15.4 C
Prizren
E enjte, 29 Tetor, 2020

Roli i arsimit dhe i edukatës në formimin e të rinjve dje dhe sot

Shkruan: Prof. Gani Rudaj

Arsimi është një tërësi e njohurive dhe e shprehive që jepen me sistem e sipas një programi në shkolla që ka për detyrë për të mësuar e për të edukuar brezin e ri. Këtë detyrë e ka mësimdhënësi.

Fjala EDUKATË rrjedh nga latinishtja që ka kuptimin e rritjes, mbajtjes, kultivimit. Me edukatë njeriu fiton shprehitë kulturore të fituara nën ndikimin sistematik të shkollës. Edukata e bën formimin e veçantë e të përgjithshëm të njeriut. Para tridhjetë viteve politika e arsimit dhe e edukatës te nxënësit kishte një frymë tjetër.

Mësimdhënësit e asaj kohe kishin një çasje shumë më serioze në daljen e tyre para nxënësve. Mësimdhënësit jepnin shumë, por edhe kërkonin shumë. Në atë kohë mësimdhënësit së pari e studionin literaturën, sepse e dinin që vetëm me këtë mënyrë do t’i armatosin nxënësit me dije.

Ata nuk i linin literaturat në vendet e papërshtatshme ku i lagë shiu e i ha miu. Hyrja e mësimdhënësit në klasë, ishte sikur të hyjë një dritë në errësirë. Mësimdhënësi fillor përgatiste nxënësit për shkollat e mesme.

Literatura e nxënësve filloristë ishte e përshtatur për moshën e tyre. Ishte një ligj shumë i mirë në atë kohë. Nxënësi nuk mund të shkonte në shkollën e mesme pa i përvetësuar mirë mësimet e shkollës fillore.

Mësimdhënësit e dinin se duhet të shkrijnë jetën e tyre për të edukuar brezin e ri, shpresën e atdheut. Këtë edhe e kanë bërë. Edhe prindërit luanin një rol të madh në edukimin e fëmijëve.

Ata gjithmonë u thoshin atyre se duhet t’u binden mësuesve dhe të përpiqen sa më shumë të jetë e mundur që të mësojnë më tepër dhe të kërkojnë më shumë nga mësuesi se vetëm në këtë mënyrë mund të arrihet deri në paraksizmën e inteligjencës. Tashmë nxënësit nën ndikimin e vazhdueshëm të mësimdhënësit dhe të prindërve, e kanë kuptuar se pa arsim nuk mund të ketë përparim.

Pajisja me tekstet shkollore për xhepin e nxënësve ishte e kapshme . Për nxënësit nuk mbetej asgjë tjetër pos të mësojnë dhe të kërkojnë nga mësuesi sa më shumë. Ata kishin ardhur në shkollë për të marrë një kulturë të gjerë e të përgjithshme

Mirëpo, lind pyetja se çfarë ndodh në rast të ndonjë mossuksesi nga ana e mësuesit në aspektin profesional? Atëherë me këtë problem u merreshin Organet kompetente që ka shkolla. Por, këto raste ishin shumë të rralla. Nxënësit pas përfundimit të tetëvjeçares hapin dyert e shkollave të mesme.

Ata kanë ardhur në këto shkolla me një njohuri të kënaqshme. Tani mësimdhënësit e kanë për detyrë vetëm të vazhdojnë rrugën në thellimin e njohurive të reja. Për shembull mësimdhënësi i gjuhës shqipe, në fillim të vitit shkollor nxënësve ua jep titujt e romaneve që duhet lexuar gjatë vitit shkollor.

Për secilin muaj nga një roman plus romanet që duhet lexuar gjatë pushimit dimëror dhe veror. Biblioteka publike dhe ajo e shkollës ishin të pajisura me romane. Nxënësit vetëm duhet t’i lexojnë ato dhe t’i analizojnë ato. Nxënësit nga shkollimi i mesëm nuk mund të shkojnë në studime pa i përvetësuar mirë lëndët nga shkolla e mesme. Nxënësit që nuk e meritonin notën kaluese, përsëritnin vitin. Planprogrami për të gjitha lëndët mësimore ishte i ngjeshur dhe i studiuar mirë.

Erdhi koha e studimeve. Dikush do të regjistrohet në shkollat e larta të profileve të ndryshme, dikush do të shkojë nëpër fakultete. Për këta studentë e rinj po hapet një dritare e re. Në atë kohë nuk kishte numër të kufizuar për t’u pranuar. Por, problemi më i madh i Universitetit ishte se nga ajo derë nuk dilnin me diploma universitare. Shumica i ndërpritnin studimet.

Për shembull, në drejtimin e Gjuhës shqipe, studenti i ka bërë tri gabime ortografike, ai rrëzohej nga provimi. Ishte rregull. Detyra e studentit ishte të studiojë dhe jo të mësojë përmendësh njësitë mësimore. Në provimin Teoria e letërsisë, studenti pos shënimeve, për detyrë ka pasur të lexojë 198 romane, ndëra me shkrim do ta analizonte vetëm një roman. Kjo vlente edhe për Letërsinë popullore.

