8 C
Prizren
E hënë, 6 Prill, 2020

“Lëvizja e Pajtimit të Gjaqeve në Kosovë 1990-1990”, monografi historike

Sot, 2 shkurt 1990, bëhen 30 vite të fillimit të pajtimit të gjaqeve. Në shënim të këtij përvjetori, publicisti Lulëzim Etemaj, njëri ndër pesë nismëtarët e saj, e ka nxjerrë pikërisht sot nga shtypi monografinë “Lëvizja e Pajtimit të Gjaqeve  në Kosovë 1990-1990”.

Në fakt, ky është aktiviteti i vetëm shënues i këtij përvjetori, duke qenë se nga institucionet e shtetit nuk është paraparë të ketë ndonjë organizim për këtë Lëvizje, që ia arriti t‘i pajtoi mbi 1000 gjaqe.

 

Historiku i pajtimit të gjaqeve; shtrira; drejtimi; efektet e tij primare edhe në zhvillimet e mëpastajme historike të Kosovës, janë përfshirë në librin e Etemajt.

 

“Monografia e ka për bazë konceptin e paraqitjes së historikut të pajtimit të gjaqeve. Nisma, zhvillimi i tij i shpejtë, pavarësisht pengesave të forcave serbe, nga aksioni në lëvizje gjithëpopullore; shtrirja e tij në nivel Kosove; tubimet më të mëdha; gjaqet e para të falura dhe tri kuvendet, janë disa nga segmentet e tij”, ka thënë Etemaj në këtë intervistë për “Epokën e re”.

“Epoka e re”: Cili ishte qëndrimi i Serbisë karshi pajtimit të gjaqeve në Kosovë?
Etemaj: 30 vite më parë Kosova ishte e pushtuar. Si nismëtarët, veprimtarët ashtu dhe ata që falnin gjaqe nuk shiheshin me indiferencë apo tolerancë nga forcat e Serbisë. Përkundrazi. Ndiqeshin, kërcënoheshin, mbylleshin e torturoheshin. Por, Serbia nuk ia arriti ta ndalë pajtimin e shqiptarëve. Nuk mundi t‘i ndalë as tubimet e tyre madhështore për faljen e gjaqeve. Pjesëmarrja masive në to, tregonte mosbindjen shqiptare. Guximin kundërshtues ndaj saj. Prandaj u organizuan tubime madhështore, ku morën pjesë mbi gjysmë milioni pjesëmarrës, shqiptarë nga të gjitha trojet, siç ishte tubimi te Verrat e Llukës, i mbajtur më 1 maj 1990. Aty u falen dhjetëra gjaqe, plagë e ngatërresa.

 

“Epoka e re”: 30 vite më pas, po dilni me monografinë “Lëvizja e Pajtimit të Gjaqeve në Kosovë 1990-1991”. Pse e gjithë kjo vonesë?

 

Etemaj: Është fatkeqësisht në përputhje me natyrën shqiptare. Vonesa është njëra nga anët tona të errëta si komb. Pritja ka qenë që një monografi të tillë ta bëjnë njerëzit që i kanë profesion shkencat historike. Mungesa e një libri të tillë, të vlershëm për historiografinë shqiptare, por edhe evropiane, ka qenë për mua motivi kryesor për ta shkruar këtë libër. Ka qenë gjithsesi edhe obligim i imi që të shpreh edhe një herë mirënjohjen dhe falënderimin publik, si njëri nga pesë nismëtarët, por edhe si qytetar ndaj të gjithë atyre që na i hapen jo vetëm dyert e kullave dhe shtëpive, por edhe të zemrës. Ata iu përgjigjën pozitivisht ftesës sonë për pajtim, hoqën dorë nga gjakmarrja dhe çfarëdo hakmarrje tjetër në interes të Kosovës.

