-6.1 C
Prizren
E diel, 17 Janar, 2021

Teksti i shkëlqyer i ushtrimeve gramatikore

Shkruan: Prof. Gani Rudaj

Shumëherë dëgjojmë se lëndët si: matematika, fizika, kimia dhe gjuha ( gramatika ) janë të vështira për t`u mësuar. Këtë thënieje e dëgjojmë nga nxënësit, studentët, madje edhe nga një numër bukur i mirë i mësimdhënësve. Ka shumë prej tyre që kur duhet të shpjegojnë ndonjë njësi të gramatikës, ata i ikin asaj. Mirëpo, ka edhe prej atyre që e zhvillojnë njësinë gramatikore në formën shkel e shko.

Gramatika e një gjuhe nuk mësohet në mënyrë mekanike, por ai shpjegim bëhet në mënyrë logjike. Lind pyetja se ku qëndron i të shpjeguarit logjik në gramatikë?
Logjikën e të shpjeguarit, mësimdhënësi e përdor kur me dy fjali ua tregon nxënësve se p.sh. emrat gjinisë mashkullore që mbarojnë me mbaresën rasore -i lakohen në të njëjtën mënyrë dhe merr një shembull: një mal, i,e një mali, një mali, një mal, prej një mali dhe në trajtën e shquar të numrit njëjës: mali, i,e malit, malit, malin, prej malit.
Në numrin shumës: dy male, i,e dy maleve, dy maleve, dy male, prej dy maleve ose në trajtën e shquar të shumësit: malet, i,e maleve, maleve, malet, prej maleve.

Të gjithë emrat që mbarojnë me mbresën rasore -i lakohen në këtë formë. I njëjti shpjegim vlen edhe për gjininë femërore dhe asnjanëse, kuptohet gjithnjë duke demonstruar një shembull. Kjo vlen edhe për lakimin e mbiemrave qofshin të gjinisë mashkullore, apo femërore. Dallimi i mbiemrit të gjinisë mashkullore nga ai i gjinisë femërore është vetëm te nyja e përparme I për gjininë mashkullore dhe E për gjininë femërore, p. sh. I MIRË, E MIRË.

Te mësimdhënësit paraqitet problemi i shpjegimit të foljeve. Ata mendojnë se janë shumë folje. Nuk është ashtu. Gjuha shqipe i ka vetëm katër folje, e ato janë: foljet e zgjedhimit të parë, të dytë, të tretë dhe foljet e parregullta. Secila folje që mbaron me mbaresën vetore në kohën e tashme të mënyrës dëftore të zgjedhimit vepror me mbaresë vetore -J zgjedhohet në të njëjtën mënyrë, p.sh. unë punoj, punon, punon, ne punojmë, ju punoni, ata punojnë. Foljet e zgjedhimit të dytë janë të gjitha foljet që në të tashmen e dëftores veprore mbarojnë me bashkëtingëllore.

Në këtë zgjedhim bëjnë përjashtim vetëm tri folje që mbarojnë me zanore, por që i takojnë zgjedhimit të dytë, e ato janë: ECI, IKI dhe HIPI.

Foljet e zgjedhimit të tretë janë të gjitha foljet që në tri vetat e para të kohës së tashme të diatezës veprore mbarojnë me zanore dhe nuk e ndryshojnë temën, p.sh. SHTIE, ZË, NXË etj. Te zgjedhimi i foljeve të parregullta është një filozofi tjetër e të shpjeguarit. Krejt kjo vështirësi që ndodh në të shpjeguarit e këtyre fenomeneve gjuhësore, bëhet për arsye se mësimdhënësve u mungon çelësi i cili hap dyert e të shpjeguarit te nxënësi.
Për mësimin e gramatikës së gjuhës shqipe kemi libra nga autorë të ndryshëm.

