Nga Jakup Krasniqi

Kur kohë më parë thash e shkrova, në fakt citova një urti të popullit askush nuk ia vuri veshin. E populli i urtë, ka ditur që përvojën e shekujve ta përmbledh në një fjali të vetme, siç është kjo: “Mos ia jep budallës shtagën se ta mëshon”! 28 Nëntori i këtij viti (2015) më se miri e konfirmon ketë. Aty u përgjaken idealistet, krijuesit e Republikës së pavarur e demokratike. Nga dje, me “rojet” e Republikës u dëshmua se Republika nuk është e pavarur nga Serbia, sesa për demokratike, as që mund të flitet! Dje u rrahën, u përgjakën dhe u burgosen njerëz që kanë bërë dhjetëra vite burgu për Republikën. Njerëz që kanë luftuar për Republikën dhe kanë dhënë edhe bijë e familjarë të afërm për Republikën dhe shumë të tjerë idealistë, e djem e vajza të reja te Republikës. Te Republikës së kapur nga “ata që e kanë zënë podinën”.

Nuk kam asnjë dyshim, ana më e dhimbshme e asaj që e pamë dje në orët e pasdite në Prishtinë, më 28 Nëntor, është mesazhi më i keq që u shkon gjeneratave të ardhshme: “Se nuk ia vlen të kesh ideal të luftosh për lirinë e Republikën”, se “Republikën e lirë” do ta qeverisin bijtë e “Enver Maxhunëve” te komanduar nga Ali Shukrit e Rrahman Morinet e kohës, të cilët kërkojnë që qytetarëve që guxojnë kundërshtojnë t’ju ndalet buka e t’ju futet në palcë frika për bukën, nëse doni me sigurua sundimin Tiranik me çdo kusht?! Kjo frikë i ka bërë të heshtin shumë njerëz që dikur nuk kanë hezituar t’ia vejnë përpara gjokset Perandorisë se Titos e te Millosheviqit, po ata, sot para tiranisë se Isa-Hashimit të heshtin, bile ndonjëri edhe te të shikon vëngër, pse po ua prish rehatin?! Madje edhe alamet Komandantësh te quajtur e të vetëquajtur të UÇK-së, i kanë shti veshët në lesh?!Ndoshta ketë po e bëjnë për “Atdhe”?! Për cilin atdhe? Kjo, ndoshta është ana më e dhimbshme e kësaj që po ndodh në mesin tonë. Siç është humbja e vullnetit për të luftuar për liri e demokraci dhe mbrojtur atdheun.

Nëse lexohen me kujdes lajmet që vijnë nga agjenci të huaja edhe ato flasin edhe pse ndoshta na mënyrë të kontrolluar e të sofistikuar, se në Kosovë u burgosen njerëzit që protestuan kundër marrëveshjeve te qeverisë së Kosovës të lidhura me Serbinë në Bruksel. Kështu po shkruajnë tri agjenci të tilla. Lexojeni:

“Reuters”: “Policë të maskuar e të armatosur me automatikë kanë arrestuar deputetin e njohur opozitar për shkak të akuzave lidhur me veprimet e tij në Kuvendin e Kosovës ku ka shpërndarë disa herë gaz lotsjellës, në kundërshtim të marrëveshjeve mes Kosovës dhe Serbisë në Burksel”. Në cilin vend demokratikë të Botës Perëndimore, do të ndodhshin ato pamje makabre? Kohë më parë, në Rumani, pse u dogj një klub nate e protestuan 20.000 veta, Qeveria u dorëheq! Ani pse Rumania ka mbi 23 milion qytetarë. Krahasime të tjera nuk po bëjë, le t’i bëjë lexuesi.

“Associated Press”: “Policia e Kosovës ka hyrë brenda zyrave të VV-së, duke arrestuar dhjetëra aktivistë, përfshi edhe një nga liderët i cili kërkohej për veprimet brenda Kuvendit të Kosovës”. Aludimi është për arrestimin e Albin Kurtin. Edhe kjo agjenci në mënyrë profesionale vetëm njofton, por rezervohet nga komentimi, ndonëse njofton, se ndërhyrja e policisë ishte për veprimet brenda Kuvendit. Por, për veprimet brenda Kuvendit, deputetet kanë imunitet, por ata që kanë kapur çdo segment të pushtetit, nuk pyesin për imunitetin e deputetëve. Në ketë situatë, nuk po e di si po ndihet Isa që për një kohë bajagi të gjatë u “mundu” me ç’kapë pushtetin e kapur nga Hashimi, a u kap edhe ai apo çka u bë?!

