12.2 C
Prizren
E enjte, 9 Korrik, 2020

Roli i arsimit dhe i edukatës në formimin e të rinjve dje dhe sot

Shkruan: Prof. Gani Rudaj

Arsimi është një tërësi e njohurive dhe e shprehive që jepen me sistem e sipas një programi në shkolla që ka për detyrë për të mësuar e për të edukuar brezin e ri. Këtë detyrë e ka mësimdhënësi.

Fjala EDUKATË rrjedh nga latinishtja që ka kuptimin e rritjes, mbajtjes, kultivimit. Me edukatë njeriu fiton shprehitë kulturore të fituara nën ndikimin sistematik të shkollës. Edukata e bën formimin e veçantë e të përgjithshëm të njeriut. Para tridhjetë viteve politika e arsimit dhe e edukatës te nxënësit kishte një frymë tjetër.

Mësimdhënësit e asaj kohe kishin një çasje shumë më serioze në daljen e tyre para nxënësve. Mësimdhënësit jepnin shumë, por edhe kërkonin shumë. Në atë kohë mësimdhënësit së pari e studionin literaturën, sepse e dinin që vetëm me këtë mënyrë do t’i armatosin nxënësit me dije.

Ata nuk i linin literaturat në vendet e papërshtatshme ku i lagë shiu e i ha miu. Hyrja e mësimdhënësit në klasë, ishte sikur të hyjë një dritë në errësirë. Mësimdhënësi fillor përgatiste nxënësit për shkollat e mesme.

Literatura e nxënësve filloristë ishte e përshtatur për moshën e tyre. Ishte një ligj shumë i mirë në atë kohë. Nxënësi nuk mund të shkonte në shkollën e mesme pa i përvetësuar mirë mësimet e shkollës fillore.

Mësimdhënësit e dinin se duhet të shkrijnë jetën e tyre për të edukuar brezin e ri, shpresën e atdheut. Këtë edhe e kanë bërë. Edhe prindërit luanin një rol të madh në edukimin e fëmijëve.

Ata gjithmonë u thoshin atyre se duhet t’u binden mësuesve dhe të përpiqen sa më shumë të jetë e mundur që të mësojnë më tepër dhe të kërkojnë më shumë nga mësuesi se vetëm në këtë mënyrë mund të arrihet deri në paraksizmën e inteligjencës. Tashmë nxënësit nën ndikimin e vazhdueshëm të mësimdhënësit dhe të prindërve, e kanë kuptuar se pa arsim nuk mund të ketë përparim.

Pajisja me tekstet shkollore për xhepin e nxënësve ishte e kapshme . Për nxënësit nuk mbetej asgjë tjetër pos të mësojnë dhe të kërkojnë nga mësuesi sa më shumë. Ata kishin ardhur në shkollë për të marrë një kulturë të gjerë e të përgjithshme

Mirëpo, lind pyetja se çfarë ndodh në rast të ndonjë mossuksesi nga ana e mësuesit në aspektin profesional? Atëherë me këtë problem u merreshin Organet kompetente që ka shkolla. Por, këto raste ishin shumë të rralla. Nxënësit pas përfundimit të tetëvjeçares hapin dyert e shkollave të mesme.

Ata kanë ardhur në këto shkolla me një njohuri të kënaqshme. Tani mësimdhënësit e kanë për detyrë vetëm të vazhdojnë rrugën në thellimin e njohurive të reja. Për shembull mësimdhënësi i gjuhës shqipe, në fillim të vitit shkollor nxënësve ua jep titujt e romaneve që duhet lexuar gjatë vitit shkollor.

Për secilin muaj nga një roman plus romanet që duhet lexuar gjatë pushimit dimëror dhe veror. Biblioteka publike dhe ajo e shkollës ishin të pajisura me romane. Nxënësit vetëm duhet t’i lexojnë ato dhe t’i analizojnë ato. Nxënësit nga shkollimi i mesëm nuk mund të shkojnë në studime pa i përvetësuar mirë lëndët nga shkolla e mesme. Nxënësit që nuk e meritonin notën kaluese, përsëritnin vitin. Planprogrami për të gjitha lëndët mësimore ishte i ngjeshur dhe i studiuar mirë.

Erdhi koha e studimeve. Dikush do të regjistrohet në shkollat e larta të profileve të ndryshme, dikush do të shkojë nëpër fakultete. Për këta studentë e rinj po hapet një dritare e re. Në atë kohë nuk kishte numër të kufizuar për t’u pranuar. Por, problemi më i madh i Universitetit ishte se nga ajo derë nuk dilnin me diploma universitare. Shumica i ndërpritnin studimet.

