20.2 C
Prizren
E shtunë, 4 Korrik, 2020

Turqit, takime në SHBA për të zbutur tensionet, Ankaraja në prag të krizës financiare

Një delegacion diplomatik turk do të takohet sot me zyrtarë të Departamentit amerikan të Shtetit, si pjesë e një vizite në Uashington për të zbutur tensionet.

Njoftimet për vizitën ndihmuan për të frenuar rënien e mëtejshme të lirës turke. Analistët kanë paralajmëruar se rritja e tensioneve SHBA-Turqi për shkak të arrestimit nga Ankaraja të një pastori amerikan, kërcënon të shkaktojë një krizë financiare në Turqi.

Të hënën, lira turke pësoi rënien më të madhe në një dekadë. Kjo erdhi pas njoftimeve se administrata e Presidentit Trump po shikon mundësinë që t’i japë fund përjashtimit nga taksat të Turqisë në tregun e SHBA.

Lira e rimori paksa veten pas lajmeve të vizitës diplomatike.

“Kjo ka ndikim negativ në jetën tonë, fuqia blerëse ka rënë, njerëzit janë të shqetësuar dhe ata që kanë mundësi të blejnë, kanë frikë të shpenzojnë, prandaj tregtarët nuk fitojnë dot, duhet të kemi një mjedis besimi”, thotë Murat Alp, i punësuar në biznesin e vogël.

“Unë besoj se vendet e tjera kanë ndikim, lajmet se Amerika do të vendosë sanksione kanë ndikuar tek ekonomia. Dollari është rritur, fuqia blerëse ka rënë, njerëzit janë të nervozuar, nuk duan të shpenzojnë para”, thotë Nurten Gemici, shtëpiake.

Në kushtet e pasigurisë së tregjeve financiare dhe ekonomike turke, Ankaraja duket se ka pak hapësirë për të manovruar me Uashingtonin.

Në krye të rendit të ditës të delegacionit turk pritet të jenë diskutimet rreth pastorit amerikan Andrew Brunson, i cili mbahet në arrest shtëpie në Turqi.

Ai është nxjerrë para gjyqit nën akuzat për terrorizëm.

Tensionet mes dy vendeve u shkallëzuan javën e kaluar, pasi Presidenti Donald Trump vuri në shënjestër dy ministra turq me sanksione për shkak të arrestimit të pastorit. Ankaraja u kundërpërgjigj me masa reciproke.

ANKARAJA NË KURSIN E PËRPLASJES ME UASHINGTONIN

Të martën hyri në fuqi vala e parë e sanksioneve amerikane ndaj Iranit. Urdhri ekzekutiv i së hënës i Presidentit amerikan Donald Trump, kërcënon të vendosë Uashingtonin me Ankaranë në një kurs përplasjeje.

Ankaraja këmbëngul se veprimet e njëanshme të zotit Trump nuk janë të detyrueshme për të. Mosmarrëveshjet kërcënojnë të përkeqësojnë tensionet ekzistuese mes dy aleatëve të NATO-s.

“Do të zbatojmë në mënyrë agresive sanksionet tona dhe kjo i vendos në një provë shumë të rëndësishme ato kompani, ato banka dhe ato qeveri, të cilat duan të bëjnë biznes me Iranin”, tha një zyrtar i lartë amerikan të hënën. “Do të jemi shumë seriozë në zbatimin e këtyre sanksioneve sikurse ka urdhëruar presidenti”.

Vala e parë e sanksioneve ndaj iranianit që hyri në fuqi të martën, synon kryesisht transaksionet financiare dhe shitjet e avionëve tregtarë me Iranin. Në nëntor parashikohet të hyjnë në fuqi masat për të ndaluar shitjen e energjisë nga iraniani.

Ministri i jashtëm turk Mevlut Çavusoglu e ka përjashtuar mundësinë e zbatimit të masave amerikane, duke këmbëngulur se Turqia ka detyrime vetëm ndaj marrëveshjeve ndërkombëtare. Ankaraja e cilëson Teheranin si një partner tregtar kyç, për të ndihmuar në nxitjen e ekonomisë së dobësuar turke.