Ata që kanë diplomuar në drejtimet e tyre, sot ecin ballëlartë dhe krenar, sepse titullin që e kanë fituar, është fituar vetëm me punën e tyre dhe jo ndryshe. Ndërsa sot me keqardhje po e them se vetëm mësimi fillor është për lëvdatë për punën që po e bëjnë mësimdhënësit e gjeneratave të mëhershme.

Ata ende po e mbajnë atë kulturë të punës që e kishin pasur gjithmonë. Por, lind pyetja se çfarë do të bëhet kur të pensionohen këta mësimdhënës? Sa i përket shkollave të mesme mund të them se është një kaos i vërtetë. Nxënësi gjatë tri viteve nuk e ka të lexuar asnjë vepër letrare. Pjesën e gramatikës mësimdhënësit as që e përmendin sepse një numër i madh i tyre as vetë nuk i njohin problemet gramatikore. Në gishtat e njërës dorë mund të numërohen mësimdhënësit që kanë kurajo në shpjegimin e gramatikës.

Në përpilimin e librave shkollorë sot po merren grafomanët. Këto libra nuk kontrollohen në aspektin shkencor. Për shembull libri për klasën e dhjetë që është për gjuhën shqipe i autorëve Idriz Mejtani dhe Mimoza Gjokutaj, ky libër as që duhet të blihet e lëre më të mësohet nga ai. Në këtë libër nuk ka asgjë tjetër pos gabimeve të shumta. Vetëm libri i klasës së njëmbëdhjetë i Abdullah Konushevcit vlen të përmendet për të mirë. Karakteristikë tjetër e shkollës së mesme është se të gjithë nxënësit e përfundojnë shkollimin e mesëm dhe atë me nota të mira. Nuk ka përsëritës. Pas përfundimit të shkollës së mesme, vijnë studimet në degë të ndryshme. Tani kemi edhe Universitete private.

Mrekulli!

I njëjti film i arsimit po luhet, por në të tjera dyer. Studenti i gjuhës shqipe diplomon pa e dëgjuar kurrë se ekziston Gjuhësia e përgjithshme. Teorinë e letërsisë e merr notën e mirë pa e analizuar asnjë roman. Kjo dukuri vlen edhe për lëndët e tjera. Fjalorin drejtshkrimor as që e kanë hapur ndonjëherë. Në fund të gjithë dalin të diplomuar në drejtimet e tyre. Këtu kemi të bëjmë me kuantitetin, jo me kualitetin. Fakultetin e kryejnë shpejt sepse nuk dështojnë asnjëherë në provime.

Pas diplomimit, ecin drejt masterit e më vonë drejt doktoraturave. Sa i përket titujve mund të krenohemi se e kemi vendin e parë në Evropë. Duhet të cek se nuk ka nxënës e studentë të dobët, por ka mësimdhënës të dobët. Problemi i arsimit është një problem me shumë rëndësi për përparimin e vendit tonë.

Shkolla duhet të jetë baza e shëndoshë ku do të edukohet rinia. Pa arsim dhe pa kulturë të shëndoshë nuk mund të ecim përpara. Çështja e mësimit te të rinjtë duhet të bëhet një çështje nderi nga ana e mësimdhënësve. Mësimdhënësi, i cili e realizon misionin e shenjtë, e meriton mirënjohjen e kombit.

 

- Advertisement -

Më Shumë

Rasti Dehari, Prokuroria Speciale: Do të zhvillojmë hetime të pavarura dhe profesionale deri në ndriçimin e plotë të rastit

Prokuroria Speciale e Republikës së Kosovës (PSRK), ka njoftuar se gjatë dy ditëve, 22.10.2020 dhe 23.10.2020, në Kosovë kanë qëndruar ekspertët e Qendrës Universitare...

Edhe bizneset joaktive përfituan nga Fondi për rimëkëmbje

Kryetari i Aleancës Kosovare të Biznesiti, Agim Shahini, thotë sa biznese me status joaktiv në Kosovë dyshohet se kanë përfituar nga Fondi për rimëkëmbje...

Albin Kurti del pozitiv me COVID-19

Kryetari i Lëvizjes Vetëvendosje, Albin Kurti, ka dalë pozitiv me koronavirus. “Të nderuar anëtarë të Lëvizjes e qytetarë të Republikës, parmbrëmë kisha disa simptoma: kokëdhembje...

Duda Balje kërkon që Kosova të hapë Zyrë Ndërlidhëse në Bosnje e Hercegovinë

Deputetja Duda Balje po kërkon që Kosova të hapë Zyrë Ndërlidhëse në Bosnje e Hercegovinë. Balje këtë kërkesë ia ka bërë kryeministrit Avdullah Hoti dhe...

