16.7 C
Prizren
E shtunë, 4 Korrik, 2020

Lodhja e Europës dhe mosmarrëveshjet e vjetra në Ballkan

Autor: Blerim Latifi

Në nivelin institucional, Bashkimi Europian po përjeton një krizë të madhe strukturore, fundi i së cilës nuk është askund.

Ky muaj shënon tridhjetë vjet nga fillimi i përfundimit të komunizmit. Tridhjetë vjet më parë, turma demonstruesish të zemëruar sulmuan Murin e Berlinit, simbolin më famëkeq të ndarjes së botës në dy kampe armiqësore të Luftës së Ftohtë.

Gjatë këtij sulmi nuk pati të shtëna as viktima.

Kujdestarët e murit nuk ishin më atje. Regjimi që dha urdhra për të vrarë njerëz kishte mbaruar, dhe me atë edhe ideologjia që justifikonte këtë regjim. Pas 72 vjet udhëzimesh profetike marksiste në përpjekjen për ta zbatuar atë, eksperimenti utopik komunist dështoi.

Pas fitores ndaj fashizmit, demokracia liberale shënoi fitoren e dytë më të madhe ideologjike në mbi një shekull, të cilën historiani britanik Eric Hobsbawm me të drejtë e kishte quajtur ”shekulli i ekstremeve”. Gjatë natës, referencat për të ardhmen ishin përmbysur: shpresës marksiste i kishte dhënë mënyrë drejt shpresës kapitaliste.

Pyetjes kryesore, të parashtruar nga shumë njerëz nga vendet që sapo dilnin nga perandoria komuniste se në cilin drejtim duhet të lëvizin vendet e tyre, u përgjigj me shpejtësi nga perëndimi: ata duhet të bëhen pjesë e Bashkimit Europian dhe Aleancës së Atlantikut të Veriut, NATO.

Në mënyrë që të arrihet kjo, këto vende do të duhej të zbatonin një seri reformash të thella strukturore, të cilat, mbi rrënojat e ekonomisë së planifikuar të centralizuar, do të ndërtonin ekonominë e tregut të lirë, ndërsa strukturat e regjimit totalitar do të zëvendësoheshin me liberale rendi kushtetues.

Në kohën e duhur, kjo paketë reformash u etiketua si ”tranzicion demokratik”.

E gjithë gjëja ngjante me udhëtimin imagjinar që ndërmori Dante Alighieri në Komedinë Hyjnore: së pari kalon nëpër ferr, pastaj purgator dhe në fund të arrin në parajsë. Në rastin e vendeve që dalin nga komunizmi, ferri nënkuptonte regjime totalitare, tranzicion të simbolizuar purgator dhe parajsa ishte periudha që shënon krijimin e demokracisë liberale, ekonominë e tregut të lirë dhe një shoqërie të të drejtave të njeriut.

Në tërë historinë e saj, Europa nuk kishte provuar një klimë më të madhe optimizmi dërrmues se ditët pas rënies së Murit të Berlinit. Në një tejkalim të Washingtonit me entuziazmin për fitoren e Luftës së Ftohtë, filozofi japonez-amerikan, Francis Fukuyama u ul dhe shkroi librin ”Fundi i Historisë dhe Njeriu i Fundit”. Ai ishte i bindur dhe tani donte të bindte edhe botën, se kishte ardhur fundi i armiqësisë njerëzore dhe se tani e tutje, nuk kishte shumë për të bërë tjetër përveç të jetosh në paqe dhe lumturi liberale.

Tridhjetë vjet më vonë, kjo klimë e optimizmit është zvogëluar. Në vend të tij, ne kemi një klimë pesimizmi, e cila ka tiparet e asaj që filozofi i famshëm hebre Edmund Husserl, tashmë në 1935 shpikur si “lodhje e Europës“. Ajo që nënkuptonte Husserl me këtë term është shterja e forcës shpirtërore të civilizimit evropian , humbja e besimit nga evropianët në vlerat e tyre universale.

Më shumë sesa një përfundim, mendimi i Husserl ishte një parathënie dhe sot kjo parathënie duket se është materializuar. Europa sot ndjen lodhjen, në gjithçka që bën, ndërsa skepticizmi pasmodern në vlerat e tij është bërë një ndjenjë pan-evropiane.

Në nivelin institucional, Bashkimi Europian po përjeton një krizë të madhe strukturore, fundi i së cilës nuk është askund.

BRITANIA E MADHE, nxitur nga ndjenja që anija evropiane po fundoset, morën vendimin për ta braktisur, por ata që morën këtë vendim nuk kanë gjetur ende një tjetër varkë shpëtimi. Brexit do të zbresë në histori si shembulli i gënjeshtrave të rrezikshme që fshihen nën premtimet mesianike të populizmit.

