Në vijimësinë e punëve restauruese-konservuese, të cilat po zhvillohen nga Qendra Rajonale për Trashëgimi Kulturore në Prizren, sot kanë përfunduar punimet në Xhaminë e Myderiz Ali Efendiut në Prizren.

Xhamia Myderiz Ali Efendiut është me rëndësi të veçantë nacionale e kombëtare.

Objekti përmban vlerat kulturo-historike të arkitekturës fetare (sakrale) të vendit. Këto lloje objektesh janë pasqyrë e një periudhe të caktuar të historisë ku dëshmohet mënyra e organizimit të jetës sociale-fetare dhe arsimore të shoqërisë sonë. Po ashtu ky objekt është njëri nga të paktat që krahas funksionit parësor që ishte kryerja e riteve fetare, ka funksionuar edhe si shkollë fillore dhe mesme ku janë shkolluar brezat e reja kur kemi parasysh nivelin shumë të lartë të analfabetizmit dhe faktin se ishte shek XVI.

Objekti gjendet në mes të kishës katolike Zonja ndihmëtare dhe xhamisë së Iliaz Kukës. Xhamia kufizohet me tre rrugica duke formuar një obor në formë trekëndëshe me mure prej guri.  Xhamia pëson dëme të mëdha nga zjarri i vitit 1975,kështu që restaurimi dhe rekonstruimi i tij zgjat deri në vitin 1981.

Gjatë kohës në xhami janë bërë edhe disa renovime tjera jo profesionale gjë që kanë minimizuar vlerën origjinale të sajë.

Ky projekt po implemntohet në kuadër të zbatimit të Memorandumit të Mirëkuptimit në mes për ndërhyrje restauruese – konservuese në Qendrën Historike të Prizrenit.

Qëllimi i këtij Memorandumi të  Mirëkuptimit është përmbushja e objektivit të përgjithshëm për ndërhyrje konsoliduese emergjente për shpëtim dhe rehabilitim në asetet e trashëgimisë kulturore në Qendrën Historike të Prizrenit, thuhet në njoftimin e QRTK-së në Prizren.

Kërkuan 9 muaj derisa u bindën që tiparet mesdhetare dhe aftësitë e Nik Xhelilajt do të ishin pikërisht ato që në fakt sollën suksesin absolut të Vinetau një ndër produksionet më të suksesshme të kinematografisë Gjermane.

Sepse ai është Winnetou, djali i një prijësi indian. Pas 50 vitesh, RTL, Televizioni Publik Gjerman, rikthen aventurat e “Winnetou”, një nga prodhimet më të suksesshme të kinematografisë gjermane. Regjisori Philip Stolzl ka parë në tiparet mesdhetare të Xhelilajt Winnetou-n e ri, heroin e veprës së Karl May-t, i cili për vite me radhë ka qenë idhulli i brezit të ri. Vepra e May-t ka njohur 200 milionë kopje të shitura në gjithë botën dhe aventurat e librit të tij u bënë edhe më të famshme pas realizimit të filmit me të njëjtin titull në vitin 1963.

Siç shkruhet në RTL.de, me yjet e sotëm dhe me shpirtin e sharmin e filmave të vjetër do të ringjallen aventurat e luftëtarit indian. Në rolet kryesore janë aktorë të njohur të kinemasë gjermane, si Wotan Wilke Möhring dhe Milan Peschel, si dhe aktori shqiptar Nik Xhelilaj, i cili është vlerësuar nga realizuesit e filmit si “një karakter shumëdimensional dhe i shkëlqyer”.

Por sukseset nuk kanë të ndalur, mjafton një kërkim i vogël me emrin e tij në IMDB (databaza e të dhënave të kinematografisë botërore), që të na hapet para syve një listë krenare për atë çka aktori shqiptar ka arritur dhe të sukseseve që e presin.

Të dashur lexues, përpara syve tuaj keni një tjetër yll të qiellit shqiptar që po shkëlqen në qendër të Evropës.

Po ndiente çdo ditë e më shumë se si po gremisej në fundin e asaj angështie që po i zintë frymën. Trishtimi dhe dhimbja po ia kthenin vetminë në vuajtje. Ndoshta tablotë e kujtimeve nuk po e shpëtonin më. Dhe kështu, duke parë në heshtje çdo cep të apartamentit atë ditë, vendosi të priste vdekjen. Ndoshta ajo do të vinte me anije dhe ai e dinte që Itaka ishte larg, tepër larg. Prej sirtarit nxori një letër dhe laps nga ku shprehu fjalët e fundit, në dy letra të vogla, duke lënë gjithë përgjigjet aty. Paskëtaj mori pistoletën dhe e drejtoi në kokë, për të mbyllur kështu sytë në filmin e vërtetë. Filmin e tij. Filmin e fundit!

Gjithë ky vizatim i aktit të fundit atë të martë, më solli në mend Tolstoin me ‘’Vdekja e Ivan Iliçit’’ tek shkruan:

“Në sytë e shoqërisë, ai ngjitej lart, kurse në të vërtetë, jeta i shkonte nën këmbë. – Mos nuk paskam jetuar ashtu siç duhet? E si kështu, kur i bëra të gjitha punët ashtu siç duhej? Po tani, ç’dëshirë ke? Gjyqi filloi! Ndërsa zëri i brendshëm i përgjigjej: A thua të jetë vdekja kjo? Të gjithë do të vdesim…’’

Por çfarë shkruante ky artist i madh që kish magjepsur syrin e tretë ciklopik të kamerës?

“Njeriu këndon pas luftës, unë kam shkelur në gjak deri në gju, dhe ëndrra më nuk kam, votra më është shitur dhe nënës ia kam thinjur flokët…

“Dua vetëm një grusht ajër…qumësht dhe një grimë vese. Vesë të bardhë të mëngjesit. Të tjerat i paçi n’derë’’.

