Në Stamboll, jeta gjatë dy muajve të fundit është bërë e pamundur. Miqtë vazhdojnë të këshillojnë: mos zbrit të marrësh metronë, mos shko në Sheshin Taksim, mos frekuento vende me shumë njerëz. Sindroma e bombës po rrethon jetët tona. Por, të gjithë njerëzit në Turqi, edhe intelektualët, si unë, nuk duan asgjë tjetër veç paqes.

Vetëm disa muaj më parë, gjithçka dukej e fituar, por lufta që shpërtheu kundër kurdëve ka shkaktuar vetëm një rikthim tek frika. Frikë në fytyrat e njerëzve, në zemrat e tyre, në mendjet tona: fatkeqësisht, kjo është ndjenja që dominon sot në Turqi.

Kështu flet Orhan Pamuk, në një intervistë për La Repubblica, nga New York’u – ku prej disa ditësh, ashtu si çdo vit, ka nisur kursin e tij në Universitetin e Columbia’s.

Dëshiron ta thotë mendimin e tij pas masakrës në Stacionin e Ankarasë. Eshtë larg, por mendja e tij sigurisht është në qytetin të cilit i ka kushtuar librin me të cilin fitoi Nobelin për Letërsinë.

Kur e morët lajmin për atentatin?

Orhan Pamuk: Menjëherë, sapo u zgjova. Më telefonuan nga Turqia, ndeza televizorin dhe pashë pamjet, fotografitë, është një gjë e frikshme. Vendi im nuk e meriton këtë.

Dhe çfarë menduat menjëherë?

Orhan Pamuk: Pata një reagim instiktiv: ky lajm na e copëton zemrën. Por, më pas, reagova duke i thënë vetes: të gjithë turqit liberalë, demokratët, laikët, të gjithë ata sot janë me kurdët dhe i mbështesin ata. Sepse, ky popull dëshiron paqen.

Stacioni i Ankarasë ku ndodhi masakra, a ka ndonjë domethënie për ju?

Orhan Pamuk: Për mua Stacioni i Ankarasë do të thotë Kemal Ataturk (themeluesi i Turqisë laike). Fotografohej kurdoherë që nisej për diku, gjatë viteve Njëzetë dhe Tridhjetë.

Në të kaluarën, ky vend ka parë katër grushte shteti. Ju a keni frikë nga një rikthim tek lufta civile, siç ndodhi gjatë viteve Gjashtëdhjetë dhe Tetëdhjetë?

Orhan Pamuk: Sigurisht që kam frikë. Mbi të gjitha, në vitet ’70, rrugët në qytetin tim kanë parë një konflikt të vërtetë mes njerëzve, të majtë e të djathtë. Ata që sot janë mbi 35 vjeç, kanë ende një kujtim fatkeqësisht të tmerrshëm të asaj periudhe dhe nuk dëshiron ta shohë kurrë më.

Por tani, në vitin 2015, çfarë ka ndodhur? Përse ky rikthim në përplasjen mes turqve dhe kurdëve?

Orhan Pamuk: Deri vetëm para tre muajsh, ky vend ka përjetuar një periudhë paqeje relative. Dhe Presidenti Erdogan ia kish dalë të niste një negociatë me PKK’në, pas disa dekadave luftë mes ushtrisë dhe guerilasve. Dhe në momentet e parë, kjo përpjekje shkoi mirë.

Më pas, çfarë e devijoi këtë projekt?

Orhan Pamuk: Humbja e Erdoganit në zgjedhjet e qershorit (partia e tij shkoi nga 49.9 në 49.9%). Nuk ia kish dalë të bindte kurdët, të cilët nuk ia besuan votat për të shkuar tek projekti i tij i Republikës Presidenciale. Kështu, për ironi të fatit, ka humbur pikërisht votën e kurdëve, që në zgjedhje i munguan në mënyrë vendimtare.

Dhe si u mbërrit më pas në luftën me PKK?

Orhan Pamuk: Humbja elektorale e zemëroi Erdoganin. Ai synon të ribëjë një ekzekutiv njëngjyrësh, të përbërë vetëm nga partia e tij, konservatore dhe me frymëzim islamik, ai nuk donte një koalicion qeverisës. Kështu u vendos rikthimi tek votimet në 1 nëntor. Por, duke mos qenë të kënaqur me mënyrën si janë gjërat, qeveria dhe ushtria vendosën të rinisin luftën kundër lëvizjes kurde.

Por, në Turqi ka gjithësesi njerëz që mbështesin Erdoganin.

Orhan Pamuk: Por, është kombi i tërë që sot e kupton llogarinë e tij. Në fillim nuk donte të ishte pjesë e koalicionit ndërkombëtar që lufton Kalifatin Islamik. Më pas ka pranuar të bëjë atë që i kërkonin amerikanët: por, bashkë me Kalifatin ka bombarduar edhe kurdët.

Dhe njerëzit në rrugë, në zyra, në shkolla, si reaguan?