Nga ana tjetër, projekti i madh i integrimit të vendeve të mëparshme komuniste në Bashkimin Evropian ka ngecur në gjysmë të rrugës. Vendi i fundit që u bashkua me BE ishte Kroacia në 2013, dhe zërat kundër çdo zgjërimi të mëtejshëm të BE-së po forcohen.

E para midis këtyre zërave nuk është askush tjetër përveç presidentit të Francës, Emanuel Macron. Gjatë takimit të fundit të liderëve të BE-së, ishte Macron ai që bllokoi vendimin për hapjen e negociatave për integrimin e Shqipërisë dhe Maqedonisë së Veriut. Serbia, vendi tjetër i Ballkanit, pavarësisht se filloi negociatat më herët, është në ngërç.

Arsyeja për këtë është se avancimi i saj në rrugën drejt integrimit evropian nuk mund të vazhdojë një hap më tej derisa të zgjidhet mosmarrëveshja me Kosovën, e cila nga viti 2008, tani është një vend i pavarur, i njohur nga 115 shtete, mes tyre shumica e anëtarëve të BE-së shtete.

Në këtë kontekst, Serbia po përpiqet të ndryshojë qëndrimin evropian duke kërcënuar se do të bëhet pjesë e planeve ruse për një aleancë të madhe Euroaziane, një përgjigje ndaj Perëndimit në gjeopolitikën globale. Aktualisht, ky kërcënim nuk po merret seriozisht nga Bashkimi Europian ose SHBA.

Arsyet për këtë janë disa, në mesin e tyre edhe fakti që planet ruse për një kamp euroaziatik kundër Perëndimit nuk janë qartë të realizueshme. Përveç SHBA.-së, këto plane kundërshtohen gjithashtu nga Kina dhe Japonia, dy vende, të cilat në shumë aspekte, janë përpara Rusisë së Putinit. Kështu që, për të mos u vendosur në mes Lindjes dhe Perëndimit, Serbia detyrohet të pranojë të ulet në tryezën e bisedimeve me Kosovën në mënyrë që të zgjidhë mosmarrëveshjen e saj historike.

Deri më tani, ky dialog i udhëhequr nga Bashkimi Europian nuk ka sjellë ndonjë rezultat domethënës. Shumë marrëveshje të vogla, të arritura deri më tani në mes të Kosovës dhe Serbisë, mbeten vetëm në letër, pasi që asnjë nga të dy palët nuk kishte gatishmëri të plotë për t’i zbatuar ato, dhe burokratët e Brukselit nuk ishin të aftë të zbatonin zbatimin.

Aktualisht, të gjitha shpresat qëndrojnë në përfshirjen kryesore të Washingtonit, i cili ka shprehur hapur qëllimin e vet për të ndihmuar të dy palët në gjetjen e një zgjidhjeje, për dy arsye.

Së pari, një Kosovë e pavarur është një projekt amerikan dhe së dyti, zgjidhja e mosmarrëveshjeve historike në Ballkan zvogëlon përpjekjet e Rusisë për të ushtruar ndikimin e saj në rajon.

Çfarë do të transferohet mbetet për tu parë!

E gjithë kjo për të cilën kanë mbetur vendet e Ballkanit Perëndimor është shpresa se lodhja e Europës, e parashikuar nga Husserl, nuk do të vijë në Shtetet e Bashkuara gjithashtu, dhe se të gjithë ata që flasin për “fundin e shekullit Amerikan” janë lajmëtarë të falsifikuar.

(Botuar në The Jerusalem Post, përkthyer nga klankosova.tv)

Blerim Latifi është profesor i filozofisë politike dhe filozofisë së fesë në Universitetin e Prishtinës.

- Advertisement -

Më Shumë

MASH-i shqyrton rikthimin në shkolla ose mbajtjen e mësimit në distancë në shtator

Rreth dy muaj para se të nisë viti i ri shkollor 2020/2021, Ministria e Arsimit ka formuar grupe punuese për përgatitjen e një plani...

Thaçi: Jap dorëheqje nëse konfirmohet aktakuza

Presidenti Hashim Thaçi në fjalimin e tij pas publikimit të propozimaktakuzës nga Gjykata Speciale e Kosovës kinse për krime lufte, ka thënë se do...

KK i Malishevës del me deklaratë: Lufta e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës ka qenë e drejtë dhe e pastër

Kuvendi i Komunës së Malishevës në mbledhjen e katërt të rregullt ka dalë me deklaratë për Luftën e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës. Deklaratën në emër...

Ekzekutohen pagesat e Pakos emergjente, për familjet pa asnjë anëtar të punësuar

Ministria e Financave sot ka realizuar pagesat për masën 15 të pakos emergjente kundër koronavirusit, në shumë prej 1 milion e 991 mijë e...

Haxhi Avdyli rezulton pozitiv me COVID-19

Katër deputetë të Kuvendit të Kosovës nga radhët e Lidhjes Demokratike të Kosovës, kanë dalë pozitiv në testin për Covid-19. Burime të Gazetës Express bëjnë...

