Në bazë të rrjedhave historike, mendohet se sheh Tahiri profesionin e tij kadi e ka ushtruar nga maji i vitit 1851 deri në qershor të po këtij viti. Për arsye se ai duhej t’i gjykonte njerëzit e gjakut të tij, pra shqiptarët, vullnetarisht e la punën e kadiut dhe pushteti otoman e internon në afërsi të fshatit Dedaj
Ka pasur një rol të rëndësishëm të tarikateve nëpër historinë shqiptare. Ishin ato që ndikuan në frymën atdhetare të kohës sidomos në kohën e komunizmit. Sheh Abedin Shehu, intelektual i shkolluar në Universitetin e Prishtinës dhe në Turqi, për “Kosova Sot” shpjegon edhe hierarkinë e kësaj teqeje.
Ai thotë se i pari i kësaj teqeje ishte sheh Osmani i lindur në Vlesh të Dibrës pastaj në krye të kësaj teqeje kanë ardhur sheh Ahmeti, sheh Sinani, nipi i sheh Osmanit. Ai thotë se sheh Shihabudinin Qeveria osmane e dënoi me 101 vite burg, sepse ishte prefekt i Lumës dhe organizator i kryengritjes kundër Qeverisë osmane. Shton se rol shumë të rëndësishëm ka pasur edhe sheh Hasani, i cili ishte prijësi kryesor i Lidhjes së Dytë të Prizrenit. Sheh Hasani ishte figura atdhetare që assesi nuk pranoi të shiste as edhe nderin e vetëm një shqiptari dhe ishte veprimtar i palodhur i Lidhjes së Dytë të Prizrenit. Vepra e tij është e paharruar.
Teqeja e Planejës ishte çerdhe atdhetarie
Teqeja e Planejës ishte njëra ndër teqetë më atdhetare për shekuj të tërë. Sheh Sylejmani ishte bashkëpunëtor i Hasan Prishtinës e Isa Boletinit. Rrahman Shehu ishte bashkëpunëtor i ngushtë i Shtjefën Gjeçovit, i cili gjatë kohës sa shërbente në Zym, më shumë ka qëndru ar në Planejë sesa në Zym. Qëllimi i Gjeçovit ishte që përmes Teqesë së sheh Tahirit t’i bindte popullin e Hasit të besimit islam që të mos shpërngulën për në Turqi.
Kjo ishte edhe arsyeja e lidhjes së ngushte të Gjeçovit me këtë teqe. Muharrem Shehu, që ishte pjesëtar i kësaj teqeje, kishte edhe miqësi me gjithë Hasin dhe në këtë mënyrë u zhvillua kjo veprimtari e madhe kombëtare duke mos lejuar që të shkonte askush për në Turqi, edhe pse në atë kohë xhamia e Gjonajve ishte ambasadë turke, që lëshonte pasaporta.
“Kur vritet Gjeçovi, Rrahman Shehu organizon popullin e Hasit të besimit islam dhe për një javë të mbajnë zi për vrasjen e Gjeçovit. Për një javë ditë as arat e Hasit nuk i lëvruan. Ky mesazh iu dha për të kuptuar edhe regjimit, por edhe dashakeqëve se mbi të gjitha tek shqiptarët është toleranca dhe atdhetaria e kësaj teqeje”, shpjegon dr. Nexhat Çoçaj.
Sipas tij, e këtij rendi në Has është teqeja e sheh Tahirit në Planejë, e cila u ngrit në mesin e dytë të shekullit XIX, po në atë vend ku gjendet edhe sot. Themelues i Teqesë në Planejë është sheh Tahiri, i biri i Imerit.
“Ndonëse nuk kemi të dhëna të sakta për jetën dhe veprën e sheh Tahirit të parë, për të cilin mendohet se ishte bashkohanik i atdhetarit Ymer Prizreni, mendojmë se Teqeja e Planejës është themeluar përafërsisht rreth vitit 1853, pra para 159 viteve. Këtë përllogaritje të themelimit e mbështes në numrin e kuburëve në tyrben e kësaj teqeje, në udhëheqësit e teqesë dhe në analizën e disa rrethana historike, që lidhen me kontributin e kësaj teqeje. Sheh Tahiri, i cili kishte arritur të shkollohet, për një periudhë kohore kishte shërbyer, si udhëheqës i disa institucioneve arsimore në Stamboll”.
Braktisi punën e kadiut në Perandorinë Osmane
Sipas Çoçajt, sheh Tahiri, themelues i Teqesë në Planejë, për pak kohë kur ishte kthyer nga Stambolli ka shërbyer kadi në Prizren. “Në bazë të rrjedhave historike, mendohet se sheh Tahiri, profesionin e tij kadi e ka ushtruar nga maji i vitit 1851 deri në qershor të po këtij viti. Për arsye se ai duhej t’i gjykonte njerëzit e gjakut të tij, pra shqiptarët, vullnetarisht e la punën e kadiut dhe pushteti otoman e internon në afërsi të fshatit Dedaj.
Meqenëse sheh Tahiri në atë kohë ishte rreth të pesëdhjetave, për të mbajtur familjen e tij, ai nisi ta ushtrojë profesionin e imamit dhe kryente edhe shërbime të tjera fetare. Brenda një periudhe të shkurtër ai bëhet i njohur në Krahinën e Hasit edhe si besimtar, por edhe si njeri i shkolluar. Sipas shumë dëshmive, të cilat ku më shumë e ku më pak janë publikuar, mendohet se sheh Tahiri ishte në njëfarë mënyrë këshilltar politik i Ymer Prizrenit, sepse që të dy ishin nxënës të një rryme fetare, pra shehlerë të tarikatit Nakshibendi”, është shprehur ai. Kontributi i sheh Tahirit në çështjen kombëtare është i madh, i cili në atë kohë do ta ndihmojë lëvizjen kombëtare dhe organizimet e shumta për t’u çliruar nga zgjedha e Turqisë. Një kontribut të madh sheh Tahiri i parë do ta japë edhe në ngritjen e teqesë së Kaderive në Lugishtë të Hasit.
(Kosova Sot)