Orhan Pamuk: Mbetën të habitur, të shastisur. Zbuluan se nga një vend në paqe, krejt papritur u gjendën në një vend në luftë, si me Kalifatin, edhe me PKK.

Rrëfimi i gjithë këtyre për gazetarët është bërë i vështirë. Ka nga ata që janë arrestuar për një tweet kritik kundër Presidentit, siç ndodhi dy ditë më parë me drejtorin e të përditshmes “Zaman”, Bulent Kenes…

Orhan Pamuk: Dhe sa shumë gazetarë të zotë shoh sot që i pushojnë nga puna, në gazetat e opozitës. Dua të them: SHBA ndonjëherë bëjnë luftëra të tmerrshme, por këtu askush as nuk e çon nëpër mend që të prekë lirinë e shprehjes.

Po ju mendoni që zgjedhjet e ardhshme të 1 nëntorit, mund ta ndryshojnë këtë situatë frike në Turqi?

Orhan Pamuk: Unë shpresoj që po. Unë jam me liberalët dhe demokratët që janë zemëruar me Erdoganin.

Ju, Pamuk, e doni thellësisht vendin tuaj, të cilin e keni përshkruar shumë herë në librat tuaj. Sot, a nuk jeni i shqetësuar për Turqinë?

Orhan Pamuk: Po, jam. Sepse, di që në fund partia e Erdoganit dëshiron të qeverisë e vetme me çdo kusht. Unë shpresoja që të mbërrihej në një koalicion qeverisës. Tani Erdogani nuk do të fitojë as simpatinë, as mbështetjen, nga ana e kurdëve. Jam i shqetësuar. Dhe jam prej mënyrës gjithnjë e më autoritare me të cilën Presidenti qeveris vendin. Tani, fatkeqësisht pozicionet janë polarizuar. Ai nuk dëshiron ta ndajë pushtetin. Përkundrazi, dëshiron të kontrollojë të gjithë Turqinë.

Filmi “Babai” i regjisorit Visar Morina, i cili edhe është zgjedhur për të qenë propozimi i Kosovës për Oscar, po vazhdon rrugëtimin e suksesshëm nëpër festivale evropiane e botërore.

Çelësin e suksesit duket se “Babai” e mori në edicionin e 50-të të Festivalit Ndërkombëtar të filmit, Karlovy Vary, ku triumfoi me 2 çmime për të vazhduar me 4 të tjera që i mori në Film Fest Munchen, e gjithashtu ky film u shfaq edhe në edicionin e 23-të të festivalit prestigjioz, The Hamptons, dy herë me radhë.

Pas suksesit që pati “Babai” në disa festivale, ai u prezantua edhe para publikut kosovar gjatë shtatorit në Prishtinë, e ekipi i tij u prit edhe nga ministri i Kulturës, Rinisë e Sportit, Kujtim Shala.

“Ndihem shumë i lumtur që filmi më në fund do të shfaqet në Kosovë, meqenëse edhe ka të bëjë me Kosovën dhe gati i gjithë ekipi i filmit është nga Kosova. Shpresoj që edhe publikut do t’i pëlqejë”, pat thënë për KosovaLive regjisori.

Tanimë janë paralajmëruar edhe disa prezantime të këtij filmi gjatë muajit tetor, nisur nga Belgjika, ku filmi do të shfaqet në festivalin e Genti më 15 e 16 tetor, për të vazhduar në Londër më 17 dhe 18 tetor në festivalin “BFI London Festival 2015” dhe për ta përfunduar muajin në “LA Screenings”, në SHBA.

Filmi shtjellon rrëfimin e Norit (Val Maloku) një fëmijë, i cili shet cigare në rrugë bashkë me të atin Gëzimin (Astrit Kabashi) në Kosovën e viteve të 90-ta. Kur babai dëshiron të gjejë një mënyrë për të emigruar në Gjermani, i biri bën çdo gjë për të qenë me të. Të zënë në mes të dëshirës për të qenë së bashku dhe nevojës për t’u ballafaquar me realitetin e vështirë, marrëdhënia babë – bir zhvillohet deri në pikën ku asgjë mes tyre nuk është më ashtu si ka qenë. /KosovaLive

Shkrimtari nga Xhamajka, Marlon James, është fituesi i çmimit prestigjioz për letërsi, “Man Booker Prize 2015” për romanin e tij “A Brief History of Seven Killings”, inspiruar nga tentimet për ta vrarë Bob Marley-n, në vitet 1970, raporton BBC.

Michael Wood, kryetari i jurisë, e përshkroi romanin si librin “më emocionues” në listën e ngushtë të garuesve.

Marlon është i pari autor nga Xhamajka që fiton këtë çmim. Gjatë marrjes së çmimit ai tha se ai tha se një pjesë e madhe e romanit është frymëzuar nga muzika reggae. Çmimi ka vlerë 50.000 funta.

Ky ishte edicioni i 47-të i çmimit prestigjioz “Man Booker Prize” që për herë të dytë përfshiu të gjithë shkrimtarët që shkruajnë anglisht nga e gjithë bota.