Pushteti joserioz lë në izolim kosovarët. Para pak muajsh na thoshin se është në dorën e BE-së vendimi, kurse tash e pranojnë se e kanë në duart e tyre liberalizimin e vizave, raporton Gazeta Kosova Sot

Lajmi më i ri dëshpërues për agjendën e liberalizimit të vizave për kosovarët është parë nga analistët dhe subjektet politike të opozitës, si një shuplakë e re shumë e rëndë për Qeverinë e Kosovës, e cila ka më shumë se një vit që po luan lojë të pandershme, mashtruese e dyfytyrëshe me këtë proces. Krerët e institucioneve dhe zyrtarët e ministrive të ndryshme, ka kohë që po e mashtrojnë popullin me mënyrën e komunikimit të procesit dhe obligimeve që duhet të kryhen për liberalizimin e vizave, pasi një herë thanë se varet nga BE-ja, se këta i kanë kryer të gjitha detyrat, e tash po e thonë të kundërtën, e shpikën Demarkacionin me Malin e Zi si kriter të ri fantom dhe fajin përsëri po e bartin te vetja.

Është një vlerësim i analistëve dhe njohësve të kësaj fushe, sipas të cilëve Bashkimi Evropian po e ndëshkon lidershipin qeverisës të Kosovës, e për pasojë edhe qytetarët e Kosovë, me mosliberalizim të vizave për shkak të korrupsionit galopant dhe jo për ndonjë arsye tjetër.

“Shtyrja e procesit të liberalizimit të vizave për qytetarët e Kosovës pikësëpari vjen si pasojë e aktorëve politikë vendorë, që ende nuk kanë dëshmuar pjekuri politike për të qenë të gatshëm për një sfidë të tillë që është hap shumë i rëndë- sishëm për të ardhmen e vendit”, tha për “Kosova Sot” njohësi i marrëdhënieve ndërkombëtare dhe integrime, Adlum Ramadani.

Proceset integruese, në rrezik

Sipas Ramadanit, mospërmbushja e kritereve bazë nga institucionet vendore, padyshim se dënohet përmes shtyrjes së procesit, i cili si i tillë pastaj ndikon edhe në agjendën politike të vendit si prioritet që në rrethana të tilla që ka Kosova padyshim se është shqetësuese, pasi mbyllen dyert për çështje të tjera të rëndësisë së veçantë për të ardhmen integruese të Kosovës në mekanizma ndërkombëtarë.

“I ashtuquajturi kriteri i korrupsionit, padyshim se është njëri ndër elementet që gjithsesi se duhet luftuar përmes mekanizmave kompetentë, por që në rastin e Kosovës ka dështuar të japë rezultate frytdhënëse pikërisht për faktin se të njëjtat mekanizma janë instrumente me agjenda politike, të cilat shfrytëzojnë imunitetin ligjor për t’u dalë në krahë atyre që do duhej të ishin prapa grilave”, tha ai.

Sipas tij, kjo klasë politike e papërgjegjshme po rrezikon jo vetëm liberalizimin e vizave, por edhe shumë procese të tjera të rëndësishme të agjendës së integrimit evropian dhe hapjes ndërkombëtare.

“Në suaza të tilla, Kosova rrezikon jo vetëm liberalizimin e vizave, por edhe të ardhmen euro-atlantike, rrugëtim ky që do t’i siguronte Kosovës të ardhme me prosperitet, mirëqenie sociale dhe padyshim kushte sigurie, faktorë kyçë që tashmë kanë filluar të marrin rrugën drejt humnerës së famshme të vendeve që nga fatkeqësia rrëshqitën në shtete të dështuara për t’u udhëhequr pastaj në regjime autoritare-diktatoriale”, tha Ramadani për “Kosova Sot”.