Në vitin 2017 Shtëpia botuese ” Meshari” në Prishtinë, botoi librin e prof. asocc. dr. Shkëlqim Millakut me titull: TEKST USHTRIMESH PËR LAKIMIN E EMRAVE DHE ZGJEDHIMIN E FOLJEVE. Recensent i librit është dr. Asllan Hamiti, i cili ka bërë një punë profesionale të shkëlqyer. Ky libër fillon me parathënie, pastaj vazhdon me lakimin e parë, të dytë, të tretë dhe të katërt të emrave, si dhe duke na dhënë edhe emra të tjerë për ushtrim.

Në brendi të librit autori bën lakimin e mbiemrave si dhe lakimin e disa përemrave. Në fund të librit dr. Shkëlqim Millaku jep një pasqyrë të zgjedhimit të parë, të dytë dhe të tretë të veprores dhe joveprores. Për hartimin e librit, autori është konsultuar me literaturë të bollshme, gjithsejt 32 tekste. Libri është hartuar për të gjitha kategoritë e njerëzve që merren ose duan të merren me gjuhën shqipe. Një gjë më ra në sy te ky libër se ky libër nuk ka katakreza.

Secila fjalë e shkruar është e kuptueshme për të gjitha grupmoshat. Ky libër është i mirëseardhur për nxënësit dhe studentët sidomos në këtë kohë pandemie kur nxënësit nuk mund të vijojnë mësimin në shkollë çdo ditë, por janë të obliguar të mësojnë në shtëpi.

Mund të them se libri që është në duar të nxënësve dhe studentëve, është një çelës i mirë që i hap dyert drejt zgjidhjes së detyrave për lakimin e emrave, mbiemrave dhe përemrave si dhe të zgjedhimit të foljeve pa prezencën e mësimdhënësit. Me një fjalë të themi se është një tekst i shkëlqyer i ushtrimeve gramatikore.

- Advertisement -

Më Shumë

Suharekë: Vetura godet këmbësorin, arrestohet i dyshuari

Një këmbësor është lënduar pasi që është goditur nga një veturë në fshatin Leshan të Suharekës. Policia, përmes raporti 24 orësh ka njoftuar se këmbësori...

Bajram Kastrati, kandidat për deputet i AAK-së në Prizren

Zyrtari i lartë i degës së AAK-së në Prizren, aktualisht zv/ministër në detyrë i Bujqësisë Bajram Kastrati, është kandidati i radhës i këtij subjekti...

Zafir Berisha fushatën paraelektorale e fillon nga vendlindja

Kryetari i Nismës në Prizren, Zafir Berisha ka filluar sot fushatën paraelektorale të zgjedhjeve nga vendlindja. “Zgjedhjet e 14 shkurtit janë më shumë se zgjedhje...

Biden propozon paketën e ndihmës ekonomike më të madhe në historinë e ShBA-së

Presidenti i zgjedhur i Shteteve të Bashkuara, Joe Biden, ka deklaruar se paketa e ndihmës për qytetarët si një përgjigje kundër krizës së shkaktuar...

Qeveria e konfirmon: Blerim Kuçi e ka ofruar dorëheqjen te kryeministri

Blerim Kuçi ka ofruar dorëheqjen nga pozita e ministrit të Ekonomisë. Zëdhënësja e Qeverisë, Antigona Baxhaku, ka thënë për Express se kryeministri Avdullah Hoti ka...

Gjendet dokumenti në shqip i vitit 1881: Kush ep çiken n’turq, asht i djegun e i pjekun e i dalun

Zbulimi i Mark Palnikaj, shkrimi në alfabetin e shqipes 27 vjet përpara Kongresit të Manastirit, 1908. Një relacioni që i dërgohej Vatikanit, flet për...

Flet gruaja e Rexhep Selimit pas kandidimit si deputete

Shqipe Mehmeti-Selimi, bashkëshortja e Rexhep Selimit, është deklaruar pasi emri i saj figuron në listën e Lëvizjes Vetëvendosje si kandidate për deputete në zgjedhjet...