Nafta dhe gazi iranian janë shumë të rëndësishëm për Turqinë që ka mungesa të këtyre burimeve. Në gjashtë muajt e parë të këtij viti, Turqia importoi mesatarisht 176 mijë fuçi në ditë me naftë iraniane, që përbën 49 për qind të importeve turke.

“Dukshëm është një çështje shumë serioze në një kohë kur ekonomia turke po përballet me një periudhë të vështirë. Të heqësh dorë nga tregtia me Iranin dhe të mos kesh mundësi të blesh gaz dhe naftë mund ta dëmtonte seriozisht ekonominë turke”, thotë eksperti i marrëdhënieve ndërkombëtare Soli Ozel, i Universitetit Kadir Has në Stamboll. “Pra, ekziston një problem i madh dhe ka shumë pak kohë në dispozicion për ta zgjidhur dhe në një kohë kur të dyja palët nuk i besojnë njëra-tjetrës”.

Marrëdhëniet e tensionuara

Mardhëniet Turqi-SHBA janë aktualisht thellësisht të tensionuara për shumë çështje për të cilat palët nuk pajtohen. Javën e kaluar, Uashingtoni ndërmori hapin e pashembullt të vendosjes së sanksioneve ndaj dy ministrave turq lidhur me çështjen e pastorit amerikan Andrew Brunson i cili mbahet i arrestuar nga autoritetet turke. Zoti Brunson, i cili përballet me akuzat për terrorizëm ndodhet nën arrest shtëpiak. Ankaraja u hakmorr me një përgjigje të ngjashme, duke i vendosur sanksione dy zyrtarëve amerikanë identitetet e të cilëve nuk janë bërë publike.

Me një Turqi importuese e rëndësishme e naftës iraniane, analistët thonë se do të jetë prioritet i Uashingtonit të bindë Ankaranë që të pajtohet me sanksionet e saj. Muajin e kaluar, zyrtarët e lartë amerikane të udhëhequr nga marshalli Billingslea, ndihmës sekretar i Thesarit për financimet e terrorizmit, vizituan Ankaranë për t’u takuar me ministrat e qeverisë dhe drejtues biznesesh me qëllimin për të ushtruar presion lidhur me çështjen e sanksioneve.

Zoti Billingslea i vlerësoi bisedimet si pozitive, por një burim konfidencial i cilësoi takimet si të vështira.

Një burim nga bizneset turke pohoi se sugjerimi i Uashingtonit për të përdorur naftën arabë në vend të asaj të Iranit, dështon të mos marrë parasysh çmimin e kushtueshëm dhe kohën që do t’u duhej rafinerive turke për t’u përshtatur me naftën saudite me cilësi me të dobët.

Ankaraja ka gjithashtu shqetësime strategjike që të mbështetet tek Arabia Saudite.

“Turqisë i thuhet të blejë naftë nga Arabia Saudite, ndërsa ka një tubacion nafte me Iranin fqinj dhe mund të sigurojë naftë bruto me një çmim më të ulët”, shkruan Ilnur Cevik, një këshilltar i lartë i presidentit në gazetën turke Sabah. “Përveç kësaj, kush mund të garantojë se Turqia mund të sigurojë prurje të qëndrueshme të naftës me çmime të arsyeshme kur Arabia Saudite herë pas here shfaq një politikë antagoniste ndaj Ankarasë?”

Ish-presidenti amerikan Barak Obama i bëri Ankarasë disa përjashtime kur vendosi sanksione kundër Iranit. Megjithatë kritikët theksojnë se Ankaraja i dëmtoi ashpër sanksionet amerikane duke përdorur arin, për të shmangur kufizimet në përdorimin e dollarëve për tregti me Iranin.

Gjatë një periudhe Turqia ishte një nga importuesit dhe eksportuesit më të mëdhenj të arit në botë. Tashmë Uashingtoni e ka mbyllur derën për të përdorur arin në tregtinë me Teheranin.