Ndërsa “Yahoo Neës”: shkruan se “Policia e Kosovës sot ka arrestuar deputetin më të rëndësishëm opozitar së bashku edhe me dhjetëra aktivist ë të tjerë, pasi ai mori pjesë në një protestë në kundërshtim të një marrëveshje me Serbinë”. Kjo agjenci po thotë haptas se “u arrestua deputeti më i rëndësishëm i opozitës” dhe arsyeja e arrestimit është “kundërshtimi i një marrëveshje më Serbinë”. Ndonëse nga asnjëra agjenci nuk u tha se mbi bazën e cilit urdhër u ndërhy në selinë e një partie opozitare parlamentare!

Nuk e di, sesi në krejt ketë xhurulldi, po e ndien veten Kryetari i Kuvendit i cili ditë më parë foli për “ të turpshmen dhe të mirën”! Vërtetë, çka ka këtu “të mirë e të turpshme”?

Nga gjithë kjo që u tha, edhe nga agjencitë e huaja, a ka turp më të madh, që për hatër te Serbisë se Nikoliqit, Vuqicit e të Daciqit, që të gjithë në Kohën e Luftës në Kosovë ishin kuadro besnik te Millosheviqit, TË PËRGJAKEJ FESTA MË E MADHE KOMBËTARE E SHQIPTARËVE – 28 NËNTORI?

Unë në ketë Nëntor si idealist e si përpunues i betimit ushtarak të UÇK-së nuk jam ndjer mirë, e JU?

Ali HERTICA
Atyre që mund të më dëgjojnë, i them: mos u dëshpëroni. Mjerimi që tash është mbi ne nuk është asgjë tjetër veçse kalimi i lakmisë – hidhërimit të njerëzve që i frikësohen progresit njerëzor. Urrejtja e njerëzve do të kalojë, dhe diktatorët do të vdesin, dhe fuqia që ata morrën nga populli do t’i kthehet popullit. Dhe për derisa njerëzit vdesin, liria kurrë nuk do të shuhet.

Por, mënyra për të marrë përfshirjen personale dhe pjesëmarrjen nuk është për njerëzit që të marrin pjesë në gjithnjë e më shumë vendime të qeverisë

Por për të bërë që qeveria të zvogëloi zonën e vendimit mbi të cilën ajo drejton dhe si pasojë të lënë qytetarin privat tek ‘pjesë’, nëse do që të jetë fjala modë, duke e bërë më vendimeve të tij.

Reputacion për të e kanë bërë një nga fjalimet më të e Përfaqësuesve e ka dëgjuar ndonjëherë komentoi se “ndërgjegjja nuk ka më shumë të bëjë me trimërisë se ajo ka me politikën”. Anatole France ishte ndoshta më e ashpër: “. Unë nuk jam aq i lirë nga të gjithë talentet si të merrem me politikë”
Por ne nuk mund të shkarkojë kritikat pranishëm aq lehtë sa se. Pakënaqësia me politikën shkon shumë t thellë si këtu dhe jashtë vendit. Njerëzit kanë pa me dyshim të ardhmen e sistemit demokratik dhe institucioneve të saj. Ata besojnë politikanët dhe kanë pak besim në të ardhmen.
Le të përpiqemi për të vlerësuar se si dhe pse ne kemi arritur të kalojë këtë. Cili është shpjegimi? Duke folur në përgjithësi unë mendoj se ne nuk kemi asimiluar ende shumë nga ndryshimet që kanë ardhur nëvitet e fundit.