SBASHK-u i kthehet kërcënimit të zakonshëm: Greva mbetet opsion

Sindikata e Bashkuar e Arsimit, Shkencës dhe Kulturës ka paralajmëruar sërish grevë. SBASHK-u ka mbajtur një takim të jashtëzakonshëm me kryetarët e Kuvendeve të Arsimit...

45 620 libra për nxënësit e komunës së Prizrenit

Drejtoria Komunale e Arsimit në Prizren, ka realizuar shpërndarjen e 240 titujve të lekturave shkollore në 56 shkolla fillore dhe të mesme të Komunës...

Treshja e pandalshme amerikane e Rahovecit

Isaiah Traylor ishte amerikani i parë që u prezantua te KB Rahoveci për sezonin 2020/21. Ai është i pari në listën e koshashënuesve si...

Ariu shfaqet në Prizren, publikohet video

Ndërkohë që rrugët e malet janë të mbuluara me borë, një kafshë u pa në një fshat të Prizrenit. Përmes një videoje të publikuar nga...

Kuvendi i Prizrenit ka larguar zyrat e partive nga lista e pronave komunale që jepen në shfrytëzim

Rekomandimi i Zyrës Kombëtare të Auditimit që dhënia e pronës publike me qira të realizohet sipas legjislacionit në fuqi nuk është jetësuar ende nga...

Nuk ka koalicion me NISMAn, PDK hyn e vetme në zgjedhje

Partia Demokratike e Kosovës (PDK), ka vendosur që në zgjedhjet e 14 shkurtit të garojë e vetme si subjekt politik, pra pa koalicione parazgjedhore....

FSK-ja furnizohet me snajper të teknologjisë së fundit

Forca e Sigurisë së Kosovës ka njoftuar se janë furnizuar me një lloj arme të teknologjisë së fundit. Sipas një njoftimi, bëhet e ditur se...

Limaj prezanton kandidatët e Nismas për deputetë nga Suhareka

Kryetari i Nismas Socialdemokrate, Fatmir Limaj ka prezantuare tre kandidatët për deputet nga komuna e Suharekës. Sipas tij këto personalitet do ta përfaqësojnë zërin e...

Haradinaj prezanton edhe dy kandidate? nga Suhareka

Kreu i Aleance?s pe?r Ardhme?rine? e Kosove?s (AAK), Ramush Haradinaj, ka prezantuar edhe dy politikane te? reja nga Suhareka. Bëhet fjalë për juristen Albana Bytyqi,...

Lajmet e Fundit

10 thasë duhan i grirë gjenden në bagazhin e veturës në Vërmicë

Policia e Kosovës ka gjetur 10 thasë duhan të grirë në një veturë në pikëkalimin kufitar në Vërmicë, të dielën rreth orën 18:00. Pas dyshimeve...

Haradinaj prezanton edhe dy kandidate? nga Suhareka

Kreu i Aleance?s pe?r Ardhme?rine? e Kosove?s (AAK), Ramush Haradinaj, ka prezantuar edhe dy politikane te? reja nga Suhareka. Bëhet fjalë për juristen Albana Bytyqi,...

Zafir Berisha fushatën paraelektorale e fillon nga vendlindja

Kryetari i Nismës në Prizren, Zafir Berisha ka filluar sot fushatën paraelektorale të zgjedhjeve nga vendlindja. “Zgjedhjet e 14 shkurtit janë më shumë se zgjedhje...

Nisma publikon listën, këta janë kandidatët për deputetë

Nisma Socialdemokrate ka publikuar listën e kandidatëve për deputetë në zgjedhjet e 14 shkurtit. Pas partive të tjera politike të cilat publikuan dje listën e...

Prishtina dhe Prizreni me numrin më të madh të rasteve të reja me Covid

Instituti Kombëtar i Shëndetësisë Publike të Kosovës (IKShPK) ka njoftuar se 353 rastet e reja me Covid janë nga Prishtina, Prizreni, Gjilani, etj. “Rastet pozitive...