Me manifestimet e djeshme të realizuara në Sheshin Shadërvan në Prizren, u përmbyll një javë e plotë e Ditëve të Trashëgimisë Shpirtërore. Në ngjarjet përmbyllëse performuan vullnatërt e ShKA “Agimi” dhe instrumentistët e Kuartetit Pentagram, ndërsa në të njëjtën kohë të pranishmit e vizitonin mini-panairin e artizanateve dhe e shijonin ushqimin tradicional të rajonit të Prizrenit. Dita u përmbyll me ndarjen e certifikatave për pjesëmrrësit e punëtorisë pesë ditore të Filigranit, aktivitet qendror i Ditëve të Trashëgimisë Shpirtërore HAJDE!.

“Manifestimet për të kremtuar trashëgiminë jomateriale (shpirtërore) u organizuan në kuadër të projektit të përbashkët të BE/KE për Përkrahjen dhe Promovimin e Diversitetit Kulturor në Kosovë, nga 23 deri më 28 shtator 2014. Ditët e Trashëgimisë Kulturore HAJDE! në Prizren u organizuan nga EC Ma Ndryshe, ndërsa qëllimi i këtij aktiviteti ishte promovimi i trashëgimisë kulturore të rajonit të Prizrenit dhe nxitja e qytetarisë aktive për mbrojtjen e këtyre vlerave”, thuhet në kumtesën e OJQ-së “EC Ma Ndryshe”.

“Në këtë javë kushtuar trashëgimisë jomateriale (shpirtërore) aktivitetet ishin të ndara në grupe, Punëtoria e zejes së Filigranit për të rinjtë dhe Hapësira Publike e Padukshme. Punëtoria e zejes së Filigranit kishte 12 pjesëmarrës nga Shkupi, Gjakova, Korça, Juniku, Prizreni, Prishtina e Tirana. Gjatë gjithë javës, këta të rinj kanë punuar me mjeshtrit e filigranit nga Prizreni dhe njëkohësisht kanë ndjekur një program ligjëratash dhe vizitash të trashëgimisë kulturore. Pas përfundimit të punëtorisë, secili pjesëmarrës prodhoi nga një vepër filigrani, të cilat u ekspozuan në ditën përmbyllëse të HAJDE!”.

“Pjesa e dytë e aktiviteteve të HAJDE! u mbajt në Sheshin Shadërvan të Prizrenit dhe kishte për qëllim ekspozimin e praktikave shpirtërore të trashëgimisë në Hapësirën e Padukshme Publike të qytetit. Gjatë këtyre ditëve, në hapësirën publike u paraqitën Aziza Shefitagiq nga fshati Lubinjë e Poshtme me traditën e lashtë të pikturimit të fytyrës së nuseve nga rajoni i Zhupës, rapsodët e Malishevës me interpretimin e këngëve kreshnike dhe Ramadan Bajselmani nga Suhareka me mizhnicë (gajde) dhe fyell. Në ditën e fundit të javës HAJDE! performuan valltarët e ShKA Agimi nga Prizreni dhe instrumentistët e Kuartetit Pentagram, derisa në mini-panairin e artizanateve po ekspozoheshin produktet e punuara me dorë të filigranit, plisave, briskave dhe veshjeve tradicionale. Nëkëtë ditë u promovua edhe gastronomia tradicionale e rajonit të Prizrenit”.

Ky aktivitet është mbështetur financiarisht nga projekti i përbashkët i BE/KE për Përkrahjen dhe Promovimin e Diversitetit Kulturor në Kosovë. /PrizrenPress.com/

Kalaja e Prizrenit, si një ndër monumentet më me vlera historike, kulturore dhe arkitekturore dhe si një lokalitet që ruan një shtresëzim kulturor që nga periudha parahistorike e deri në fillimshekullin e kaluar, do të jetë epiqendra e një projekti restaurimi, për të cilin u tha se do ta kthejë Kalanë në gjendjen në të cilin ka qenë para rrënimit, që ka ndodhur kohë pas kohe këto 100 vjetët e fundit.