Rasti “Halkbank”

Më parë gjatë këtij viti, një gjykatë e Nju Jorkut dënoi një zyrtar të lartë të Halkbank-ut, që kontrollohet nga shteti turk, për shkelje të sanksioneve amerikane ndaj iranianit. Departamenti amerikan i Thesarit po konsideron mundësitë e vendosjes së një gjobë të majme kundër bankës, që sipas analistëve mund të jenë në disa miliarda dollarë.

Analistët e shohin përvojën e Halkbank-ut si një paralajmërim për Ankaranë dhe sistemin financiar turk për rreziqet që u kanosen nëse shkelin sanksionet e ardhshme amerikane.

“Në fakt do të detyrojë Ankaranë të zgjedhë mes Iranit dhe Shteteve të Bashkuara”, tha ish-diplomati i lartë turk Aydin Selcen, i cili ka shërbyer në Uashington. “Moszbatimi i sanksioneve ndaj Iranit nuk është një opsion. Do të ketë presion në rritje nga SHBA-ja duke krijuar një rreth vicioz në marrëdhëniet dypalëshe”.

Tensionet e thella mes Uashingtonit dhe Turqisë po u kushtojnë rëndë tregjeve financiare të Turqisë. Lira turke pësoi rënie të fortë javën e kaluar pasi Uashingtoni vendosi sanksione ndaj dy ministrave turq. Të hënën, monedha pësoi rënie në nivel rekord pas lajmit për tarifat e reja ekonomike amerikane kundër Turqisë.

Sanksionet amerikane ndaj Iranit janë më të fundit në një listë gjithnjë në rritje të mosmarrëveshjeve mes dy vendeve.

“Në fakt mund të ketë mënyra dalje nga e gjithë kjo” thotë zoti Ozel. “Por besimi në këto marrëdhënie është zhdukur krejtësisht dhe rindërtimi i besimin në një marrëdhënie është detyra kryesore dhe më e vështirë”. VoA

 

- Advertisement -

Më Shumë

Nga sherri Messi-Abidal te gjobat e Dembeles, 11 problemet që e shkatërruan Barcelonën në sezonin 2019/2020

Kur nisi sezoni 2019/2020 askush nuk e mendonte që gjërat do të shkonin kaq keq për Barcelonën. Katalanasit po dështojnë në La Liga me Realin...

Infektivja njofton edhe për 2 të vdekur nga COVID-19

Kanë vdekur edhe 2 persona nga COVID-19 në Kosovë. Nga Klinika Infektive, njoftojnë përmes një kumtese për media se dje më 1 korrik ka vdekur...

‘E kishe të dashur?’, Fifi flet për lidhjen me Flori Mumajesin

Në korrik të vitit që lamë pas, këngëtarja e njohur Fifi u përfol për një lidhje me kantautorin Flori Mumajesi. Dyshja janë fotografuar shpesh bashkë...

Rahovec, e infektuara me COVID-19 shetitet nëpër qytet

Përkundër thirrjeve dhe vendimeve të shumta për kujdes gjatë pandemisë COVID-19, jo të gjithë po i respektojnë ato. Policia e Kosovës ka njoftuar se ka...

BE ende pa vendim për rihapjen e kufijve, amerikanët pritet të…

Vendet e Bashkimit Evropian nuk arritën të vendosin të premten për një liste të vendeve të sigurta, banorët e të cilëve mund të udhëtojnë...

Policisë së Kosovës do t’i shtohen pesë qen për zbulimin e armëve

Programi i Kombeve të Bashkuara për Zhvillim (UNDP) në Kosovë do t`i dorëzojë sot pesë qen Njësisë K9 të Policisë së Kosovës. Ngjarja do...

Bajrami: Brenda disa javësh qytetarët mund të tërheqin 10 për qind të kursimeve nga Trusti

Ministrja e Financave, Hykmete Bajrami, ka thënë se pret që për disa javë apo pak më shumë se një muaj, qytetarëve t’u mundësohet të...

