16.9 C
Prizren
E premte, 7 Gusht, 2020

Si e humbi Amerika luftën me Covid-19

Autor: Paul Krugman

S’kishte të bënte me kulturën, kishte të bënte me udhëheqjen.

Kur Amerika nisi së humburi luftën kundër koronavirusit? Si ne gjejmë vetveten të përjashtuar ndërkombëtarisht, duke mos u lejuar për të udhëtuar as në Evropë?

 

Them se pika kthyese është kur shohim pas më 17 prill, ditën kur Donald Trump shkroi në Twitter, “ÇLIROJENI MINNESOTA-n”, përcjell nga “ÇLIROJENI MICHIGAN-in” dhe “ÇLIROJENI VIRGINIA-n”. Duke vepruar kështu, ai efektivisht deklaroi se Shtëpia e Bardhë përkrahë protestuesit që të kërkojnë fundin e mbylljes, të cilën e kishin kërkuar guvernatorët në mënyrë që Covid-19 ta sillnin nën kontroll.

 

Ashtu siç ndodh, guvernatorët demokratë ishin cak i këtyre tweet-ave. Por guvernatorët republikanë në Arizona, Florida, Texas dhe gjetiu shpejt hoqën masat e qëndrimit në shtëpi dhe u dhanë fund shumë ndalesave në të bërit biznes. Ata poashtu, të prirë nga Trump, refuzuan që t’u kërkojnë qytetarëve që të bartin maska dhe Texas dhe Arizona ua mohuan qeverive lokale të drejtën për të zbatuar kërkesa të tilla. Ata mënjanuan paralajmërimet e ekspertëve shëndetësorë se hapja e parakohshme dhe e pakujdesshme mund të çojë drejt një vale të re infeksionesh.

Dhe virusi erdhi.

Shpërthimi fillestar i Covid-19, që goditi New York-un do të duhej të na kishte mësuar neve që të jemi të kujdesshëm. Shkalla e rritjes së infeksionit mund të shihet si një brengë minore së pari, veçanërisht nëse nuk ka testime adekuate, derisa ato të pëlcasin me shpejtësi tmerruese.

Por as politikanë republikanë, apo administrata Trump, nuk kishin vullnetin që ta merrnin parasysh atë mësim. Nga java e dytë e qershorit rastet e reja me Covid-19 po rriteshin në Arizona dhe qartazi ishte në rritje në Texas. Megjithatë guvernatorët e të dyja shteteve hodhën poshtë thirrjet për një pauzë në rihapje, duke këmbëngulur se gjërat ishin nën kontroll.

Dhe më 16 qershor, natyrisht, The Ëall Street Journal, publikoi një opinion të Zëvendëspresidentit Mike Pence ku deklaron se as ka dhe as do të ketë valë të dytë të koronavirusit. Marrë parasysh rekordin e administratës së Trump, praktikisht ishte garantuar se vala nuk do të godiste. Dhe ashtu qe.

Gjatë tre javëve të fundit gjërat filluan të ashpërsoheshin. Spitalet në Arizona dhe Texas janë në krizë. Dhe, po, ishte rihapja e parakohshme që e shkaktoi atë, bashkë drejtpërdrejtë dhe duke dërguar sinjale tek individët se rreziku kishte kaluar.

Por pse Amerika u godit keq nga Covid-19?

Ka pasë bukur komente se efekti i dështimit të përgjigjes sonë për pandeminë rrënjët i kishte thellë në kulturën amerikane. Ne jemi, argumenti vlen, tejet liberal, aq mosbesues ndaj Qeverisë, aq pa vullnet për të pranuar qoftë brengat e vockla për t’i mbrojtur të tjerët.

Dhe sigurisht ka diçka prej saj. Nuk mendoj se ndonjë tjetër vend përparimtar (por a jemi ende në një vend përparimtar?) ka një numër të krahasueshëm të njerëzve që reagojnë me tërbim kur u kërkohet që ta bartin maska në supermarket. Padyshim se nuk ka një vend tjetër përparimtar ku demonstruesit kundër masave të shëndetit publik tundin armë dhe do të pushtonin qendrat shtetërore. Dhe Partia Republikane si pak a shumë unike në mes të partive kryesore politike Perëndimore në qrmiqësinë e saj ndaj shkencës përgjithësisht.

Por çfarë më dhemb mua kur shoh dështimin e jashtëzakonshëm të Amerikës me pandeminë, është se sa kishte zbritje-ngritje.

