21.9 C
Prizren
E hënë, 3 Gusht, 2020

Hekuran Zhiti, shkrimtari pas burgut, hamall në portin e Durrësit

80818Hekuran Zhiti, ka qenë shkrimtar që nuk mundi dot të botonte në komunizëm. Për këtë arsye, në ditët tona ai njihet si babai i shkrimtarit Visar Zhiti. Familje të përndjekurish, para ’90-ës, ata jetuan si mundën, derisa me ardhjen e demokracisë, iu rikthyen si mundën artit e letërsisë. Zhiti, i vjetri, në vitet 1944-1945 pat shkruar një pjesë shumë interesante, “Nusja në thes”, që godiste sa mundte një prefekt që, në vend që të zgjidhte hallet e popullit, përfitonte nga detyra për të zgjidhur të vetat. 60 vite pas kohës kur u shkrua, komedia do të prekë Teatrin e Metropolit në datat 21,22 dhe 23 shkurt. Me këtë rast, Visar Zhiti (ish minister Kulture) na tregon si u shkrua vepra, si mbijetoi dhe punët e mundimshme të të atit pasi doli nga burgu.

Kur është shkruar kjo pjesë? Ajo është shkruar rreth viteve 1944-1945, në Berat. Atë kohë u vu në skenë atje nga amatorë të teatrit, madje dhe vetë im atë si autor I saj, ka pasur një rol në këtë vënie në skenë dhe qe pëlqyer shumë nga publiku. Madje t’ju rrëfej një detaj interesant: skenograf i kësaj shfaqjeje atëherë ka qenë një italian që kishte mbetur në Shqipëri si rob lufte. Ai pat punuar në Berat disa kohë derisa iu dha mundësia të kthehej në Itali.

Ju, si e keni ruajtur deri në ditët tona këtë komedi?
Unë e kam ruajtur atë si dorëshkrim. Ka qenë në copa letrash me shkrim dore dhe në disa të tjera me një makinë shkrimi. Babai juaj ka qenë I dënuar politik.

Si i shpëtoi kjo vepër bastisjes gjatë arrestimit?
Kanë ardhur dhe kanë bërë kontroll në shtëpi kur u arrestua im atë dhe sigurisht që shtëpia u bastis. Madje, kanë ardhur me një karrocë të madhe me kalë për të marrë gjithë ç’kishte im atë, në kuptimin e librave. Atë kohë morën librat të tijët në gjuhë të ndryshme, shumë prej tyre qenë frëngjisht, si edhe përkthimet e Fan Nolit që babai i ruante më shumë kujdes.

Ju thoni pse shpëtoi kjo komedi?
Sepse qe në copa letrash, nuk I ngjante një dorëshkrimi, as një pjese të shkruar prej tij. Qenë fletëfletë dhe iu janë dukur të parëndësishme. Shumë gjëra të babait patën mbetur në shtëpinë në Tomorricë. Por, disa plaçka, letra e libra që mbeten prej tij i morëm dhe i ruajtëm, si unë, edhe nëna.

U vu në skenë pas arrestimit të tij?

Jo. Por, atë natë që ai u arrestua, shfaqja qe në skenë dhe kur mbaroi, publiku duartrokiste dhe kërkonte në skenë autorin. Ndërkaq, ata nuk e dinin se Hekuran Zhiti po arrestohej 300 metra më tutje, pra e kanë arrestuar 300 metra larg teatrit.

Ju, kur i lexuat dorëshkrimet e tij?
Unë e dija që ai kishte dorëshkrime. Në bisedat që bënim për artin im atë më shprehte keqardhje që nuk e botonte dot këtë pjesë. E krahasonte këtë dhe komeditë e tjera të tij, me “Prefektin” apo me “Karnavalet e Korçës”. Ai, kishte të dhëna si aktor. Pirro Mani thoshte ‘ju jap 5 aktorë, më jepni Hekuran Zhitin’, ndërsa Nonda Bulka e quante Gjergj Fishtën e Jugut.

