11.9 C
Prizren
E shtunë, 28 Mars, 2020

Roli i arsimit dhe i edukatës në formimin e të rinjve dje dhe sot

Shkruan: Prof. Gani Rudaj

Arsimi është një tërësi e njohurive dhe e shprehive që jepen me sistem e sipas një programi në shkolla që ka për detyrë për të mësuar e për të edukuar brezin e ri. Këtë detyrë e ka mësimdhënësi.

Fjala EDUKATË rrjedh nga latinishtja që ka kuptimin e rritjes, mbajtjes, kultivimit. Me edukatë njeriu fiton shprehitë kulturore të fituara nën ndikimin sistematik të shkollës. Edukata e bën formimin e veçantë e të përgjithshëm të njeriut. Para tridhjetë viteve politika e arsimit dhe e edukatës te nxënësit kishte një frymë tjetër.

Mësimdhënësit e asaj kohe kishin një çasje shumë më serioze në daljen e tyre para nxënësve. Mësimdhënësit jepnin shumë, por edhe kërkonin shumë. Në atë kohë mësimdhënësit së pari e studionin literaturën, sepse e dinin që vetëm me këtë mënyrë do t’i armatosin nxënësit me dije.

Ata nuk i linin literaturat në vendet e papërshtatshme ku i lagë shiu e i ha miu. Hyrja e mësimdhënësit në klasë, ishte sikur të hyjë një dritë në errësirë. Mësimdhënësi fillor përgatiste nxënësit për shkollat e mesme.

Literatura e nxënësve filloristë ishte e përshtatur për moshën e tyre. Ishte një ligj shumë i mirë në atë kohë. Nxënësi nuk mund të shkonte në shkollën e mesme pa i përvetësuar mirë mësimet e shkollës fillore.

Mësimdhënësit e dinin se duhet të shkrijnë jetën e tyre për të edukuar brezin e ri, shpresën e atdheut. Këtë edhe e kanë bërë. Edhe prindërit luanin një rol të madh në edukimin e fëmijëve.

Ata gjithmonë u thoshin atyre se duhet t’u binden mësuesve dhe të përpiqen sa më shumë të jetë e mundur që të mësojnë më tepër dhe të kërkojnë më shumë nga mësuesi se vetëm në këtë mënyrë mund të arrihet deri në paraksizmën e inteligjencës. Tashmë nxënësit nën ndikimin e vazhdueshëm të mësimdhënësit dhe të prindërve, e kanë kuptuar se pa arsim nuk mund të ketë përparim.

Pajisja me tekstet shkollore për xhepin e nxënësve ishte e kapshme . Për nxënësit nuk mbetej asgjë tjetër pos të mësojnë dhe të kërkojnë nga mësuesi sa më shumë. Ata kishin ardhur në shkollë për të marrë një kulturë të gjerë e të përgjithshme

Mirëpo, lind pyetja se çfarë ndodh në rast të ndonjë mossuksesi nga ana e mësuesit në aspektin profesional? Atëherë me këtë problem u merreshin Organet kompetente që ka shkolla. Por, këto raste ishin shumë të rralla. Nxënësit pas përfundimit të tetëvjeçares hapin dyert e shkollave të mesme.

Ata kanë ardhur në këto shkolla me një njohuri të kënaqshme. Tani mësimdhënësit e kanë për detyrë vetëm të vazhdojnë rrugën në thellimin e njohurive të reja. Për shembull mësimdhënësi i gjuhës shqipe, në fillim të vitit shkollor nxënësve ua jep titujt e romaneve që duhet lexuar gjatë vitit shkollor.

Për secilin muaj nga një roman plus romanet që duhet lexuar gjatë pushimit dimëror dhe veror. Biblioteka publike dhe ajo e shkollës ishin të pajisura me romane. Nxënësit vetëm duhet t’i lexojnë ato dhe t’i analizojnë ato. Nxënësit nga shkollimi i mesëm nuk mund të shkojnë në studime pa i përvetësuar mirë lëndët nga shkolla e mesme. Nxënësit që nuk e meritonin notën kaluese, përsëritnin vitin. Planprogrami për të gjitha lëndët mësimore ishte i ngjeshur dhe i studiuar mirë.

Erdhi koha e studimeve. Dikush do të regjistrohet në shkollat e larta të profileve të ndryshme, dikush do të shkojë nëpër fakultete. Për këta studentë e rinj po hapet një dritare e re. Në atë kohë nuk kishte numër të kufizuar për t’u pranuar. Por, problemi më i madh i Universitetit ishte se nga ajo derë nuk dilnin me diploma universitare. Shumica i ndërpritnin studimet.

