Bashkëthemeluesi i Pink Floyd, Roger Waters, është rikthyer në skenë me solo-albumin më të ri – “Is This the Life We Really Want?”, i pari i tij pas 25 vjetësh.

Ai është prodhuar nga Nigel Godrich – producent i Radiohead dhe Beck – dhe është si një përmbledhje e momenteve dhe motiveve më të mira të Pink Floyd në fillim të mesit të viteve ‘70.

Vendimi i tij për të bashkëpunuar me Gordich duket si një injektim shumë i nevojshëm i gjakut të ri.

Pas një ndërprerjeje të punës në studio, që zgjati afro një çerek shekulli, Roger Waters është kthyer kur duhet më së shumti.

Herën e fundit, në albumin e tij të vitit 1992 “Amused to Death”, Waters po paralajmëronte botën për pothuajse saktësisht çfarë ka ndodhur – indiferencën e mediave dhe përhapjen groteske të politikanëve të luftës.

Albumi i tij i ri, “Is This the Life We Really Want?”, mund të konsiderohet si një vazhdim i drejtpërdrejtë.

Në këto kohë edhe më shqetësuese, ajo që i dallon këto dy albume simotra, është se “Is This the Life We Really Want?” ofron një copë shprese dhe një thirrje për të luftuar.

Ky album është një distilim në shumë aspekte i mesazheve anti-fashiste, anti-imperialiste dhe anti-lakmisë, që Waters i ka transmetuar që nga Pink Floyd. Dhe, në fakt, në aspektin muzikor, ky është një incizim klasik si Pink Floyd. / Politiko.net

Kur Alfred Kamy (Camus) redaktonte librin e tij të fundit, Le Premier Homme, (Njeriu i Parë, i botuar veçse para disa vitesh), i cili mbeti i papërfunduar, në fletoret e tij ai kishte shkruar: “J’ai quatres femmes à la fois et mène donc une vie vide”, («Dashuroj katër gra njëherësh dhe bëjnjë jetë boshe»)…

Katër gra kishin lënë gjurmë te ai edhe pse ai kishte njohur dhe dashuruar në kohë të shkurtra dhe shumë gra të tjera: Francine Faure (gruaja e tij, e cila që tentoi të vriste veten duke u hedhur nga ndërtesa) ; Maria Casares, apo «Unikalja», siç e quante ai, me të cilën kaloi aventurën më të bukur teatrale parisiane dhe dashurinë e madhe ; aktorja tjetër Caterine Sellers që e zgjodhi për rolin e pjesës teatrale Requiem pour une nonne në vitin 1956 dhe Mi (Mette Ivers), piktorja e re daneze të cilën e takoi në fund të jetës, në vitin 1957, pa folur për dashuritë kalimtare.

Ai nuk e përmend gruan e tij të parë, Simone Hié, një femër estravagante që pëlqente morfinën dhe heroinën dhe që e pinte cigaren si një Greta Garbo. Dashuria e tyre ishte e shkurtër edhe pse u martuan në një ditë qershori të vitit 1934, atëherë kur ai vuante nga turbekulozi dhe donte të gëzonte jetën, duke menduar se do të vdiste i ri. Madje asaj i dedikoi dhe një libër, Libri i Melusine-s, por ajo e tradhëtoi me një mjek dhe kështu ata u ndanë.

Në udhën e tij ai do pikëtakonte plot gra të tjera, siç ishte Christiane Galindo, të cilën e dashuroi në vitin 1937, një brune e bukur që kishte dëshirë të shtypte në makinën e shkrimit dorëshkrimet e tij. Olivier Todd, biografi i tij, shkrun se «ai kishte një mënyrë që i zhvishte gratë përmes shikimit». Një kritik tjetër, ka shkruar se «ai ishte besnik në ide dhe i pabesë me gratë». Tek libri Miti i Sizifit, duke shkruar për Don Zhuanin, ai shkruan gjithashtu se «çdo njeri i shëndetshëm kërkon të shumfishohet. Po kështu dhe Don Zhuani.

Ai i do gratë me të njëjtin vrull, duke iu përkushtuar atyre”. Francine ishte nëna e dy binjakëve të tij dhe vetë familja e tij, e cila mbetej thellësisht e dashuruar pas tij; “F. a le gout de l’absolu” (Francine ka shijen e absolutes”, shkruante ai. Ajo ia njeh aventurat, dashuritë me gratë e tjera. Në deliret e saj kur e çojnë në një spital psikiatrik, ajo përmendte shpesh emrin e Maria Casares, rivales së saj, vajzës së emigrantit politik spanjoll, ish ministrit të Kulturës së Republikës së mundur spanjolle ngag jenerali Franco.

Të gjitha të dashurat e tij kanë një individualitet të fortë dhe një talent. Francine ishte një pianiste e shkëlqyer dhe matematiciene. Ajo ishte virtuoze në pjesët e Bahut. Casares ishte ylli i teatrit francez. Dhe Sellers shkëlqeu në skenën e teatrit parisian. Mi vizatonte me një talent të jashtëzakonshëm… E megjithatë, Kamy ishte me ato gjithnjë i sinqertë, i hapët, edhe kur Maria Casares do t’i shkruante të vërtetën, në mënyrën e tij: ”Të kam tradhëtuar, asnjëherë nuk të kam tradhëtuar”… Po, ai dashuronte disa njëkohësisht dhe nuk i tradhëtonte shpirtërisht.