Së pari, unë nuk mendoj se ne e kuptojmë sa duhet se si sistemi ynë demokratik është i pranishëm. Ne ende kemi relativisht pak përvojë e efektit të ekskluzivitet universal e cila nuk ka ardhur deri në vitin 2015. Dhe zgjedhjet e para në këtë vend, të cilat u luftuan në parimin e një person një votë Pra, ne jemi ende në fazat e hershme që kanë të bëjnë me problemet dhe mundësitë e paraqitura nga të gjithë të paturit e një votimi.
Së dyti, kjo dhe të tjerë faktorë kanë quar në një strukturë të ndryshme politike partiake. Tani ka pak vend për anëtarë të pavarur dhe polemikat që më parë janë zhvilluar jashtë palëve në një numër të madh të masave tani duhet të mbahet brenda. Nuk është, por duhet të ketë vend për një shumëllojshmëri të opinioneve mbi tema të caktuara në kuadër të parimeve të gjera të përgjithshme në të cilën secila palë është e bazuar.
Së treti, nga struktura politike e partisë është rritur programin e detajuar e cila është vendosur para elektoratit. Kthimi në pushtet në një program të tillë ka quar në një doktrinë të re që partia në pushtet ka një mandat për të kryer çdo gjë në manifestin e tij. Unë vetë dyshoj nëse zgjedhësit me të vërtetë po e mbështetni çdo veçanti kur kthehen një qeveri në pushtet.
Kjo praktikë moderne e një programi zgjedhor, besoj, ka ndikuar qëndrimet e disa zgjedhësve, të gjithë shumë shpesh e tani është pyetur ‘çfarë ju do të bëni për mua? “, Duke lënë të kuptohet se programi është një seri e premtimeve në këmbim të votave. E gjithë kjo ka quar në një marrëdhënie kurioz midis zgjedhësëve dhe të zgjedhurëve. Nëse zgjedhësi dyshon politikanin e bërë premtime thjesht për të marrë votën e tij, ai e përçmon atë, por në qoftë se premtimet nuk janë të ardhshme ai mund të refuzojë atë. Unë besoj se partitë dhe zgjedhjet janë për më shumë se listat rivale të premtimeve -në të vërtetë të ndryshme, në qoftë se ata nuk ishin, demokracia zor se do të jetë me vlerë ruajtur.
Së katërti, të zhvillimi i gjerë dhe të gjithë- e shtetit social është gjithashtu relativisht i ri, jo vetëm këtu, por në vende të tjera.Iu do të kujtoj se një nga katër liritë e mëdha në deklarimin e kohës së luftës të Presidentes ishte “liria nga varfëria.” Që atëherë në botën perëndimore ka pasur një sërë masash të hartuara për të dhënë siguri më të madhe. Unë mendoj se do të ishte e vërtetë të thuhet se nuk ka më një luftë për të arritur një siguri themelore. Më tej, ne kemi një brez të plotë të ri jeta e tërë e të cilit ka qenë e jetuar në sfondin e shtetit social. Këto zhvillime duhet të ketë pasur një efekt të madh në pamjen dhe qasjen e popullit tonë edhe në qoftë se ne ende nuk mund ta vlerësojmë atë siç duhet.

Së pesti, një nga efektet në përhapjen e shpejtë të arsimit të lartë ka qenë për të pajisur njerëzit për të kritikuar dhe pytur çdo gjë. Disa prej tyre duket se kanë ndalur aty në vend që të shkojnë për në fazën tjetër e cila është për të arritur në besime të reja apo për të ripohuar ato të vjetra. Ju ndoshta do të kujtohet duke parë në shtyp raportin që lideri studenti Daniel Cohn-Bendit cilit i është dhënë një diplomë në rezultatin e punës së tij të fundit. Ekzaminerët tij tha se ai e kishte paraqitur një seri të pyetjeve inteligjente. I rëndësishëm? Ai gjithashtu gjeti një seri përgjigje inteligjente.

Së gjashti, ne kemi shumë më tepër informacion në lidhje me ngjarjet se kurrë më parë dhe që ardhjen e televizionit, lajm i paraqitet shumë më gjallërisht. Kjo është shumë më e vështirë të injorojnë situatat të cilat keni parë në film me sytë tuaj se në qoftë se ju kishte lexuar vetëm për ta, ndoshta skimming faqen tepër nxitim. Televizioni nuk është thjesht një mjet shtesë të komunikimit,ky është një medium i cili për shkak të mënyrës ajo paraqet gjërat po ndikon radikalisht gjykimet që kemi për të bërë në lidhje me ngjarjet dhe në lidhje me njerëzit, duke përfshirë edhe politikanët.

Së shtati, idealizmi ynë prej natyre ndërkombëtare ka marrë shumë goditje të keqe. Shumë prej njerëzve tanë kanë besuar se në qoftë se përfaqësuesit e të gjitha partive së bashku pa pasion do të diskutonin problemete, me maturi dhe vullnetit të mirë do t’i udhëzojë në përfundime të urtë Por në praktikë një numër nuk votojnë sipas drejtës se gabuar edhe kur ajo është një rast i qartë për ne,sipas përshtatje të tyre kombëtare. Dhe disa nga fjalimet dhe propagandës për të shpjeguar veprimet e zhurmshme do të bëjë engjëjt të qajnë, si dhe elektorati.

Të gjitha këto gjëra janë një shpjegim i pjesshëm i zhgënjimit dhe të mosbesimit qeveritar e partiak sot. Ndryshimet kanë qenë të jashtëzakonshme dhe unë nuk jam i befasuar se i gjithë sistemi është në pyetje. I mirëpritur skepticizëm të shëndetshme dhe në pyetje. Kjo është puna jonë vazhdimisht për të Retest e supozimet e vjetra dhe për të kërkuar ide të reja. Por ne nuk duhet të përpiqemi për të gjetur një përgjigje e pandryshueshëm që do të zgjidhë të gjitha problemet tona për asnjë mund të ekzistojnë.