Në historinë e kombit tonë mbetet fakt që Bekim Fehmiu ishte aktori i parë që u promovua në Hollivud. Një legjendë e aktrimit në Jugosllavi dhe jashtë vendit, me më shumë se 40 filma interpretuar. Në vitin 1967 luajti në ‘’Mbledhësi i Puplave’’ i njohur si ‘’Skupjaci Perja’’. Ky film u bë shkak që rrugëtimi i tij të çante dete suksesi.

Fehmiu luajti role në vende dhe gjuhë të ndryshme, por asnjëherë shqip. Megjithëse ai nuk e fshehu kurrë identitetin e tij. Në industrinë e filmit iu kërkua të ndryshonte emrin kur xhironte filmin amerikan ‘’Aventurierët’’, por ai e refuzoi.

I pagëzuar si një talent sex-simbol, femrat e donin. Personalitete si Brigitte Bardot apo Ava Gardner u bënë pjesë e promovimit të hireve magjepsëse që Bekimi kishte me tepri. Jo pak fotografi pushtuan gazeta e revista, duke bërë xhiron e botës.

Do të ishte fund i viteve 1990 kur do të braktiste teatrin dhe karrierën ndërkombëtare përfundimisht. Në atë kohë po fillonte gjithë propaganda antishqiptare, në krye të pushtetit ishte Sllobodan Millosheviç. Kjo ishte një kohë e vështirë për të. Një kohë që e bëri të hidhte spirancën në atë që nuk besoi kurrë; njeriu të vjedh besimin. Anijen dhe detin.

Lufta filloi. Dhe ai ra në heshtje.

Në vitin 2001 do të shkelte Shqipërinë për herë të dytë duke recituar vargje për flamurin shqiptar. Me emocione të mëdha, ai i tha shqiptareve:

‘’Nuk e kuptoj çfarë gabimi kam ba, cfarë mëkati kam ba, që e meritoj këtë respekt që ma jepni. A mos dëgjuat në të gjithë senet e mija jo fjali, por një fjalë të gjuhës shqipe? Jo! Anglisht, Italisht, Serbo-kroatisht. E njohta vetveten nëpër botë! Por çfarë kam bërë për vetveten këtu tek ju? A mos e keni dëgjuar Bekim Fehmiun në gjuhën shqipe, për shembull? Është hera e parë që po flas në këtë mënyrë, se gjithmonë kam qenë prapa edhe këtu ekziston muri i katërt, sipas Stanislavskit. Dhe jam këtu dhe nuk ju shoh! Jam në botën e filmit.

Beethoven thotë: S’ka forcë më të fuqishme se dashuria. Ndaj unë e dua këtë vend.’’

Bekim Fehmiu është një nga artistët më të mëdhenj shqiptarë. Nga viti 1987, kur në mënyrë demonstrative braktisi shfaqjen “Madame Kolontine” të Anete Playel, ku luante Leninin dhe Stalinin, në teatrin jugosllav të dramës, ai i dha lamtumirën aktivitetit artistik në Jugosllavi.

Filmografia e pasur:

Cuore e la spada, Il (1998) (Film televiziv) si Gormond, Gengis Khan (1992), Disperatamente Giulia (1989) mini serial televiziv si Armando Zani #2, Bambino di nome Gesù, Un (1987) mini serial televiziv si Joseph, Poslednja prica (1987) (Film televiziv)

Crveni i crni (1985) si Da Giozo

Sarâb (1982) si Vlsdar

Voce, La (1982)

Siroko je lisce (1981)

Vecchi e i giovani, I (1979) mini serial televiziv si Aurelio Costa

Partizanska eskadrila (1979) si Majori Dragan

Stici pre svitanja (1978) si Esad Ljumi

Specijalno vaspitanje (1977) si Trajnuesi Zarko Munizaba

Black Sunday (1977) si Mohammad Fasil

Disposta a tutto (1977)

Salon Kitty (1976) si Hans Reiter

Permission to Kill (1975) si Alexander Diakim

Pavle Pavlovic (1975)

Kosava (1974) si Adam Milovanovic

Deps (1974) si Deps

Gioco della verità, Il (1974)

Cagliostro (1974) si Count Alexander Cagliostro/Giuseppe Balsamo

Testimone deve tacere, Il (1974) si Giorgio Sironi

Ultima neve di primavera, L’ (1973) si Roberto

Libera, amore mio… (1973) si Sandro Poggi

Paljenje rajhstaga (1972) (Film televiziv)

The Deserter (1971) si Kapiteni Victor Kaleb

Klopka za generala (1971) si Doktor

The Adventurers (1970) si Dax Xenos

“Odissea, L’” (1968) mini serial televiziv si Ulysses/Odysseus

Prljave ruke (1968) (Film televiziv)

Uzrok smrti ne pominjati (1968) si Mihajlo

Skupljaci perja (1967) si Bora

Protest (1967) si Ivo Bajsic

Tople godine (1966)

Vreme ljubavi (1966) si Milija

Morgan: A Suitable Case for Treatment (1966)

Roj (1966) si Halil Beu

Devojka (1965)

Klakson (1965)

Ko puca otvorice mu se (1965)

Neprijatelj (1965)

Pod isto nebo (1964)

Sasa (1962) si Maric

Opstinsko dete (1953) si Shitës gazetash

Por që në mendjen tonë na skaliti një ODISE, që nuk do harrohet kurrë. Një Odise që nuk vjen më. Një Odise që foli shqip, duke na dhuruar një Itakë nga ku brenda saj mund të ndiesh farën e yjeve të gjithë veprave të tij. Askush s’mund ta bënte, përveçse një Odiseu si Bekim Fehmiu. /Konica.al/