BE-së nuk i ngutet për Kosovën

Edhe analistja e fushës së integrimeve evropiane nga Grupi për Studime Juridike dhe Politike Albana Merja vlerëson se me mënyrën e votimit dhe interpretimit të këtij procesi nga Komiteti për të Drejtat Civile, Drejtësi dhe Çështje të Brendshme, LIBE, u pa që Kosova me hapa është duke stagnuar në procesin e liberalizimit të vizave, përkundër premtimeve të deritanishme pompoze e kontroverse të qeveritarëve.

“Votimi i djeshëm në Komitetin për të Drejtat Civile, Drejtësi dhe Çështje të Brendshme, LIBE, tregoi që në këto momente Kosova si asnjëherë më parë e ka humbur mbështetjen e Parlamentit Evropian në lidhje me liberalizimin e vizave. Deputetët votuan pro raportit të Fajonit për liberalizimin e vizave me Kosovën, por në anën tjetër kundër propozimit të përshpejtimit të këtij procesi. Kjo e fundit e fut Kosovën në një procedurë më të zgjatur drejt lëvizjes së lirë”, theksoi ajo.

“Evidenca në luftimin e krimit të organizuar dhe mbi të gjitha korrupsionit në nivele të larta, vazhdon të mbetet një ndër kërkesat kryesore nga ana e BE-së. Përveç luftimit të këtyre dukurive, është e nevojshme që Qeveria e Kosovës, Parlamenti dhe institucione të tjera relevante, të fillojnë një proces të lobimit intensiv dhe të koordinuar, në mënyrë që të garantojnë që do të ketë rezultat pozitiv, gjatë votimit të amendamenteve në seancë plenare të Parlamentit Evropian”, tha Merja për “Kosova Sot”.

Mos amandamentimi i Kushtetutës së Kosovës ka bllokuar një numër procesesh të rëndësishme, përfshirë edhe krijimin e Forcave të Armatosura të Kosovës, thonë njohës të çështjeve kushtetuese.

Kushtetuta e Kosovës, e miratuar menjëherë pas shpalljes së pavarësisë së saj, në vitin 2008, asnjëherë nuk u sprovua deri në bllokadën politike të vitit 2014, kur juristët thanë se ajo nuk ka paraparë situata të caktuara politike.

Gjithsesi, Kushtetuta u parapa të ndryshohej me një marrëveshje politike të vitit 2011, të arritur ndërmjet tre liderëve politik në vend, me ndërmjetësimin e ambasadorit amerikan, që nxori Kosovën nga kriza e thellë politike.

Por, pas përfundimit të punës së komisionit për ndryshimet kushtetuese, Gjykata Kushtetuese solli vendimin se shumica e amandamentimeve shkelin kapitullin kushtetues për të drejtat e njeriut.

Ndryshimet kushtetuese kurdo që të mendohet të kryhen duhet të kalojnë përmes procedurave të caktuara, përfshirë një votim të dyfishtë: fillimisht prej dy të tretave të 120 deputetëve të Kuvendit dhe njëkohësisht dy të tretave të deputetëve nga radhët e komuniteteve.

Vigan Qorolli, profesor i të Drejtës Ndërkombëtare në Universitetin e Prishtinës, thotë për Radion Evropa e Lirë se ndryshimet janë të domosdoshme por, sipas tij, ato duhet të nisin me një marrëveshje me përfaqësimet e komuniteteve pakicë në Kuvendin e Kosovës.

“Ndryshimet kushtetuese janë të domosdoshme, por që ka një problem këtu, sepse ndryshimi në këtë pjesë të shumicës së dyfishtë kërkon konsensus nacional dhe kërkon edhe gjithëpërfshirje të serbëve për të mos i bllokuar më tutje proceset, siç është rasti i Ushtrisë së Kosovës. Për të mos bllokuar ndryshimet kushtetuese që lidhen më ushtrinë e Kosovës, atëherë duhet mbase, sipas gjykimit tim, një referendum”, tha Qorrolli.