Ballkani i qëndron afër Dritës në fitoren bindëse ndaj Vushtrrisë

Ballkani ka fituar me rezultat bindës në Therandë kundër Vushtrrisë 3-1 në kuadër të javës së 27-të në Superligën e Kosovës. Vendasit e filluan mjaftë...

Hoti: Nëse vazhdon ky ritëm, do të detyrohemi t’i kthejmë masat e izolimit total

Kryeministri i Kosovës, Avdullah Hoti, përmes një postimi në Facebook ka thënë se nëse vazhdon ky ritëm i rritjes së të prekurve me COVID-19...

Lejohen pishinat dhe dasmat deri në 50 persona

Ministri i Tregtisë dhe Industrisë, Vesel Krasniqi, ka thënë se nga sot lejohet hapja e të gjitha pishinave në vend. Por ai ka theksuar se...

LDK me telegram ngushëllimi pas vdekjes së Nikollë Mark Kërhanajt

Lidhja Demokratik e Kosovës (LDK) ka dalë me në telegram ngushëllimi për vdekjen e veprimtarit Nikollë Mark Kërhanaj nga Prizreni. Në këtë telegram thuhet se...

Nis fushata e korrje-shirjeve në Suharekë

Ka filluar fushata e korrje-shirjeve në komunën e Suharekës, ndërsa rendimentet e para të grurit sipas informacioneve nga terreni janë të kënaqshme. Drejtori i Bujqësisë...

Vetëm dje 18 lindje në Prizren

Në repartin e gjinekologjisë të Spitalit të Prizrenit, gjatë ditës së djeshme kanë ardhur në jetë 18 fëmijë, transmeton PrizrenPress. Teuta Gurgushka, udhëheqëse e Maternitetit,...

Shuhet mjeshtri i valleve popullore, Besim Zekthi

Është ndarë nga jeta në moshën 84-vjeçare, mjeshtri i valles popullore shqiptare, Besim Zekthi. Artisti Besim Zekthi, humbi betejën me një sëmundje të rëndë, në...

Gjykata Kushtetuese shpall të pavlefshëm Ligjin për Pagat në Sektorin Publik

Gjykata Kushtetuese e Kosovës ka marrë vendim që ta shpallë të pavlefshëm Ligjin për Paga në Sektorin Publik. Në arsyetim thuhet se ky ligj nuk...

Prizren: Erërat e fuqishme rrëzojnë shtyllat elektrike, 56 shtëpi mbesin pa rrymë (VIDEO)

Shiu e erërat e forta kanë shkaktuar dëme të mëdha në Prizren. Disa shtylla elektrike janë rrëzuar, duke rrezikuar banorët, njofton Klan Kosova. Për të lënduar...

Capital T mban orë dore në vlerë prej 12 mijë eurosh

Capital T po bën jetë të shtrenjtë. Reperi njihet si një ndër emrat e estradës i cili shpenzon shumë për pamjen e jashtme. Trimi...

Qeveria kërkon përshpejtimin e procesit për tërheqjen e 10 për qind të kontributeve nga Trusti

Kryeministri i Kosovës, Avdullah Hoti, ka kërkuar nga Banka Qendrore e Kosovës dhe TRUST-i që të përshpejtojnë nismën që qytetarëve t’u mundësohet tërheqje e...

Lajmet e Fundit

Prizren: Erërat e fuqishme rrëzojnë shtyllat elektrike, 56 shtëpi mbesin pa rrymë (VIDEO)

Shiu e erërat e forta kanë shkaktuar dëme të mëdha në Prizren. Disa shtylla elektrike janë rrëzuar, duke rrezikuar banorët, njofton Klan Kosova. Për të lënduar...

Haxhi Avdyli i LDK’së konfirmon se ka dalë pozitiv me Covid-19

Deputeti i Kuvendit të Kosovës nga radhët e Lidhjes Demokratike të Kosovës, Haxhi Avdyli, përmes një shkrimi në llogarinë e tij në Facebook, ka...

Haxhi Avdyli rezulton pozitiv me COVID-19

Katër deputetë të Kuvendit të Kosovës nga radhët e Lidhjes Demokratike të Kosovës, kanë dalë pozitiv në testin për Covid-19. Burime të Gazetës Express bëjnë...

Për herë të tretë kërkon votë për parlamentin kroat, Ermina Lekaj-Përlaskaj nga Prizreni synon një ditë Qeverinë e Kosovës

Më 1990 kishte marrë rrugë nga Prizreni. Stacioni ndalues asokohe për Ermina Lekajn kishte qenë qyteti i Rijekës së Kroacisë. Në këto tri dekada ajo nuk...

Elita materiale me varfëri shpirtërore

Në një të kaluar të largët të parët tanë na thoshin se duhet shumë punë që njeriu atë që e ka materiale ta ndjejë...