“Epoka e re”: Ka pas paraqitje të ndryshme në media dhe aty- këtu në ndonjë libër, dhe versione po ashtu të shumta përkitazi me historikun e pajtimit të gjaqeve në vitin 1990-1991 në Kosovës. A mund të llogaritet në përmbysje të këtyre versioneve?
Etemaj: Qëllimi i bërjes së monografisë nuk është as përmbysja e as rrënimi. Si fati i njërës, si tjetrës, po ashtu edhe i ngritjes së një versionit të qëndrueshëm, varet plotësisht nga përmbushja e parakushteve që shtron historiografia e mirëfilltë shkencore: mbështetja në fakte konkrete të qëndrueshme, e që në këtë rast janë të dorës së parë.

“Epoka e re”: Në këtë aspekt, kush është ai që mund t‘i vëhet në barrë drejtimi i Lëvizjes së Pajtimit të Gjaqeve?
Etemaj: Nuk kishte një njeri të vetëm, as si nismëtar dhe as si drejtues. Kishte një trup drejtues në nivel të Kosovës. Ajo përbëhej nga pesë nismëtarët e pajtimit të gjaqeve: Have Shala, Myrvete Dreshaj, Adem Grabovci, Brahim Dreshaj dhe Lulëzim Etemaj. Për këtë kishte vendosur Kuvendi I i Lëvizjes së Pajtimit të Gjaqeve, i mbajtur më datë 19 maj 1990 në Strellc të Deçanit, ku krahas përfaqësuesve të shumtë të këshillave të pajtimin, pjesëmarrës në këtë kuvend kanë qenë edhe Anton Çetta, Zekeria Cana, etj. Çdo vendim, ashtu si kur ishte vendosur të fillohej me pajtimin e gjaqeve, merrej pas diskutimeve të shumta dhe në pajtim të plotë të çdonjërit prej tyre. Pikërisht kjo frymë demokratike është njëri nga parakushtet themelore të suksesit të saj. E konsideroj të rëndësisë së veçantë mbështetjen e madhe të Anton Çettës, të profesorëve dhe intelektualëve të tjerë, si dhe të qëndruarit e tij krah nesh. Me njohjen e gjerë të kulturës dhe traditës shqiptare si dhe urtësinë e tij, prof. Anton Çetta ia ka rritur peshën dhe respektin Lëvizjes së Pajtimit të Gjaqeve. Kjo ka ndikuar pozitivisht edhe në suksesin e saj. Kishte një gërshetim të shkëlqyeshëm të energjisë, vizionit, vendosmërisë dhe përkushtimit rinor, me urtësinë dhe maturinë e tij.

“Epoka e re”: Libri shihet të jetë i pasur me ngjarje, data të shumta, materiale faktografike, fotografi, emra të atyre që vepruan për pajtimin e gjaqeve si dhe atyre që falen gjaqe.
Etemaj: Monografia e ka për bazë konceptin e paraqitjes së historikut të pajtimit të gjaqeve. Nisma, zhvillimi i tij i shpejtë, pavarësisht pengesave të forcave serbe, nga aksioni në lëvizje gjithëpopullore; shtrirja e tij në nivel Kosove; tubimet më të mëdha; gjaqet e para të falura dhe tri kuvendet, janë disa nga segmentet e tij. Mospërfshirja e çfarëdo emri, pajtimi të gjakut, plageje, ngatërreseje, tubimi a zhvillimi, nuk është bërë me qëllim nënvlerësimi. E vlerësoj lartë çdo veprim, çdo akt si dhe çdo person, që me angazhimin e tij ka bërë që suksesi i Lëvizjes së Pajtimit të Gjaqeve të jetë madhështor.