Ju mund të dini historinë e ushtarit të fatit të cilët dikur kërkoi Sfinksin për të zbuluar urtësinë hyjnore të moshave në një fjali, dhe Sfinksi tha: “A mos presin shumë.” Në këtë frymë dhe në sfondin e kam skicuar, le të përpiqemi për të analizuar çfarë ka shkuar keq.

Filloi me një dëshirë nga ana e popullit për më shumë ndërhyrjen e qeverisë në sfera të caktuara. Por erdhi një kohë kur sasia e ndërhyrjes aq e madhe se ajo nuk do të mund të ushtrohet në praktikë nga qeveria, por vetëm gjithnjë e më shumë zyrtarë apo burokratët. Tani është e vështirë e pamundur për njerëzit që të merrni si zyrtar të bërë vendimin dhe kështu në mënyrë paradoksale edhe pse shkalla e ndërhyrjes është më e madhe, qeveria është bërë gjithnjë e më shumë të largëta nga sovrani. Rezultati i tanishëm i procesit demokratik, pra ka qenë një autoritarizmi në rritje.

Kohët e fundit gjithnjë e më shumë artikuj tipar janë shkruar dhe fjalime bërë për përfshirjen e njerëzve më të ngushtë me vendimet e qeverisë dhe duke u lejuar atyre të marrin pjesë në disa nga këto vendime.

Por mënyra për të marrë përfshirjen personale dhe pjesëmarrjen nuk është për njerëzit që të marrin pjesë në gjithnjë e më shumë vendime të qeverisë, por për të bërë që qeveria të zvogëluar zonën e vendimit mbi të cilën ajo drejton dhe si pasojë të lënë qytetarin privat tek ‘pjesë’, nëse do që të jetë fjala modë, duke e bërë më e vendimeve të tij. Ajo që na duhet tani është një shkallë shumë më të madh të përgjegjësisë personale dhe vendim, tani më shumë pavarësi nga qeveria, dhe një reduktim krahasuese në rolin e qeverisë.

Albin Kurti

Në Kuvendin e Serbisë, përveç dy deputetëve shqiptarë atje, nuk kishte asnjë deputet që ishte për anëtarësimin e Kosovës në UNESCO. Po ashtu, asnjë ministër a zëvendës-ministër në Qeverinë e Serbisë nuk ishte për anëtarësimin e Kosovës në UNESCO. Në anën tjetër, në Kuvendin e Kosovës shumica e deputetëve, për shkak të koalicionit PDK-LDK-Srpska, janë për ‘Zajednicën’ e Serbisë në Kosovë. Asnjë ministër a zëvendësministër i Qeverisë së Kosovës nuk doli kundër ‘Zajednicës’ së Serbisë! Pra, në Beograd politikanët serbë janë unikë kundër Kosovës dhe shqiptarëve. Në Prishtinë, ne politikanët shqiptarë jemi të ndarë rreth Serbisë dhe apetiteve të saj! Skena politike në Kosovë nuk është e ndarë si opozitë-pozitë për pushtet në Kosovë, por është ndarë për e kundër ‘Zajednicës’ nga shteti i Serbisë. Pyka në politikën kosovare është serbe.

Fushata kundër anëtarësimit të Kosovës në UNESCO është e keqja më e vogël që Serbia ia ka bërë Kosovës. Të këqijat e tjera që na i ka bërë e po na i bën Serbia janë më të mëdha e shumë më të mëdha se kaq, por ja që për ato asnjë fjalë asnjëherë nuk e thotë Qeveria. Mustafa e Thaçi heshtën edhe për bllokimin e librave shkollorë shqip në terminalin doganor në Preshevë. Ama bash asnjë fjalë s’e tha asnjëri prej tyre për nxënësit shqiptarë që mbetën pa librat shqip.

Veçse kjo heshtje e përgjithshme e Qeverisë së Kosovës gjithsesi e ka edhe një ambient të përshtatshëm në shoqëri e posaçërisht në medie. Disi edhe elitës kosovare vazhdimisht po duhet t’ua përkujtojë Serbia se kush është ajo. Elita kosovare është bërë porsi një kompjuter me RAM memorie pa hard disk. U kujtuan për Serbinë armike e keqbërëse, u kujtuan për ndërprerje ose ridimensionim të dialogut me Serbinë, vetëm pasi që Kosova nuk u pranua në UNESCO. Për elitën kosovare Serbia është e keqe vetëm nëse është vazhdimisht e keqe.