1072 gjoba për mosrespektim të masave anti-pandemi

Policia e Kosovës gjatë 24 orëve të fundit ka shqiptuar 1072 gjoba për shkak të mosrespektimit të masave anti-COVID. 24 persona u arrestuan, 19 persona...

Mësohet se kur mund të rikthehet në fushë Van Dijk

Mbrojtësi i Liverpoolit, Virgil van Dijk ka pësuar një lëndim në ndeshjen e zhvilluar kundër Liverpoolit, lëndim ky që pritet ta mbajë jashtë fushës...

Zëvendëskryeministrja flet për lidhjen familjare me Fatmir Limajn: Nuk e kam asgjë

Zëvendëskryeministrja Albulena Balaj-Halimaj ka folur rreth lidhjes familjare me shefin e Nismës Fatmir Limajn. Anëtarja e ekzekutivit është motra e bashkëshortes së Fatmir Limajt “Nuk e...

Vdes punonjësi i QKMF-së në Prizren, ishte i infektuar me COVID-19

Ka vdekur Bashkim Qollopeku, punonjës në Qendren e Mjekësisë Familjare në Prizren. I ndjeri ishte i infektuar me COVID-19. Lajmin për Klan Kosova e ka konfirmuar...

Barça-Juve, me 5 mijë tifozë në “Camp Nou”?

Te Barcelona kërkojnë të zbusin sadopak humbjet e shumta financiare të krijuar nga pandemia Covid-19. Ndonëse përpara janë sfida të tjera të rëndësishme, përfshi...

“E kam njohur në burg”, spikerja e lajmeve tregon si u dashurua me politikanin

Sot në emisionin Rudia në Tv Klan ka qenë një çift i njohur i ekranit. Edhe pse ende shumë të rinj në moshë ata...

Deputetit i VV-së: Vjedhja e 2 milionëve nuk mund të bëhet nga një person, ky është krim i organizuar

Deputeti i VV’së, Mefail Bajqinovci, ka thënë se vjedhja e 2 milionë eurove nga Thesari i Shtetit është krim i organizuar. Ai ka thënë...

Aksident në Suharekë, fëmija në biçikletë përplaset me veturën

Një aksident ka ndodhur në fshatin Studenqan të Suharekës, ku një fëmijë ka mbetur i lënduar. Sipas Policisë së Kosovës, rasti ka ndodhur të premten...

Alarmante: 20 raste me COVID në Prizren

Gjatë 24 orëve të fundit, në Laboratorin e Mikrobiologjisë Molekulare në IKShPK dhe laboratoret private me metodën RT-PCR, janë testuar gjithsej 932 mostra të...

Ngritet memoriali i komandant “Drinit” në Prizren

Komandant "Drini" sot u nderua nga i gjithë qyteti i tij, Prizreni. Veprën e Ekrem Rexhës qytetarët do të mund ta nderojnë edhe para memorialit...

Ministria e Kulturës publikon përfituesit e dy konkurseve për librin

Ministria e Kulturës, Rinisë dhe Sportit ka aprovuar financimin e botimit të librave si dhe blerjes së tyre për vitin 2020, shkruan KultPlus. Konkursi i...

Prizren, shtyhet gjykimi ndaj Ilir Haxhiaj i cili po akuzohet për rrahjen e gruas e cila më pas kishte vdekur në QKUK

ë hënën, në Gjykatën Themelore në Prizren ka dështuar të mbahet shqyrtimi gjyqësor ndaj Ilir Haxhiaj, i cili po akuzohet se ish-bashkëshortes së tij,...

Lajmet e Fundit

Shtabi Komunal Emergjent e vlerësoi të qetë situatën me covid-19 në Malishevë

Shtabi Komunal Emergjent, për menaxhimin e situatës pandemike me covid-19 në Komunën e Malishevës, i drejtuar nga nënkryetari i komunës, Hajdin Berisha, sot e...

Tridhjetë e dy pacientë me COVID-19 po trajtohen në Spitalin e Prizrenit

Tridhjetë e dy pacientë të infektuar me COVID-19 po trajtohen në Spitalin e Prizrenit. Drejtori i këtij spitali, Afrim Avdaj tha se 2 prej tyre...

Një i vdekur dhe 284 raste me COVID-19 sot në Kosovë

Në 24 orët e fundit, në Kosovë, ka vdekur një person si pasojë e COVID-19, derisa janë regjistruar 284 raste pozitive, tri më shumë...

Pesë raste të reja me COVID në Prizren

Gjatë 24 orëve të fundit, në Laboratorin e Mikrobiologjisë Molekulare në IKShPK dhe laboratoret private me metodën RT-PCR, janë testuar gjithsej 1.058 mostra të...

Ministria e Financave ka një kërkesë për bizneset që ende s’i kanë pranuar mjetet për paga

Ministria e Financave ka kërkuar nga bizneset që të bëjnë përditësimin e të dhënave në sistemin EDI të Administratës Tatimore të Kosovës, në mënyrë...