9.8 C
Prizren
E mërkurë, 30 Shtator, 2020

Pse e dashurojnë Kadarenë, francezët?

Botuar në 1973 dhe 1988 pas shumë vitesh censurimi: “Dimri i vetmisë së madhe” dhe “Koncert në fund të dimrit”, nga shqiptari Ismail Kadare, tregojnë për tensionet që çuan në përballjen e Shqipërisë së vogël me BRSS-në dhe më pas me Kinën. Ato përbëjnë diptikun “Koha e grindjes”, një tablo mjeshtërore e jetës së përditshme nën një diktaturë.

Fare mirë lejohet të konsiderohet e padrejtë pakënaqësia, nga e cila vuan tashmë shkrimtari shqiptar Ismail Kadare, i nominuar rregullisht për një çmim të shumëpritur “Nobel” për letërsinë, veprat e të cilit janë botuar nga botimet “Fayard”.

  1. Sepse lajmet nga Shqipëria janë të rralla

Konsideruar për një kohë të gjatë si kulmi i tmerrit komunist (një rol që tani e ka fituar Koreja e Veriut), sidoqoftë Shqipëria gjatë periudhës mizore të diktaturës së kudogjendur të Enver Hoxhës (nga 1946 deri në 1985), i siguroi botës një shkrimtar të madh, Ismail Kadarenë (lindur më 1936). Duke thithur më shumë nga analiza politike, sesa nga mitologjia, ai i kombinon romanet epike me frymën e së tashmes dhe alegorinë e së kaluarës. Nga kjo vepër, e përbërë nga tregime të shkurtra dhe nga romane-seri, del në pah veçanërisht diptiku “Koha e grindjes”, e përbërë nga “Dimri i vetmisë së madhe” (përfunduar në 1971, botuar në 1973) dhe “Koncert në fund të stinës”, i titulluar edhe “Koncerti” (përfunduar në 1981, botuar në 1988).

  1. Sepse lexojmë një mësim historie plot pasion

Ndërsa Bllokun komunist letërsia e Lindjes e portretizonte përgjithësisht si të bashkuar përballë Perëndimit të urryer, “Koha e grindjes” kronikon tensionet midis Shqipërisë së vogël dhe BRSS-së, mandej Kinës. “Dimri i vetmisë së madhe” zhvillohet gjatë dimrit të viteve 1960-1961, kur Enver Hoxha, pas një refuzimi nga sovjetikët për t’i dhënë grurë “motrës së vogël” të tyre të uritur, vendos që të ndërpresë lidhjet me Hrushovin.

Botimi i saj qe i stuhishëm. Kur u shfaq, në 1973, filloi një fushatë e egër kundër intelektualëve, ndër të cilët Kadare ishte viktimë. Libri u ndalua në 1975. Shkrimtarit iu desh të jepte një version të ri, ku shtoi pasazhe, duke theksuar unanimitetin e popullit shqiptar pas udhëheqësit të tyre të guximshëm. Ishte ky version i dytë, që u botua më pas në Francë, me titullin “Dimri i madh”, tek botimet “Fayard”. Edicioni i ri i botuar në Laffont-Bouquins ofron versionin origjinal.

Pjesa e dytë e diptikut: “Koncerti”, risjell shkëputjen me Pekinin në 1978, kur Hoxha u bashkua me Vietnamin në konflikt me Kinën. Kadare bëri asokohe disa vajtje-ardhje midis Pekinit dhe Tiranës dhe na shoqëron më shumë në anën e borgjezisë së vogël komuniste, sesa midis zyrtarëve të qytetit kinez. I ekspozuar ndaj censurës, këtij romani iu deshën shtatë vjet për t’u shfaqur.

  1. Sepse Ismail Kadare është një shkrimtar i madh

Asnjë nga këto dy romane të mëdha nuk kufizohet në temën e tij. Ky diptik, ndërsa vlerëson rezistencën e Hoxhës ndaj presionit ndërkombëtar, njëherazi për Kadarenë është edhe një pretekst për të përshkruar jetën e përditshme të një diktature. Heronjtë, të shumtë, përplasen me erërat e një historie që ata nuk arrijnë ta kontrollojnë.

Të ballafaquar me një fuqi, që sipas gjasës mund t’i zhys në marrëzi të paimagjinueshme, ata jetojnë nën kërcënimin e shkarjeve të mundshme dhe të pakontrollueshme. Te “Koncerti”, shkrimi është edhe më i arrirë, romani i bollshëm, polifonik, ngërthen burlesken dhe tragjiken, individualen dhe kolektiven, satirën dhe emocionin në një përzierje të mahnitshme./Konica.al

- Advertisement -

Më Shumë

Mbi gjysmë milioni euro diaspora dërgon në Kosovë

Edhe pse kohë pandemie dhe kriza ekonomike ka prekur pothuajse çdo vend në botë, remitencat apo të ardhurat nga bashkatdhetarët tanë nuk kanë rënë,...

Amerikanët, të interesuar të investojnë në Brezovicë

Qeveria e Kosovës dhe Oda Ekonomike e shohin një mundësi të mirë për ta ringjallur qendrën e skijimit në Brezovicë pasi zyrtarët amerikanë thanë...