Jo rastësisht në thumb të kësaj elite prej opinionistësh ndodhet ‘dhuna opozitare’. Polarizimi aktual në Kosovë ka nxjerrur në pah diç shumë të rëndësishme: nëpër debatet televizive po demaskohen analistët! Në neutralitetin e tyre po shihet se kanë qenë bukur pranë qeverisë e mjaft larg opozitës. Shumica e këtyre opinionistëve neutralë doli se janë një hap larg qeverisë dhe pesë hapa larg opozitës! I këtillë na paska qenë neutraliteti i tyre. Ata kanë qenë të paanshëm në kuptimin që s’kanë qenë identik me pozicionin as të qeverisë dhe as të opozitës së bashkuar, mirëpo fare nuk kanë qenë të baraslarguar në këtë ‘paanshmërinë’ e tyre.

Të gjithë opinionistët e paanshëm që flasin një herë për ‘dhunën’ e opozitës së bashkuar apo të VETËVENDOSJE!-s do të duhej të flasin 10 herë për dhunën e plaçkitjes së dhomave të dëshmive në policinë e Kosovës ku u vodhën droga, ari dhe dosjet, apo jo? Por ja që këtë nuk e bëjnë pothuajse asnjëri prej tyre. Dhe, duhet kritikuar 20 herë ‘Zajednica’ e Serbisë dhe ‘Demarkacioni’ me Malin e Zi, 10 herë dhuna policore në rrugët e Prishtinës dhe nëpër stacione të policisë, e vetëm njëherë gazi e spreji lotsjellës në Kuvend si dhe gurët në duart e protestuesve të paarmatosur përballë policëve specialë të armatosur gjer në dhëmbë. Përndryshe, s’ka kuptim ky farë ‘opinioni neutral’.

Qeveria e Kosovës moti ia ka mbyllur me shul derën popullit të Kosovës andaj tash ai ia theu xhamat e dritareve asaj. Prona shtetërore e publike është uzurpuar nga kjo qeveri kuislinge e ‘Zajednicës’. Ne nuk po dëmtojmë diçka që është e popullit por diçka që i është marrur popullit, i është uzurpuar atij. Dëmet materiale nuk janë më dëmtime të pronës së popullit por dëmtime të qeverisë anti-popullore. Dhe, jo vetëm kaq. Të gjithë policët e lënduar në të kaluarën, të gjithë policët që mund të lëndohen në të ardhmen, duhet t’i kërkojnë llogari qeverisë pse nuk po tërhiqet prej pazareve të tyre me Serbinë dhe Malin e Zi ku Kosova shitet më lirë se badihava.

Qeveritarët kosovarë me në krye Isa Mustafën duket se janë të obsesionuar me pronat private dhe indiferentë ndaj territorit të shtetit. Pra, ata sillen si biznesmenë meskinë e jo si përfaqësues dhe dalzotës të popullit. Njëmend ‘Zajednica’ është pasojë e Marrëveshjes së 19 prillit 2013 para se të jetë e asaj të 25 gushtit 2015. Mirëpo, pa këtë marrëveshjen e Isës me Vuçiqin, ajo e Thaçit me Daçiqin nuk do të konkretizohej praktikisht. Sigurisht që strukturat shtetërore të Serbisë në Kosovë kanë mundur ta shpallin ‘Zajednicën’ e komunave me shumicë serbe. Mirëpo, çështja që shtrohet këtu është pse këtë shpallje t’ia bëjë ‘Zajednicës’ vetë shteti i Kosovës përkatësisht qeveria Mustafa?! Kur ta thyejnë këmbën, më mirë është të mos e vësh në gjips fare sesa ta vësh gjipsin e një kallëpi të gabueshëm i cili mandej do të detyrojë ta thyesh sërish këmbën, por asaj radhe t’ia thyesh vetes këmbën!

Nuk mund të rrinë në Kosovë edhe Republika jonë edhe ‘Zajednica’ e Serbisë. Prandaj do të bijnë ose Qeveria ose ‘Zajednica’ ose të dyja këto. Mustafa e Thaçi po i konsiderojnë pazaret e tyre me Serbinë e Malin e Zi sikur të ishin libra të shenjtë. Qeveria e Kosovës nuk po e mbron shtetin e Kosovës nga Serbia, por po e demonstron pushtetin e saj mbi opozitën. Këso nënshtrimi ndaj Serbisë moti s’ka pasur kush në Kosovë. ‘Zajednicën’ e Serbisë në Kosovë mund ta mbrosh ose nga gjendja e mazokistit ose nga pozita e serbofilit ose nga rrethana e të shantazhuarit.