Demonstrimet kundër mbylljes nuk ishte spontane, të pa baza. Shumë syresh ishin të organizuar dhe të koordinuar nga aktivistë politikë konservativë, disa prej tyre me lidhje të ngushta me fushatën e Trump dhe të financuar pjesërisht nga miliarderë të djathtë.

Nxitimi për të rihapur shtete si Sunbelt ishte një përgjigje më pak ndaj kërkesës popullore sesa një rast i guvernatorëve republikanë që ndjekin udhëheqjen e Trump.

Forca kryesore lëvizëse prapa rihapjes, për aq sa mund të them, ishte dëshira e administratës për të pasur fitime të mëdha nga puna të drejtuara në nëntor, që të bënte atë që dinte ta bënte – të krenohej me rritjen ekonomike. Në fakt përballja me pandeminë s’ishte nga lloj i punëve të Trump.

Në atë rast, sidoqoftë, pse Trump ka refuzuar që të vesh maskë apo të nxisë të tjerët që ta bëjnë këtë? Pas të gjithave, përdorimi më i gjerë i maskave do të ishte një mënyrë për të kufizuar infeksionet pa e mbyllur ekonominë.

Epo, e kota e Trump – besimi i tij që bartja e maskës do ta bënte atë të dukej teveqel, apo me grim të prishur, ose diçka – sigurisht që ka luajtur rol. Por është poashtu e vërtetë që maskat ua kujtojnë njerëzve që ne nuk e kemi kontrolluar koronavirusin – dhe Trump dëshiron që njerëzit ta harrojnë këtë fakt të vështirë.

Ironia është se gatishmëria e Trump për të tregtuar vdekje për punë dhe përfitime politike është rikthyer.

Rihapja ka çuar në rritje të mëdha të vendeve të punë në maj dhe qershor, pasi që rreth një e treta e punëtorëve që ishin pushuar si rezultat i pandemisë ishin kthyer në punë. Por që miratimi i Trump për punë dhe perspektiva e tij elektorale nisën të rrëshqasin.

Madje edhe në terma të thjeshtë ekonomikë, nxitimi për rihapje mund të çojë në dështim. Numrat e fundit zyrtarë të punësimit ishin një fotografi nga java e dytë e Qershorit; një shumëllojshmëri e treguesve afatshkurta që tregojnë se rritja është ngadalësuar apo ka kthim prapa të shpejtë, sidomos në shtetet kur rastet me Covid-19 po shponin.

Sidoqoftë, çështja është se humbja e Amerikës në duart e koronavirusin nuk ka ndodhur për shkak se fitorja ishte e pamundshme. As se ne si komb ishim të paaftë që të përgjigjeshim. Jo, ne pësuam disfatë sepse Trump dhe ata përreth tij vendosën se ishte në interesin e tyre politik që ta linin virusin që të shpërthente.

Paul Krugman ka qenë kolumnist që nga viti 2000 dhe është poashtu profesor i shquar në City University të New York Graduate Center. Ai ka fituar Çmimin Nobel për Ekonomi në vitin 2008 për punë e tij në tregtinë ndërkombëtare dhe gjeografinë ekonomike.

Botuar në New York Times, përkthyer nga klankosova.tv

- Advertisement -

Më Shumë

Prizren, 33 fëmijë vijnë në jetë

Në repartin e gjinekologjisë të Spitalit Rajonal në Prizren, gjatë katër ditëve të fundit kanë ardhur në jetë 33 fëmijë, raporton PrizrenPress. Teuta Gurgushka, udhëheqëse...

Kryeministri Hoti doli pozitiv me Covid-19, sot bëri disa vizita në Dragash

Kryeministri i Kosovës, Avdullah Hoti, ka dalë pozitiv me virusin Covid-19. I njëjti tregoi se nuk kishte simptoma, përpos një kollë të lehtë. Sot, Hoti...

Shkrim antologjik mbi Bekim Fehmiun: Një letër pa adresë

Nga Hysë Shkreli /Shkrim antologjik mbi Bekim Fehmiun. Shkrimi gjendet në monografinë "BEKIM FEHMIU-Odiseu i Kosovës" (2015)./  I nderuar dhe i dashur Bekim Fehmiu, Na thanë se...

Asnjë i infektuar me COVID-19 në Prizren

Gjatë 24 orëve të fundit, në Laboratorin e Mikrobiologjisë Molekulare në IKShPK me metodën RT-PCR, janë testuar gjithsej 477 mostra të marra nga ShSKUK...

Liqeni i Lepurit në Shëngjergj, një nga bukuritë e Malësisë së Tiranës

Liqeni i Lepurit në fshatin Shëngjergj, shumë pak kilometra larg Tiranës, është kthyer në një destinacion për të apasionuarit pas hiking. Ministri i Turizmit dhe...