Pse u arrestua babai juaj, Hekuran Zhiti?
Babai ka mbaruar Normalen e Elbasanit dhe kishte qenë nacionalist, nxënësi Karl Gurakuqit e Karl Ljarjës. Edhe pse e dëshironte Shqipërinë të lirë, si gjithë të tjerët, siç e donin edhe partizanët, pas luftës u arrestua dhe iu ndalua botimi i librave. Në burg ka kaluar tortura pa fund, të cilat na I ka rrëfyer vajza e Princit të Mirditës, Gjon Marka Gjoni. Në burg pati zënë miqësi edhe me Vexhi Buharanë, edhe me Mustafa Greblleshin. Pjesa flet për një prefekt që abuzon me detyrën.

Për kë e kishte shkruar babai pjesën?
Babai ka qenë kundër pushteteve abuzuese dhe ka qenë një njeri rebel. Ka qenë disident edhe në kohën e Mbretërisë, madje ka qenë
edhe i arrestuar prej tyre. E veçanta e veprave të tij është se komeditë e tim eti kanë qenë komedi tragjike. Është përplasur me realitete me të cilat qeshet e qahet.
Ai i ka shëtitur pjesët teatrale në rrethe. Si i mbante mend pritjet e artdashësve?
Po, i ka çuar në qytete të ndryshme, pasi në atë kohë trupat teatrale lëviznin, shëtisnin, për të përçuar artin dhe madje thoshin se për ta dashur më shumë Shqipërinë duhej ta njihje atë. Në një nga këto shëtitje, im atë ka takuar edhe Gjergj Fishtën në Shkodër.

Për cilin vit bëhet fjalë?
Duhet të ketë qenë viti 1932-1933. E kanë vizituar Fishtën në qelën e tij në Shkodër në vazhdën e shëtitjeve të Normalistëve. Dhe ai iu ka thënë: “Përpara djema. Shkollat janë oaze në shkretëtirë”.

Po kur doli nga burgu, ç’bëri babai juaj?
Nuk shkoi në Berat, pasi kishte frikë se do binte pre e provokimeve. Ai ka punuar si punëtor krahu në Durrës, ku në kuadër të punës që I lanë të bënte ka shtruar edhe rrugën e kalldrëmtë që të çon në Amfiteatrin e Durrësit. Një farë kohe pat punuar edhe hamall në portin e Durrësit, po pastaj e hoqën, se thanë, ‘është pikë kufitare, s’mund të lëmë të punojë aty një ish-të burgosur që mund të na arratiset’. Kur rektori i Universitetit të Tiranës, Kahreman Ylli e pyeti: ‘Ç’bën o Hekuran, pse shtron rrugë?’, ai I pat thënë: ‘Këtë e di partia’. Më në fund, rektori e pat ndihmuar të rifutej në arsim, duke bërë që ai të jepte mësim në Lushnjë.

- Advertisement -

Më Shumë

Pesë raste me COVID-19 në Malishevë, njëri kishte vdekur para 2 dite

Në Komunën e Malishevës sot janë regjistruar edhe pesë raste të reja me COVID-19. Megjithatë në një komunikatë për media të dërguar nga Komuna thuhet...

Aksident trafiku në Prizren – një person i lënduar

Të martën në Prizren, konkretisht në rrugën Prizren-Lubovec, ka ndodhë një aksident trafiku në mes dy automjeteve me ngasës meshkuj kosovar, transmeton PrizrenPress. Si pasojë...

Ndërron jetë ish-kryetari i SHKA “Agimi” në Prizren, Subhi Pasuli

Ka ndërruar jetë ish-kryetari i SHKA “Agimi” në Prizren, Subhi Pasuli. Kryetari i Prizrenit, Mytaher Haskuka ka shprehur ngushëllime për familjen dhe miqtë e Pasulit. Postimi...

Jim Morrison: Dashuria fshihet

Dashuria fshihet në vende të çuditshme, Dashuria fshihet në fytyrat që ti njeh, Dashuria fshihet ngado, Dashuria fshihet në struktura molekulare, Dashuria vjen kur ti pak e pret, Dashuria...

Fillon haxhillëku, shumë më ndryshe se viteve të kaluara

Pelegrinët myslimanë e kanë filluar pelegrinazhin e haxhillëkut në qytetin e Mekës. Ky ritual sivjet dallon shumë në krahasim me vitet e kaluara për...

Punëtoria në Prizren përfshihet nga zjarri

Një punëtori në Prizren është përfshirë nga zjarri në rrethana të panjohura, raporton PrizrenPress. Sipas raportit 24 orësh të policisë, të mërkurën rreth orës 05:30,...