Për shembull, në drejtimin e Gjuhës shqipe, studenti i ka bërë tri gabime ortografike, ai rrëzohej nga provimi. Ishte rregull. Detyra e studentit ishte të studiojë dhe jo të mësojë përmendësh njësitë mësimore. Në provimin Teoria e letërsisë, studenti pos shënimeve, për detyrë ka pasur të lexojë 198 romane, ndëra me shkrim do ta analizonte vetëm një roman. Kjo vlente edhe për Letërsinë popullore.

Ata që kanë diplomuar në drejtimet e tyre, sot ecin ballëlartë dhe krenar, sepse titullin që e kanë fituar, është fituar vetëm me punën e tyre dhe jo ndryshe. Ndërsa sot me keqardhje po e them se vetëm mësimi fillor është për lëvdatë për punën që po e bëjnë mësimdhënësit e gjeneratave të mëhershme.

Ata ende po e mbajnë atë kulturë të punës që e kishin pasur gjithmonë. Por, lind pyetja se çfarë do të bëhet kur të pensionohen këta mësimdhënës? Sa i përket shkollave të mesme mund të them se është një kaos i vërtetë. Nxënësi gjatë tri viteve nuk e ka të lexuar asnjë vepër letrare. Pjesën e gramatikës mësimdhënësit as që e përmendin sepse një numër i madh i tyre as vetë nuk i njohin problemet gramatikore. Në gishtat e njërës dorë mund të numërohen mësimdhënësit që kanë kurajo në shpjegimin e gramatikës.

Në përpilimin e librave shkollorë sot po merren grafomanët. Këto libra nuk kontrollohen në aspektin shkencor. Për shembull libri për klasën e dhjetë që është për gjuhën shqipe i autorëve Idriz Mejtani dhe Mimoza Gjokutaj, ky libër as që duhet të blihet e lëre më të mësohet nga ai. Në këtë libër nuk ka asgjë tjetër pos gabimeve të shumta. Vetëm libri i klasës së njëmbëdhjetë i Abdullah Konushevcit vlen të përmendet për të mirë. Karakteristikë tjetër e shkollës së mesme është se të gjithë nxënësit e përfundojnë shkollimin e mesëm dhe atë me nota të mira. Nuk ka përsëritës. Pas përfundimit të shkollës së mesme, vijnë studimet në degë të ndryshme. Tani kemi edhe Universitete private.

Mrekulli!

I njëjti film i arsimit po luhet, por në të tjera dyer. Studenti i gjuhës shqipe diplomon pa e dëgjuar kurrë se ekziston Gjuhësia e përgjithshme. Teorinë e letërsisë e merr notën e mirë pa e analizuar asnjë roman. Kjo dukuri vlen edhe për lëndët e tjera. Fjalorin drejtshkrimor as që e kanë hapur ndonjëherë. Në fund të gjithë dalin të diplomuar në drejtimet e tyre. Këtu kemi të bëjmë me kuantitetin, jo me kualitetin. Fakultetin e kryejnë shpejt sepse nuk dështojnë asnjëherë në provime.

Pas diplomimit, ecin drejt masterit e më vonë drejt doktoraturave. Sa i përket titujve mund të krenohemi se e kemi vendin e parë në Evropë. Duhet të cek se nuk ka nxënës e studentë të dobët, por ka mësimdhënës të dobët. Problemi i arsimit është një problem me shumë rëndësi për përparimin e vendit tonë.

Shkolla duhet të jetë baza e shëndoshë ku do të edukohet rinia. Pa arsim dhe pa kulturë të shëndoshë nuk mund të ecim përpara. Çështja e mësimit te të rinjtë duhet të bëhet një çështje nderi nga ana e mësimdhënësve. Mësimdhënësi, i cili e realizon misionin e shenjtë, e meriton mirënjohjen e kombit.

 

- Advertisement -

Më Shumë

Nisin përgatitjet për Festivalin e 59-të të Këngës në RTSH

Përmes një deklarate zyrtare të publikuar në faqen e Radio Televizionit Shqiptar, u njoftua se më 1 korrik kanë nisur përgatitjet për Festivalin e...

Si e humbi Amerika luftën me Covid-19

Autor: Paul Krugman S’kishte të bënte me kulturën, kishte të bënte me udhëheqjen. Kur Amerika nisi së humburi luftën kundër koronavirusit? Si ne gjejmë vetveten të përjashtuar...

Paralajmërimi i ‘zjarrtë’ i Taynës për këngën e re

Ndonëse i mungoi ndjekësve të saj, Tayna po kthehet me një projekt të ri muzikor. Ajo në Instagram ka hedhur një foto të shkëputur nga...

Morena Taraku s’i ndal provokimet, lë pa fjalë fansat me foton e fundit

Morena Taraku është një ndër personazhet më të komentuara të showbizzit shqiptar, për shkak të jetës së saj private por gjithashtu dhe për fotot...