Muharremaj: Në Suharekë vetëm 12 raste aktive me COVID-19, u importuan nga Universiteti i Prizrenit

Kryetari i Suharekës Bali Muharremaj, ka treguar se në këtë komunë janë 12 raste aktive me coronavirus. Muharremaj në RTV Dukagjini ka thënë se këto...

Si e morën Putini dhe KGB-ja kontrollin e Rusisë

Një libër i ri ka vënë në spikamë hollësi të ngritjes së kalkuluar të carit modern rus (Foreign Policy) - Pasqyra më e qartë që...

Haxhi Avdyli rezulton pozitiv me COVID-19

Katër deputetë të Kuvendit të Kosovës nga radhët e Lidhjes Demokratike të Kosovës, kanë dalë pozitiv në testin për Covid-19. Burime të Gazetës Express bëjnë...

ATK: Tejkalohet projeksioni i të hyrave edhe për muajin qershor

Administrata Tatimore e Kosovës vlerëson se rikthimi në normalitet i deklarimit dhe pagesës së tatimeve, ka reflektuar edhe në muajin qershor. Sipas ATK, vërehet rritje...

Guardiola flet për Sanchon, kjo është deklarata befasuese e tij

Menaxheri i Manchester Cityt, Pep Guardiola ka përjashtuar mundësinë e transferimit të yllit të Borussia Dortmundit, Jadon Sancho, si një zëvendësim për Leroy Sane,...

OVL e UÇK’së organizon protestë më 9 korrik, kërkon shfuqizimin e Gjykatës Speciale

Organizata e Veteranëve të Luftës së UÇK’së ka paralajmëruar protestë më 9 korrik në Prishtinë. Përmes një komunikate për media, OVL-UÇK ka thënë se pas...

Po shqyrtohet mënyra e tërheqjes dhe kompensimit të 10% të mjeteve nga Trusti Pensional

Ministria e Financave është duke shqyrtuar propozimin për tërheqjen deri në 10% të kursimeve në Trustin Pensional nga qytetarët si ndihmesë në kohën e...

Hoti: Nëse vazhdon ky ritëm, do të detyrohemi t’i kthejmë masat e izolimit total

Kryeministri i Kosovës, Avdullah Hoti, përmes një postimi në Facebook ka thënë se nëse vazhdon ky ritëm i rritjes së të prekurve me COVID-19...

Voto 4 Ermina-Lekaj Perljaskaj

Seremb Gjergji  Voto një shqiptare e cila ka parime, cilësi dhe dituri, por mbi të gjitha, drejtësi dhe fuqinë për t’i realizuar projekte që i...

Lajmet e Fundit

Fernando Pessoa: Epitaf

Nuk jam asgjë E nuk do të jem kurrë asgjë, Nuk dua të jem një hiç, Megjithatë kam brenda vetes tërë ëndërrat e botës! Përktheu: Moikom Zeqo

‘Zoti nalt, Amerika poshtë’

Çdo 4 korrik shqiptarët festojnë. Kosova feston formimin e shtetit amerikan, falë të cilit Kosova edhe u çlirua në represioni dhe dhuna serbe e cila...

4 Korriku, 244 vjet nga Deklarata e Pavarësisë së Shteteve të Bashkuara

Deklarata e Pavarësisë së Shteteve të Bashkuara është deklarata e miratuar nga mbledhja e Kongresit të Dytë Kontinental në Filadelfia, Pensilvani më 4 korrik...

“Një mrekulli shkodrane”, Angela Martini i la të gjithë pa fjalë me foton e fundit

Është konsideruar si një nga modelet më të bukura shqiptare. Angela Martini herë pas here ka marrë vëmendje për foton shum provokative, që ndan...

Era Istrefi mahnit sërish, bën ndryshimin drastik në pamje (Foto)

Përveçse një këngëtare e suksesshme, Era Istrefi ka rënë në sy gjithmonë për stilin e veçantë që ka. Ajo eksperimenton shpesh me pamjen e...