Papa Françesku: Mos dëgjoni vetëm kompanitë farmaceutike për koronavirusin

Shpeshherë Papa Françesku ka reaguar në lidhje me zhvillimet e situatës së koronavirusit, ku ka kërkuar solidaritet dhe shpërndarje të vaksinës falas dhe për...

Qeveria miraton masat e reja, u zgjatet orari gastronomëve

Qeveria ka marrë masat e reja ndaj COVID-19 në mbledhjen e saj të premten. Në kuadër të tyre, gastronomisë i është zgjatur orari edhe...

E nis ditën në terren, kryetari Bali Muharremaj: Puna për rregullimin e ambientit nis herët

Ai ësht një nga kryetarët më aktiv të komunave. Përherë afër qytetarit e në shërbim të tyre, është ky Bali Muharremaj, i pari i Suharekës. E...

Ish-rreshteri policor dënohet me burgim të përjetshëm për vrasjen në Suharekë

Ish-pjesëtari i Policisë së Kosovës, Shefki Spahiu, është shpallur fajtor nga Gjykata në Prizren për vrasjen e të riut Jetmir Aliaj në Suharekë. Ai u...

Inspektohen supermarketet në komunën e Prizrenit

Drejtoria e Inspektorateve ka bërë inspektimin e supermarketeve në komunën e Prizrenit. Gjatë inspektimit është bërë krahasimi i çmimit të produkteve në reklamacion dhe në...

Arrestohen dy mashtrues në Malësi të Re të Prizrenit

Dy persona të dyshuar për mashtrim janë arrestuar në fshatin Malësi e Re të Prizrenit. Ata, janë dërguar në mbajtje për 48 orë. “Njësiti policor ka...

Prizreni me 14 raste të reja me coronavirus

Nga publikimi i të dhënave në 24 orët e fundit mbi situatën më COVID-19 nga IKSHPK bëhet e ditur se në Komunën e Prizrenit...

Avokatët apel për Policinë: Silluni sipas ligjeve në fuqi, përdorimi i forcës i panevojshëm

Muajt e fundit, pas përhapjes së pandemisë në disa raste pjesëtarë të Policisë së Kosovë janë parë duke përdorur forcë për arrestimin e personave...

Zafir Berisha e sheh të mirën nga emërimi i tij, thotë se është bërë reklamë e mirë për sigurinë kibernetike

Koordinatori Nacional për Siguri Kibernetike, Zafir Berisha, ka thënë në emisionin dPt te Fidani në T7 se emërimi i tij në pozitën e re...

Fushata e Trump me Kosovën

Shkodran Ramadani Më 4 shtator në Shtëpinë e Bardhë Kryeministri i Kosovës Avdullah Hoti dhe Presidenti i Serbisë Aleksandar Vuçiq nënshkruan “Marrëveshjen për normalizim ekonomik”...

100 euro false në Suharekë

Një rast me falsifikim parash është regjistruar në Suharekë, raporton PrizrenPress. Policia e Kosovës ka bërë të ditur se të martën, një mashkull ka raportuar...

Prizren: Babai shpërthen në lot në seancën kur vrasësit të djalit të tij i shqiptohet dënimi me burgim të përjetshëm

Ish-pjesëtari i Policisë së Kosovës, Shefki Spahiu, është dënuar sot me burgim të përjetshëm nga Gjykata në Prizren për vrasjen e të riut Jetmir...

“Luftë” mes policisë dhe problematikut nga Prizreni, historia e tentim vrasjeve dhe vrasja e mbrëmshme e “Qorrit”

Besnik Shala i njohur me nofkën “qorri” u vra të martën në mbrëmje nga ana e zyrtarëve të Policisë së Kosovës në “Lagjen e...

Komuna e Malishevës hap shkollat me orar të plotë, Gjimnazi vazhdon sipas skenarit B

Task Forca për arsim në Komunën e Malishevës, sot e ka mbajtur takimin e rregullt të punës, ku është shqyrtuar zhvillimi i procesit mësimor....

Lajmet e Fundit

Këto janë shenjat e horoskopit më besnike në dashuri

Astrologët kanë treguar se cilat janë shenjat më besnike të horoskopit. Sipas tyre këto shenja kanë më shumë të ngjarë të kenë një lidhje...

Zafiri e pranon se e ka ndërruar passwordin e Facebook-ut, thotë se “nëntoka” deshi ta denigrojë

Koordinatori nacional për siguri kibernetike, Zafir Berisha, tha se e ka ndryshuar passwordin në Facebook. Hakimi i llogarisë së tij u bë siç thotë ai...

Berisha i NISMA-s: Nasimi e tha në Hagë atë që duhej thënë

Nënkryetari i Organizatës së Veteranëve të UÇK-së, Nasim Haradinaj, ka thënë se nuk i njeh Dhomat e Specializuara me seli në Hagë. Zv.ministri i Punëve...

Berisha beson se dosjet rrodhën nga vet Specialja

Zv.ministri i Punëve të Brendshëm, Zafir Berisha, beson se dosjet qe u publikuan nga OVL-UÇK-së rrodhë nga Specialja. I pyetur nëse ka informacion të saktë...

Arrestohet personi i kërkuar në Radobravë të Prizrenit

Një person i kërkuar nga organet e drejtësisë është arrestuar në fshatin Randobravë të Prizrenit. “Në bazë të urdhëresës së lëshuar nga Gjykata Themelore në...