Në Gjinekologji lind gruaja nga Prizreni, e infektuar me koronavirus, priten rezultatet për foshnjën

Në Klinikën Gjinekologjike po trajtohet një grua e cila ka rezultuar pozitiv në testin për Covid-19. Pacientja nga regjioni i Prizrenit ka përfunduar lindjen...

Prej javës së ardhshme, gjoba ndaj atyre që s’respektojnë masat

Pasi qytetarët nuk po iu binden thirrjeve për të respektuar masat në luftë ndaj COVID-19, hapi i ardhshëm do të jetë ndarja e gjobave....

IKSHPK: Virusi është kudo, ju lutemi përmbajuni rekomandimeve

Instituti Kombëtar i Shëndetësisë Publike të Kosovës përmes një postimi në Facebook u ka bërë thirrje qytetarëve që t’u përmbahen rekomandimeve, sepse virusi është...

Raporti i OKB: Virusi nuk ishte befasi!

Viruset që kalojnë nga kafshët tek njerëzit po bëhen të zakonshme. Këtë shqetësim kanë ngritur ekspertët nga Kombet e Bashkuara, të cilët thonë se shfaqja...

Haskuka ankohet se Qeveria kufizoi orarin e lëvizjes pa e lajmëruar

Masat e marra të dielën e javës që shkoi për kufizim të lëvizjes në Prishtinë, Prizren, Ferizaj e Vushtrri nuk janë konsultuar me kryetarët...

Viti i ri shkollor mund të vazhdojë online

Ministri i Arsimit, Shkencës dhe Teknologjisë, Ramë Likaj, paralajmëron se viti i ri shkollor mund të vazhdojë online, për shkak të situatës me pandeminë. Këtë...

Donaldi jo vetëm që i nxorri sekretin Borës por tregon dhe ‘zënkën’ midis tyre

Ka mbi një vit që në media flitet për një lidhje mes Bora Zemanit dhe Donald Veshajt. Dyshja kishte preferuar mos ta bënte publike lidhjen,...

8 raste të reja me COVID-19 në Prizren, 5 në Rahovec dhe 2 në Suharekë

117 TË SHËRUAR DHE 114 RASTE ME COVID-19! Sot më 03 korrik 2020, në Laboratorin e Mikrobiologjisë Molekulare në IKSHPK me metodën RT-PCR, janë testuar...

Shuhet Morricone, kompozitori i jashtëzakonshëm!

 Enio Morikone, fituesi i çmimit “Oscar” vdiq në moshën 91-vjeçare. Kompozitori italian, i cili numëron më shumë se 500 filma, shtatë me bashkatdhetarin e...

4 Korriku, 244 vjet nga Deklarata e Pavarësisë së Shteteve të Bashkuara

Deklarata e Pavarësisë së Shteteve të Bashkuara është deklarata e miratuar nga mbledhja e Kongresit të Dytë Kontinental në Filadelfia, Pensilvani më 4 korrik...

Puthje dhe përqafime me Getoarin, Marina publikon videon nga shtrati

Moderatorja Marina Vjollca është shumë aktive në rrjetet sociale, ku publikon herë pas here foto nga momente të ndryshme të ditës. Së fundmi, ajo ka...

Mediat turke zbulojnë skuadrën që ofroi 19 milionë euro për Muriqin

Vedat Muriqi ka mundur të largohet nga Fenerbahce në afatin kalimtar të janarit, pasi kishte ardhur një ofertë shumë e rëndësishme për të. Sulmuesi i...

Lajmet e Fundit

OVL UÇK sot organizon protesta në të gjitha qytetet e Kosovës

Organizata e Veteranëve të Luftës organizon sot protesta në të gjitha qytetet e vendit tonë në shenjë kundërshtimi ndaj propozim-aktakuzës së Gjykatës Speciale ndaj...

Opozita akuzon ekzekutivin e Prizrenit për shpenzime të luksit

Partitë politike opozitare në Prizren nuk janë pajtuar me mënyrën e shpenzimit të parasë publike nga qeveria komunale gjatë vitit të shkuar. Sipas opozitarëve, ekzekutivi...

Katër persona të vdekur nga COVID-19 gjatë 24 orëve të fundit në Kosovë

Instituti Kombëtar i Shëndetësisë Publike të Kosovës (IKSHPK), ka njoftuar se edhe katër persona të infektuar me koronavirus kanë vdekur në Klinikën Infektive, duke...

214 raste të reja me COVID-19 në Kosovë, 10 raste në Prizren

IKSHPK ka bërë të ditur se sot në Kosovë janë konfirmuar edhe 214 raste të reja me COVID-19 në Kosovë. 60 persona janë shëruar. Ndërsa,...

Berati Unik

Vlera historike, arkitektonike dhe kulturore: Berati – një ndër qytetet më të veçanta në Shqipëri dhe në botë! Sot qyteti i “Një mbi një dritareve”,...