Për shembull, në drejtimin e Gjuhës shqipe, studenti i ka bërë tri gabime ortografike, ai rrëzohej nga provimi. Ishte rregull. Detyra e studentit ishte të studiojë dhe jo të mësojë përmendësh njësitë mësimore. Në provimin Teoria e letërsisë, studenti pos shënimeve, për detyrë ka pasur të lexojë 198 romane, ndëra me shkrim do ta analizonte vetëm një roman. Kjo vlente edhe për Letërsinë popullore.

Ata që kanë diplomuar në drejtimet e tyre, sot ecin ballëlartë dhe krenar, sepse titullin që e kanë fituar, është fituar vetëm me punën e tyre dhe jo ndryshe. Ndërsa sot me keqardhje po e them se vetëm mësimi fillor është për lëvdatë për punën që po e bëjnë mësimdhënësit e gjeneratave të mëhershme.

Ata ende po e mbajnë atë kulturë të punës që e kishin pasur gjithmonë. Por, lind pyetja se çfarë do të bëhet kur të pensionohen këta mësimdhënës? Sa i përket shkollave të mesme mund të them se është një kaos i vërtetë. Nxënësi gjatë tri viteve nuk e ka të lexuar asnjë vepër letrare. Pjesën e gramatikës mësimdhënësit as që e përmendin sepse një numër i madh i tyre as vetë nuk i njohin problemet gramatikore. Në gishtat e njërës dorë mund të numërohen mësimdhënësit që kanë kurajo në shpjegimin e gramatikës.

Në përpilimin e librave shkollorë sot po merren grafomanët. Këto libra nuk kontrollohen në aspektin shkencor. Për shembull libri për klasën e dhjetë që është për gjuhën shqipe i autorëve Idriz Mejtani dhe Mimoza Gjokutaj, ky libër as që duhet të blihet e lëre më të mësohet nga ai. Në këtë libër nuk ka asgjë tjetër pos gabimeve të shumta. Vetëm libri i klasës së njëmbëdhjetë i Abdullah Konushevcit vlen të përmendet për të mirë. Karakteristikë tjetër e shkollës së mesme është se të gjithë nxënësit e përfundojnë shkollimin e mesëm dhe atë me nota të mira. Nuk ka përsëritës. Pas përfundimit të shkollës së mesme, vijnë studimet në degë të ndryshme. Tani kemi edhe Universitete private.

Mrekulli!

I njëjti film i arsimit po luhet, por në të tjera dyer. Studenti i gjuhës shqipe diplomon pa e dëgjuar kurrë se ekziston Gjuhësia e përgjithshme. Teorinë e letërsisë e merr notën e mirë pa e analizuar asnjë roman. Kjo dukuri vlen edhe për lëndët e tjera. Fjalorin drejtshkrimor as që e kanë hapur ndonjëherë. Në fund të gjithë dalin të diplomuar në drejtimet e tyre. Këtu kemi të bëjmë me kuantitetin, jo me kualitetin. Fakultetin e kryejnë shpejt sepse nuk dështojnë asnjëherë në provime.

Pas diplomimit, ecin drejt masterit e më vonë drejt doktoraturave. Sa i përket titujve mund të krenohemi se e kemi vendin e parë në Evropë. Duhet të cek se nuk ka nxënës e studentë të dobët, por ka mësimdhënës të dobët. Problemi i arsimit është një problem me shumë rëndësi për përparimin e vendit tonë.

Shkolla duhet të jetë baza e shëndoshë ku do të edukohet rinia. Pa arsim dhe pa kulturë të shëndoshë nuk mund të ecim përpara. Çështja e mësimit te të rinjtë duhet të bëhet një çështje nderi nga ana e mësimdhënësve. Mësimdhënësi, i cili e realizon misionin e shenjtë, e meriton mirënjohjen e kombit.

 

- Advertisement -

Më Shumë

Osmani: Leze Qena, ikona e skenës teatrore iku

Kryeparlamentarja Vjosa Osmani, para pak minutash ka shkruar për vdekjen e Leze Qenës. “Ikona e skenës teatrore iku. Leze Qena na la bashkë me një...

BE-ja ndan 5 milionë euro për Kosovën për ta luftuar Covid-19

Zyra e Bashkimit Evropian në Kosovë, do të ndajë 5 milionë euro për ta luftuar koronavirusin Covid-19. Këtë e ka konfirmuar për KOHËN, Dinka Zhivalj,...

E hapi lokalin e tij, policia arreston një person në Prizren

Një person është arrestuar dje në rrugën "Jusuf Gërvalla" në Prizren pasi kishite shkelur vendimin e Qeverisë së Kosovës për mbylljen e lokaleve si...

Dy raste të reja me koronavirus në Kosovë, numri shkon në 33

Dy raste të reja janë shënuar me koronavirus në Kosovë, duke çuar numrin e të infektuarve në 33. Njoftohet se rastet e reja janë nga...