Hyseni sot udhëton për takime në SHBA

Koordinatori shtetëror i Kosovës për dialogun me Serbinë, Skender Hyseni, sot do të udhëtojë për në Uashington, ku do të zhvillojë takime me zyrtarë...

62 vjeçari nga Malisheva që ndërroi jetë nga COVID-19, u trajtua në Spitalin e Prizrenit

Pak më parë është konfirmuar lajmi për vdekjen edhe të një qytetari nga komuna e Malishevës si pasojë e Covid-19. Bëhet fjalë për një...

Haradinaj kundër masave të reja, kërkon të gjendet mënyra për mbajtjen e dasmave

Kryetari i Aleancës për Ardhmërinë e Kosovës Ramush Haradinaj, e që është pjesë e koalicionit qeverisës ka folur për menaxhimin e pandemisë Covid-19 nga...

Suharekë – Policia konifiskon arsenal luftarak

Policia e Kosovës në rajonin e Prizrenit ka njoftuar se ka arrestuar të dyshuarin Sh. K. pas një operacioni për mbajtje në pronësi, kontroll...

9 raste të reja me COVID në Prizren

Gjatë 24 orëve të fundit, në Laboratorin e Mikrobiologjisë Molekulare në IKShPK me metodën RT-PCR, janë testuar gjithsej 468 mostra të marra nga ShSKUK...

7 persona humbën betejën me COVID-19 në Kosovë

Në Kosovë vazhdon të jetë shqetësues numri i atyre të cilët po e humbin jetën si pasojë e infektimit me COVID-19. Brenda 24 orëve...

Ky është vendimi i ri për kafiteritë dhe restorantet, ky është orari i ri

Qeveria e Republikës së Kosovës sot ka dalë me propozim-vendimin për masat e reja antiCOVID-19, me qëllim të parandalimit të përhapjes së mëtejme të...

Prizren, shyhet gjykimi ndaj të akuzuarit për vrasjen e vëllait

Të martën në Gjykatën Themelore në Prizren, ka dështuar të mbahet gjykimi kundër të akuzuarit për vrasje të rëndë, vrasje në tentativë dhe armëmbajtje...

Suharekë, policia konfiskon dy pushkë gjuetie dhe 29 fishekë

Policia e Kosovës ka njoftuar se ka konfiskuar dy pushkë gjuetie dhe 29 fishekë të kalibrave të ndryshëm, gjatë kontrollimit të një shtëpie, raporton...

Rama apel qytetarëve: Ju lutem mbani maskat

Kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama, e ka nisur ditën me një mesazh sensibilizues për COVID-19. Ai ka apeluar qytetarët që të mbajnë maskat në ambientet...

Lajmet e Fundit

Arrestohet një person në Greikoc të Suharekës për mosrespektim të masave ndaj COVID-19

Në fshatin Greikoc të Komunës së Suharekës është arrestuar dje një person për mosrespektim të masave anti COVID-19, raporton PrizrenPress. Sipas raportit 24 orësh të...

Prizren, 33 fëmijë vijnë në jetë

Në repartin e gjinekologjisë të Spitalit Rajonal në Prizren, gjatë katër ditëve të fundit kanë ardhur në jetë 33 fëmijë, raporton PrizrenPress. Teuta Gurgushka, udhëheqëse...

Me 8 000 vetura e me 50 autobusë, 30 mijë shtetas të Kosovës në fundjavë në Shqipëri

Gjatë fundjavës rreth 30 mijë qytetarë të Kosovës zgjodhën ta vizitojnë bregdetin e Shqipërisë. Atje të gjithë këta vajtën me 8 000 vetura dhe...

Policia ndërpret një aheng familjar në Peqan të Suharekës

Policia e Kosovës ka inicuar procedurë ndaj një personi në fshatin Peqan të Suharekës, pasi që kishte organizuar aheng familjar në shtëpinë e tij,...

Kryetari i Rahovecit me mesazh prekës për vëllanë që i vdiq nga coronavirusi

Pas vdekjes së vëllait të tij si pasojë e Covid-19, Kryetari i Komunës së Rahovecit, Smajl Latifi, ka thënë se nuk e besuan se...