E çuditshme, por e vërtetë. Madje dhe ditët e fundit të jetës së tij, ai jetonte me dashuritë e tij, me imazhet e të dashurave të tij të gjithëkohshme, me letrat që u dërgonte, apo takimet e fshehta. Më 29 dhjetor, ai i shkruante të dashurës së tij në Danimarkë, Mi, e cila pas pak ditësh do të merrte avionin për në Paris: «Kjo ndarje e tmerrshme, na bëri të paktën të kuptojmë nevojën e përhershme për njëri-tjetrin… Të pres e dashura ime, e zjarrta ime, vogëlushja ime e shtrenjtë».

Një ditë më vonë ai i shkruante fjalë të ëmbla të dashurës së mëparshme Catherine Sellers dhe po atë ditë, pasdite, i shkruante të dashurës së tij të vjetër Maria Casares: «Të dërgoj një mal me urime të dashura që jeta të bulëzojë tek ty, duke të dhënë atë imazh që e dua prej kaq shumë vitesh. Të dërgoj gjithë diejtë e zemrës. Të puth dhe të shtrëngoj pas vetes gjer të martën e ardhshme kur do të takohemi, për të rifilluar përsëri»… Por më 31 dhjetor, përsëri i shkruan të dashurës tjetër Sellers: «Kjo është letra ime e fundit e dashur…»

Vallë do të ishte e fundit? A do t’i takonte më ai të dashurat e tij. A do të përgjërohej më ajo zemër, që gjithë jetën ishte drithëruar nga emocioni i takimit femëror, nga një dehje e pazakontë që e bënte të jetonte, që i jepte ndjesinë e lumturisë? Po ato, ato që vuanin për të, secila në mënyrën e tyre? Njëra, Francine, që hidhej nga ballkoni i shtëpisë që t’i jepte fund dhimbjes së saj, tjetra Casares, që e vetme priste me netë, me ditë, me vetminë e madhe të trupit të saj dhe të botës që të kthehej i dashuri i saj i vtëm?…

A nuk i shkruante ajo në ato letra pafund… “Të pres, unë thjesht të dua, je apo s’je pranë meje, pasi ti je gjithnjë tek unë. Dashuria ime tek unë është si uria, si dielli. Vetëm fakti që ti jeton, më bën plotësisht të lumtur. Çdo çast tjetër që do të vijë do më jetë i ëmbël, pasi ai gjendet gjithnjë në udhën time që vjen drejt teje…”

Ag APOLLONI

Ridvan Dibra është autor postmodernist, i cili fokusohet në tema të vogla, por që te lexuesi ngjallin asociacione të mëdha. Ai i përmbahet parimit të asjbergut, në sipërfaqe nxjerr pak, por leximi i vertikales semantike mundëson të shihet edhe pjesa nënujore, që është e madhe dhe frikësuese. Kjo është edhe arsyeja pse ai sot është një autor që çmohet lart nga kritika, por edhe nga lexuesit që, siç thotë Barthes, kënaqësinë tekstuale, apo orgazmën, atë jouissance (1973: 10) që e shkakton teksti, e kërkojnë jo te tekstet e lexueshme, por tek ato të shkrueshme (1974: VIII-IX).

Narrativa inovative

“Nudo” nga vetë autori ka përcaktuesin kategorial: roman. Mirëpo, i parë në kontekst më të gjerë, ai për nga gjatësia hyn te novela, standardin e së cilës, sipas disa teoricienëve, në letërsinë botërore e caktojnë: Metamorfoza (Kafka), Zemra e errësirës (Conrad), I huaji (Camus), Njerëz dhe minj (Steinbeck), Plaku dhe deti (Hemingway), Gjiri (Roth) etj.

Në anglisht, romani quhet novel, kurse novela quhet novella, të dyja me origjinë të njëjtë te fjala latine novella, e cila shënjon diçka të re. Derisa te italianët novela (novella) domethënë tregim i shkurtër i diçkaje të re, në anglisht novela (novel dhe novella) ka kuptimin narrativë e gjatë që dallon nga tregimi i shkurtër (short story).

Ridvan Dibra e quan veprën e tij roman, jo pse ajo s’mund të quhet novelë, por sepse ndarja mes dy kategorive të narrativës së gjatë gjithmonë tingëllon artificiale. Pra, nëse marrim për bazë strukturën, apo edhe numrin e faqeve, distinksioni i novelës me romanin duket qesharak dhe absurd. Por, nëse marrim në konsideratë origjinën e termit, atëherë romanin e Dibrës mund ta kategorizojmë si novelë, sepse ai është narrativë inovative.