Gjermania i dhuron IKSHPK-së 17 mijë maska, 5 mijë e 500 pako doreza dhe 37 mijë litra dezinfektues

Ministri i Shëndetësisë Armend Zemaj dhe Ambasadori i ri i Gjermanisë në Kosovë, Jorn Rohde morën pjesë sot në ceremoninë e dorëzimit në Institutit...

Prizren, 5 aktakuza kundër pesë personave

Prokurori i Shtetit ka njoftuar se gjatë 24 orëve të fundit nga Prokuroria Themelore në Prizren janë ngritur pesë aktakuza kundër pesë personave për...

Iniciohen pesë raste në Prizren për mosrespektim të masave kundër pandemisë

Policia e Kosovës ka njoftuar në raportin 24 orësh se ka iniciuar raste ndaj pesë personave për mosrespektim të masave të Qeverisë së Kosovës...

Vlera e kredive të reja në muajin maj 2020 ishte 61 milionë euro

Ndonëse, bankat komerciale kanë qenë të gatshme të aprovojnë kredi edhe në kohë pandemie, kosovarët iu janë shmangur atyre. Nga Banka Qendrore e Kosovës thonë...

LAJMI I FUNDIT: Vdes nga COVID-19 vëllai i Kryetarit të Rahovecit

Vëllai i kryetarit të Rahovecit, Smajl Latifaj ka ndërruar jetë pas infektimit me Covid-19. Anëtari i AAK’së, Muharrem Nitaj përmes një postimi në Facebook ka...

Në Prizren konfirmohet vetëm një rast i ri me COVID-19

Instituti Kombëtar i Shëndetësisë Publike të Kosovës ka bërë të ditur se sot janë regjistruar edhe 226 raste të reja me COVID-19 në Kosovë....

Ditë të zeza për bizneset në Kosovë

Ekonomia kosovare po kalon në turbulencën më të thellë që nga paslufta për të cilën asnjëherë as ndërmarrësit, e as institucionet shtetërore nuk janë...

Sot katër ndeshje tjera në kuadër të Europa League

Ndeshjet e Europa League vazhdojnë edhe sonte. Në program janë katër ndeshjet e radhës. Ndeshja më interesante pritet të jetë ajo ndërmjet Sevillës dhe Romës,...

Pse e dashurojnë Kadarenë, francezët?

Botuar në 1973 dhe 1988 pas shumë vitesh censurimi: “Dimri i vetmisë së madhe” dhe “Koncert në fund të dimrit”, nga shqiptari Ismail Kadare,...

Zëvendëskryeminstrja me vetëm 35 euro në bankë

Zëvendëskryeministrja Albulena Balaj- Halimaj, mund të jetë zyrtarja më e “varfër” në Qeverinë e Kosovës. Në deklarimin e pasurisë, Balaj-Halimaj ka deklaruar të kursyera në...

Kryeminister, liroje popullin e Kosovës

Seremb Gjergji Panevojen e izolimit të popullit, e ka dëshmuar edhe vet Kryeministri Hoti – sepse gjendja nuk është aspak e rrezikshme si po proklamohet...

Lajmet e Fundit

Hoti: Qeveria do ta mbështesë Telekomin

Kryeministri Avdullah Hoti thotë se Qeveria do ta mbështesë Telekomin dhe është duke u bërë plani për rimëkëmbjen e tij. Nga shtëpia, kryeministri Hoti njofton...

Portreti i mikut, Bekim Fehmiu

Nga Ali Podrimja Shkrim antologjik mbi Bekim Fehmiun. Shkrimi gjendet në monografinë “BEKIM FEHMIU-Odiseu i Kosovës” (2015). (“TEMA”,10.10.2008) Shpesh kam menduar si të shkruaj për Bekim Fehmiun....

Sulmohet fizikisht tekniku mjekësor i Spitalit të Prizrenit

Është sulmuar fizikisht një teknik mjekësor i Spitalit të Prizrenit. Rrahja ka ndodhur dje. Rasti është raportuar nga Policia e Kosovës. Burimet e “PrizrenPress”-it bëjnë të ditur...

Rrahje në Korishë të Prizrenit

Dy persona janë përfshirë në një rrahje në fshatin Korishë të Prizrenit. Njëri prej tyre është i mitur. Policia njofton se gjatë rrahjes është përdorë edhe...

Vdes vëllai kryetarit të Suharekës

Pas një sëmundje të gjatë ka ndërruar jetw vëllai i kryetarit të komunës së Suharekës Bali Muharremaj. Ai ka thënë se përpjekja më e madhe...