“Epoka e re”: Unike, e pa përsëritshme, madhështore, janë disa nga vlerësimet që i bëhen Lëvizjes së Pajtimit të Gjaqeve në Kosovë.
Etemaj: Nuk gjendet edhe një rast i vetëm në historinë e popullit tonë kur brenda një viti të jenë falur 1169 gjaqe. Që të gjitha faljet janë bërë mbi bazën vullnetare, pa asnjë imponim, pa dënim apo dëmshpërblim. Ku femra shqiptare jo vetëm që ka qenë veprimtare e pajtimit, por e ka thënë edhe fjalën e saj, duke marrë pjesë në vendim apo dhe vendosur vet për faljen e gjakut. Si rrjedhojë e kësaj përfshirjeje, ka plotë oda shqiptare dhe mjedise patriarkale ku femra shqiptare ka hyrë për herë të parë në oda të tilla, të dedikuara sipas traditës ekskluzivisht për burra. Nuk më është e njohur të ketë pasur një lëvizje të tillë të pajtimit të gjaqeve as te popujt tjerë evropianë.

“Epoka e re”: Cilat janë vendimet më të veçanta të Kuvendeve të Lëvizjes së Pajtimit të Gjaqeve?
Etemaj: Përderisa Kuvendi I e rikonfirmojë drejtimin e Lëvizjes nga pesë nismëtarët e saj, Kuvendi II caktoi periudhën njëvjeçare 1990-1991, si periudhë veprimi të saj, të realizimit të misionit  human dhe kombëtar si dhe të përfundimit të saj. Origjinali i procesverbalit tetë faqesh të Kuvendit I, ashtu si dhe shumë dokumente dhe fotografi tjera, botohet për herë të parë në libër.

“Epoka e re”: Shteti i Kosovës, asnjë institucion i tij nuk e ka shënuar sot 30-vjetorin e Lëvizjes së Pajtimit të Gjaqeve.
Etemaj: Kjo indiferencë nuk e zbeh aspak vlerën historike të Lëvizjes së Pajtimit të Gjaqeve. Është në përputhje të plotë me moskujdesin dhe mosrespektimin e vlerava tona kulturore historike. Në cilin drejtim qëndron shoqëria dhe shteti ynë më mirë? Në asnjërin! Madje as sa i përket luftës çlirimtare të UÇK-së, heronjve, dëshmorëve, përgjithësht viktimave të gjenocidit të kryer nga shteti i Serbisë në Kosovë.

- Advertisement -

Më Shumë

Premierliga në Kinë? Klubet angleze janë kundër

Pronari i njërit prej klubeve të Premierligës kishte propozuar që ndeshjet e mbetura të kampionatit të luhen në vendin aziatik Klubet e Premierligës e kanë...

Nisma në Prizren: Qeveria e Haskukës po e keqpërdor situatën e koronavirusit

Nisma në Prizren, akuzon pushtetin lokal se, po e keqpërdor situatën e rëndë që është krijuar nga pandemia COVID-19. Sipas këtij subjekti politik, Qeveria e...

Rrugët e Prizrenit të kalueshme për qarkullim

Të gjitha rrugët e Prizrenit janë të hapura dhe nuk ka asnjë vështirësi në qarkullim. Komuna e Prizrenit ka njoftuar se Drejtoria e Shërbimeve Publike...

Kënga fantazmë

Nga: Jim Morrison Shipëroi: Bujar Meholli Zgjohu! Shkundi ëndrrat nga floknaja jote vogëlushi im i dashur, më i miri im. Zgjidhe ditën dhe shenjën e saj, ajo, hyjnesha ditë, është gjëja e...

Ish e dashura e Neymar të lë “pa mend” me fotot e fundit

Bukuroshja kroate, Sara Vucelic, u bë e njohur pas historisë së dashurisë me yllin brazilian Nejmar.Marrdhënia e tyre zgjati vetëm disa muaj, teksa çifti...

Arrestohet një person për bixhoz në Prizren

Një person është arrestuar në Prizren, pasi në lokalin e tij kishte organizuar lojëra të fatit. “Është shoqëruar në stacionin policor, i dyshuari mashkull kosovar,...

Vdes një 82-vjeçare në Shqipëri, viktima e 12 nga koronavirusi

Ka vdekur në spitalin Infektiv pacientja 82-vjeçare L. M., nga Tirana, e konfirmuar me COVID-19. E moshuara po trajtohej prej 5 ditësh në spitalin infektiv,...