Atalanta-Valencia, bomba biologjike që solli shpërthimin e pandemisë

Shkenctarë të njohur kanë deklaruar sot me keqardhje se një ndeshje e Champions League muajin e kaluar në Milano, mund të ketë qenë pika...

Dy pronarë të lokaleve në Prizren s’e respektojnë vendimin e qeverisë për coronavirus

Policia e Kosovës e ka shoqëruar në stacionin policor një person në Prizren, pasi nuk kishte respektuar vendimin e qeverisë, për shkak të coronavirusit. Rasti...

Lamtumira me duartrokitje për aktoren emblematike Leze Qena

Jehona e tingujve të saksofonit kumbonte më shumë sesa që do të kumbonte në rrethana të tjera. Në qetësinë pllakosëse që ka mbërthyer Prishtinën,...

Tre fëmijë në Malishevë të prekur me koronavirus

Kryetari i Komunës së Malishevës, Ragip Begaj, ka konfirmuar për Televizionin T7 se në mesin e të prekurve nga koronavirusi në këtë komunë ka...

Muharremaj i shqetësuar me numrin e madh të qytetarëve që sot dolën t’i marrin ndihmat sociale

Kryetari i Komunës së Suharekës, Bali Muharremaj ka shprehur shqetësimin e tij për radhët e gjata të qytetarëve në komunën e tij, për marrjen...

Mustafa: Nuk do t’i tërheq ministrat, është në vullnetin e Kurtit

Kryetari i LDK-së, Isa Mustafa, ka thënë se nuk do të tërheq ministrat e partisë që drejton, edhepse Qeveria është rrëzuar të mërkurën mbrëma. Ai...

Ndërron jetë ish-i dashuri i Jennifer Lopez, David Cruz

Ish-i dashuri i Jennifer Lopez, David Cruz ka vdekur, konfirmoi të hënën Zyra e Shefit të Mjekësisë së New Yorkut për Fox News. Sipas TMZ,...

Shërohet personi i parë me COVID-19 në Kosovë

Ministri në detyrë i Shëndetësisë, Arben Vitia ka bërë të ditur se ka shkuar në 79 numri i të infektuarve me koronavirus në Kosovë,...

Tre persona nga Belgjika hyjnë ilegalisht në Prizren

Stacioni Policisë së Kosovës në Prizren, ka marrë informata nga qytetarët e fshatit Vërmicë të Prizrenit, se tre qytetarë kanë ardhur nga Belgjika dhe...

Të miturit e arratisur nga burgu i Lipjanit arrestohen në Duhël të Suharekës

Janë arrestuar dy persona të mitur në Duhël të Suharekës, pasi të hënën mbrëma ata ishin arratisur nga Shërbimi Korrektues në Lipjan. Lajmin për “Betimi...

Komplot parlamentar

Rexhep Qosja  E rrëzuan Qeverinë e ndryshimit! E rrëzuan Qeverinë e shpresës! E rrëzuan Qeverinë e ndryshimit dhe të shpresës pa i lejuar t’i kalojë as 90...

Nga furra u shërbente klientëve kafe e pije, arrestohet një burrë në Prizren

Një vendim i Qeverisë së Kosovës, pas situatës pandemike me koronavirusin Covid-19, ishte të mbylleshin të gjitha kafiteritë, madje edhe ato që shërbehen për...

Lajmet e Fundit

Nëse ju largojnë nga puna, ja sa muaj do t’ju paguajë Qeveria

Ministria e Financave ka njoftuar se do të mar përsipër ti paguaj për tre muajt e ardhshëm nga buxheti i shtetit, punëtorët të cuilët...

Prizren, Suharekë, Rahovec: Arrestohen pesë persona për moszbatim të “orës policore”

Pesë persona janë arrestuar për moszbatim të “orës policore”. Dy nga të arrestuarit janë nga Prizreni, dy nga Suhareka dhe një nga Rahoveci. Komunikata e policisë •...

Theret me thikë një person në Prizren

Një person është therë me thikë në Prizren. Ai ka pësuar lëndime trupore. “Është arrestuar i dyshuari , pasi që i njëjti pas një mosmarrëveshje kishte...

VV’ja e prerë: Thaçi le të mendojë datën e zgjedhjeve, nuk dërgojmë emër për Kryeministër

Lëvizja Vetëvendosje po i kërkon Presidentit Thaçi që të mendojë datën e zgjedhjeve në vend se të kërkojë emra për kryeministër të ri. Nga...

Pas tetë vjetësh, Bob Dylani rikthehet me këngë për vrasjen e Kennedyt

Kënga e parë e re e Bob Dylanit, pas plot tetë vjetësh, është një refleksion 17-minutësh për vitet ‘60 dhe për vrasjen e presidentit...