Akti i zhveshjes

“Nudo” është një vepër që trajton temën e pushtimit. Jo të pushtimit në kuptimin tradicional, por të pushtimit erotik. Prandaj, titulli alternativ i kësaj vepre, sipas dëshmisë së autorit, ka qenë Pushtimi i madh, kurse si moto e saj është vënë thënia e filozofit kinez Lao Tzu: Çdo pushtim është një dështim. Tematikisht vepra është provokacion erotik që aludon në një perversitet të madh: skulptori Alfred Boka zgjidhet drejtor i konviktit që ka një mijë vajza dhe, befas, në një cep të trurit i vetëtin ideja për t’i pushtuar të gjitha. Ai së pari provokon duke vënë në mes të oborrit të konviktit skulpturën e tij me trajtë nudoje dhe, pasi vepra e tij bëhet objekt adhurimi, ai nis të thurë plane për pushtim: Ai, drejtori i Konviktit, qe bërë shpirti, nordi i asaj turme! Ajo turmë e adhuronte tashmë, kjo s’kishte pikë dyshimi. Dhe mbi këtë adhurim ai do të ndërtonte dhe do ta zbatonte planin e tij. Ani pse, në vështrim të parë, ai plan dukej absurd, një çmenduri e vërtetë.

Kureshtjen e lexuesit semantik e ushqen përpjekja e skulptorit për t’i shtënë në dorë konviktoret, ndërsa joshjen e lexuesit semiotik e imponon shenjëzimi i koduar në vepër si një apel për aventura semiologjike.

“Nudo”, në thelb, është rrëfim onirik, pasi ai është një tekst i thurur si ëndërr, të cilën Sigmund Freud e identifikonte me dëshirën. Këtu e nënvetëdijshmja del në sipërfaqe, pra bëhet e vetëdijshme, derisa strukturimi tekstual luan me impulsin seksual. Por, “Nudo” nuk është vetëm një dëshirë e zjarrtë për ta zhveshur femrën dhe për ta shfryrë epshin e mashkullit, ajo është vepër që zbulon dëshirën e njeriut për pushtim, për dominim. Meqë, diskursi fallocentrik (Jones 2000: 438) është tipar dallues i veprës, atëherë femrat si seks i dytë, apo gjini sekondare, siç janë konsideruar me shekuj, vihen në shënjestrën e fallosit (gr. fallos – organ gjenital mashkullor), i cili imponon ndjenjat dhe mendimet e personit me pretendime pushtuese.

Natyrisht, përveç aktit të zhveshjes që është synim i protagonistit, romani “Nudo” është po kaq interesant edhe në aktin e veshjes.

Akti i veshjes

Sipas shkrimtarit peruan Mario Vargas Llosa, ka një “ngjashmëri” mes striptizeres dhe shkrimtarit: Të shkruarit e librave është barasvlerës i asaj që bëjnë profesionistet e striptizës kur zhveshin teshat dhe tregojnë trupat lakuriq në skenë. Shkrimtari kryen të njëjtin akt, por në të kundërtën e tij. Për të krijuar një roman, ai kryen të gjitha lëvizjet e të veshurit, duke fshehur lakuriqësinë me të cilën nisi punën (2008: 21). Ky krahasim tregon qartë aktin e dyfishtë të veprës “Nudo”, tema e së cilës sugjeron lakuriqësinë dhe seksualitetin potencial, ndërsa stili mbulon materialin bruto, i cili pa petkun stilistik do të rrëshqiste në banalitet.

Autori nuk lodhet për pasqyrimin e realitetit, pasi ai është shpikës i realitetit romanor. Prototipi i personazhit të tij skulptor nuk është thjesht një njeri i zakonshëm, apo edhe një artist, por secili njeri që diku në skutat e të nënvetëdijshmes ndryn dëshirën që bie ndesh me moralin si konventë sociale. Autori e krijon personazhin e përcaktuar mirë, por nuk e gjykon, sepse postmodernizmi nuk është i papërcaktuar, as zhdukje e gjykimit: ai konteston pikërisht themelet e çdo përcaktueshmërie (historinë, subjektivitetin, referencën) dhe çdo standard gjykimi (Hutcheon, 1988: 57).

Natyrisht, përtej ideve dhe referencave, autori pranon pohimin e Todorovit se personazhi është një emër, veprimi një folje (2000:51) dhe e kthen rrëfimin në një eksperiment gjuhësor që të rrëmben me ritmin e shpejtë që imponon shkathtësia gjuhësore për të cilën dallohet proza e këtij autori.

Ridvan Dibra e vesh veprën me figura të shumta dhe pastaj e tkurr në një figurë të vetme, në një parabolë mbi pushtimin si dështim. Krejt teksti narrativ është një sintezë stilistike, mirëpo ironia si figurë dominuese e diskursit postmodern dhe enumeracioni si figurë që, bashkë me sintaksën poetike, krijon ritmin e romanit, janë dy figurat nëpërmjet të cilave shfaqet autenticiteti i autorit Ridvan Dibra, i cili me veprën “Nudo” injoron romanin tradicional shqiptar dhe ndjek ritmin e romanit postmodern.