Një lajm i trishtë, vdes futbollisti 16 vjeçar

Një lajm i trishtë vjen sot për botën e futbollit, teksa mësohet se është ndarë nga jeta Valentino Druzinec.16-vjeçari cilësohej si e ardhmja e...

Qeveria Kurti emëron deputetin Artan Abrashi në komisionin qeveritar

Qeveria në detyrë e Kosovës në mbledhjen elektronike sot ka emëruar Artan Abrashin anëtar të komisionit qeveritar për Njohjen e Statusit të ish të...

Gjithçka që (ende) nuk dimë për Sars-CoV-2

U bënë muaj që lexojmë dhe studiojmë mbi coronavirusin, por shumë pyetje mbeten pa përgjigje. Eshtë normale, veçanërisht kur bëhet fjalë për një pandemi:...

Mjeku i Prizrenit flet nga karantina: Isha te vjehrri i infektuar por mbajtëm distancën, veç unë jam i izoluar jo 45 mjekë

Mjeku i Qendrës Kryesore të Mjekësisë Familjare në Prizren, përkatësisht urgjencës, ka reaguar pas raportimeve në media se shkaku i tij, rreth 45 punëtorë...

Greqia izolon kampin e dytë të azilkërkuesve

Greqia ka izoluar kampin e dytë të migrantëve pasi një burrë 53 vjeç u testua pozitiv për koronavirusin e ri, tha të dielën ministria...

Klubeve italiane u ndalohen ushtrimet deri më 13 prill

Qeveria e Italisë ka nxjerr një dekret të ri duke i ndaluar stërvitjet në qendrat sportive për atletët profesionistë të paktën deri më 13...

Lippi: Kompletoni kampionatin

Ish trajneri i kombëtares së Italisë, Marcello Lippi, ka dhënë mendimin e tij mbi atë se si duhet vepruar me sezonin aktual. Përhapja e Covid19...

Haskuka raporton për masat e marra kundër virusit COVID-19

Kryetari i Kmunës së Prizrenit, Mytaher Haskuka, në një konferencë për media, ka folur për masat që janë marrë kundër virusit COVID-19. “Në Komunën tonë...

Fjala thuhet një herë

Shkruan: Enver Sulaj Dashuria âsht si fletë pentagrami, Ku gërmojmë arkeologjinë e harrimit. Nuk fshihet nga truni ajo fytyrë, As pritjet, As andrrat, As trishtimi i bukur. Në mot, Dielli ka me...

Lajmet e Fundit

Lansohet faqja psiko-edukuese për shëndetin mendor gjatë pandemisë COVID-19

Kryetari i Komunës së Prizrenit, Mytaher Haskuka, ka njoftuar se sot është lansuar faqja psiko-edukuese për shëndetin mendor gjatë pandemisë COVID-19. Ai ka bërë të...

Komuna e Malishevës më e prekura nga koronavirusi, 44 të infektuar

Laboratori i Mikrobiologjisë Molekulare në IKSHPK ka bërë të ditur se pesë raste të reja janë konfirmuar pozitiv me virusin kinez Covid-19. Rastet pozitive janë...

Koronavirusi dhe seksi

Edmond Tupja Kohë shumë të vështira kanë ardhur për njerëzimin, sidomos për shqiptarët që, si tërë popujt e vendeve me diell e det, por sidomos...

Kryeministri irlandez i rikthehet punës si mjek për të ndihmuar gjatë krizës së koronavirusit

Kryeministri i Irlandës, Leo Varadkar, është rikthyer në praktiken mjekësore dhe do të punojë në një turn gjatë javës, gjatë kohës së koronavirusit, ka...

Prizren, 25 mostrat e anëtarëve të familjes së gruas së infektuar nga Korisha, dalin negativë

Mostrat e anëtarëve të familjes së gruas së infektuar nga Korisha, kanë dalë negativë. Kryetari i Prizrenit, Mytaher Haskuka, ka thënë se ky është një...
Do NOT follow this link or you will be banned from the site!