Senat Haliti, arkitekt dhe menaxher projektesh në organizatës “CHwB”, organizatë e cila së bashku me Institutin Arkeologjik të Kosovës, ka në dorë restaurimin e Kalasë, për gazetën “Zëri”, ka folur më detajisht për projektin, duke thënë se punimet në terren në pjesën e Kalasë e cila mbulohet me fondet e këtij projekti orientimisht do të duhej të fillonin së realizuari gjatë pranverës së vitit të ardhshëm. “Secila palë, do të përfshijë në grupet e punës ekspertë të brendshëm dhe të jashtëm sipas nevojës. Është qasje e CHwB-së që të angazhojë dhe bashkëpunojë me kuadro vendorë, qofshin ata ekspertë të lartë apo edhe zanatlinj dhe vetëm në rastet kur këto kuadro mungojnë brenda vendit, të sillen bashkëpunëtorë prej jashtë”, pohoi Haliti, duke folur për përbërjes së ekipit që do ta restaurojë fortesën e cila ngrihet mbi qytetin e bukur të Prizrenit, sikurse edhe mbi luginën e thellë të Lumëbardhit dhe rrafshin e Dukagjinit.

Sipas tij, ende nuk dihet përfundimisht se cilat ndërhyrje do të bëhen në Kala, por do të jetë procesi që do të ndjekim ai që do të na japë një pasqyrë më të qartë të natyrës së ndërhyrjeve që do të realizohen në Kala. “Përndryshe, projekti është i orientuar më tepër në konservimin e strukturave arkeologjike të gjetura në Kalanë e Poshtme. Vlen të ceket që paralelisht me këtë projekt, IAK është duke vazhduar gërmimet dhe është duke bërë konservimin dhe restaurimin e disa pjesëve në Kalanë e Epërme”, tregon Haliti.

Projekti i cili përveç që do ta bëjë të mundur që fortesa qindravjeçare të përdoret përsëri si e tillë, siç ishte përdorur deri në vitin 1912, ka për qëllim gjithashtu që t’i kushtohet kujdes edhe krijimit të kushteve elementare për shfrytëzim, duke përmirësuar qasjen, duke vendosur shenjëzimin e duhur interpretues dhe duke krijuar një rrjet shtigjesh për qarkullimin e vizitorëve.

Sipas Halitit, veçantia e tërë këtij projekti është koncepti se si është menduar që të realizohet ky projekt. “Përveç konservimit dhe rishfrytëzimit (adaptimit), si komponentë të rëndësishëm janë edhe krijimi i një modeli të interpretimit dhe hartimi i planit të menaxhimit. Rëndësi e veçantë do t’i kushtohet përfshirjes së palëve me interes sikur janë institucionet relevante lokale, shoqëria civile, komuniteti profesional, institucionet e nivelit qendror në të”, tregon Haliti, duke shtuar se rëndësi të veçantë do t’i kushtohet edhe qëndrueshmërisë. “Do të jenë plani i rishfrytëzimit (rivitalizimit) të pjesshëm dhe plani i menaxhimit përmes të cilit do të tentojmë që për Kalanë e Prizrenit të sigurohet jo vetëm qëndrueshmëria financiare, por edhe ajo ambientale e institucionale”, shton ai.

Qëllimi kryesor i organizatës për të cilën kontribuon Haliti, është që puna e tyre të ketë ndikim në të ardhmen dhe duke u ndërlidhur këtu, ai shtoi se përmes këtij projekti synohet ruajtja dhe vënia në pah e vlerave të monumentit duke bërë të ditur se do të investohet në ruajtjen fizike të mbetjeve të cilat i janë të ekspozuara kërcënimeve natyrore. “Dëme këtij monumenti po i shkaktojnë edhe lëvizjet e pakontrolluara të vizitorëve. Përndryshe, projekti nuk do të kufizohet vetëm në investime të karakterit fizik, përkatësisht vetëm në konservim, por do të punohet në atë drejtim që ky aset i qytetit të jetë në shërbim të qytetarëve dhe vizitorëve”, pohoi ai, duke shtuar se përmes komponentit do të zhvillohen modele novatore shumëdimensionale që do të mundë të përdoreshin për qëllime edukimi dhe turizmi.

Të shtunën janë prezantuar ushqimet tradicionale të 28 vendeve të botës në Opfikon-Glattbgrugg të Cyrihut, në mesin e tyre edhe ato nga Kosova

Në këtë aktivitet ansambli “VATRA” ka përfaqësuar Kosovën me simbole shtetërore dhe ushqime tradicionale të kuzhinës nga treva të ndryshme të vendit, transmeton AS.

Në festival me mbi 3000 vizitorë interesim të madh kanë treguar edhe për ushqimet nga Kosova, llojllojshmërinë e tyre, të cilat i përgatitën nënat dhe motrat shqiptare në mënyrë vullnetare, pa asnjë kompenzim, falë aktivitetit të aktivistëve dhe udhëheqësve të këtij ansambli, i cili ka dhënë një kontribut të madh për kulturën dhe përfaqësimin sa më të drejtë të shqiptarëve para shtetit dhe popullit zviceran.