Qorrolli ka theksuar se komunitetet pakicë, që janë pjesë e Kuvendit të Kosovës, me votat e tyre janë duke bllokuar proceset, si integrimin në Bashkimin Evropian, formimin e Ushtrisë së Kosovës, anëtarësimin në NATO, e të tjera.

“Duhet liderët politik të ulen dhe të bisedojnë dhe të mos lejojnë edhe me tej instrumentalizimin e Listës serbe, e cila përveç që e ka të drejtën kushtetuese të shumicës së dyfishtë, e ka e edhe instrumentin e kontrollit dhe varësinë nga Beogradi dhe kjo duhet patjetër të ndryshojë”, tha Qorrolli.

Kuvendi i Kosovës nuk arriti një vit më parë që të kalojë në votim themelimin e Forcave të Armatosura të Kosovës, për shkak të mungesës së marrëveshjes me Listën Serbe, votat e së cilës ishin të domosdoshme.

Profesori i së Drejtës Kushtetuese në Fakultetin Juridik, në Universitetin e Prishtinës, Visar Morina, thotë se duke marrë parasysh zhvillimet e fundit në Kuvend, dhe bllokimin e disa proceseve, ndryshimet në Kushtetutë janë të domosdoshme.

“Kushtetuta definitivisht duhet të pësojë ndryshime në këto segmente në mënyrë që të lehtësojë funksionimin kushtetues të organeve shtetërore dhe në veçanti të parlamentit. Vërehet edhe në seancën fundit të parlamentit bojkoti nga ana e komuniteteve pakicë dhe unë mendoj që një veprim i tillë definitivisht zbehë procesin e vendim marrjes në parlamentin e Kosovës”, tha Morina.

Profesori Morina konsideron se ndryshimet kushtetuese duhet të inicohen dhe të bëhen në koordinim me qytetarët e Kosovës, duke përfshirë grupet e komunitetit pakicë dhe faktorin ndërkombëtar.

“Kosova dhe Parlamenti i Kosovës duhet të marrin vendime strategjike. Mendoj dhe jam optimist që me një dialog të hapur me përfaqësuesit e komunitetit pakicë në parlament dhe përtej tij, dhe një komunikim të rregullt besoj se do të mund të gjendet një zgjidhje politike, e cila do të mund të çonte nga një variant i pranuar i modifikimeve kushtetuese”, tha Morina.

Nga ana tjetër, ish- deputeti serb i Kuvendit të Kosovës, Rangjell Nojkiq tha për Radion Evropa e Lirë se të drejtat e tyre nuk janë shpikur, por siç thotë ai ‘është një kërkesë e planit Ahtisaari, që në mënyrë të qartë kërkon që të krijohet një instrument mbrojtës për komunitetet pakicë.’

“Mendoj se në një shpjegim të përafërt ishte formulimi se ky nen vlen vetëm për vendimet shumë të rëndësishme për komunitetet. Sipas kësaj, nëse Ushtria është apo nuk është në interes edhe të komuniteteve, atëherë ky instrument duhet të respektohet dhe se nuk paraqet kurrfarë bllokade, por duhet të respektohet.”

“Kjo nënkupton që shumica në Kuvend duhet që para se të ndërmarrin çfarëdo vendimi të ulen dhe të bisedojnë me përfaqësuesit e komuniteteve dhe të formulojnë dhe definojnë zgjidhje që do t’u përgjigjen si shumicës, ashtu edhe pakicës. Andaj unë nuk e shoh këtë si bllokadë, por si masë që është në fuqi jo vetëm në Kosovë, por edhe në vende tjera, si p.sh. Belgjika”, tha Nojkiq .

Në zhvillimet aktuale politike, kur vendimmarrjet janë bllokuar për shkak të mungesës së marrëveshjeve politike, analistët kanë thënë se zgjidhja tani mund të pritet vetëm përmes trysnive nga faktori ndërkombëtar. / REL