Dr.Shkelqim Millaku

Arsimi!
Jeta politike!
Populli?

Shkrimin tim po e filloj me pyetjen, a ju kujtohet se kush e ka thënë sintagmën “Bëje ose vdis”.  Shteti i Kosovës dhe qytetarët e saj kaluan dhe janë duke kaluar në sfida psiko-fizike të ndryshme. Momente të lëvdueshme dhe mjaft të rënda. Si shtet kemi dëshmuar tolerancë fetare, racore dhe kombëtare. Dëshmuam dhe respektuam vlerat njerëzore, sidomos të minoriteteve duke ua respektuar gjuhën, kulturën dhe identitetin e tyre. Ky veprim do të duhej vlerësuar edhe nga aleatet e “Republikës Shqiptare”.

Përfaqësuesit dhe të zgjedhurit e popullit besojmë, të gjithë jemi dëshmitarë për ta analizuar gjendjen e përgjithshme në Kosovë, por në veçanti në këtë shkrim do të flas për tri pika thelbësore: Arsimi; Jeta politike; Populli.

I. Sistemi i arsimit në Kosovë ka sfiduar aq shumë sa ndonjëherë po mendohet se si ka mbijetuar (…) mund të themi me kuptim të plotë të fjalës se shumë mirë jemi në krahasim në rrugëtimin që kemi përballuar. Para, gjatë dhe pas luftës synimi thelbësor i Serbisë ishte të ndërhyn në këtë pikë. Kjo shtyllë krijon gjitha mekanizmat e shtetit të qëndrueshëm, të zhvilluar dhe funksional. Sistemi i arsimit në Kosovë ka vështirësi (…), por do të vlerësohet dhe është vlerësuar negativisht për shumë arsye, të cilat do t’i prezantojmë disa prej atyre:

1. Sistemi i arsimit në Kosovë nuk është nën ombrellën e Bashkimit Evropian, apo të sistemit të Bolonjës. Kërkesa e MASHT-it në fillim të vitit është refuzuar. Pse nuk jemi të informuar për arsyet e refuzimit?

2. Hartimi i plan-programeve “Kurrikulat” në të gjitha ciklet janë menduar nga “ekspertet” e panjohur dhe saktësisht nga ekipet politike. Ata nuk i kanë menduar lidhshmërinë psiko-fizike të niveleve, metodave dhe nuk është menduar lidhshmëria teori-praktikë dhe lidhja e tyre me zhvillimin teknologjik. Pasojat janë publike.

3. Çerdhet në Kosovë janë në gjendje fillestare dhe kanë kushte jo premtuese për të ekzistuar (0-3, 3-5). Nuk ka edukatorë dhe shkolla premtuese për të pasur dhe siguruar bazë.

4. Hartimet e programeve parashkollore, fillore dhe të mesme janë krijuar kryesisht nga ekspertet “jo ekspert”, por të dëgjuarit e subjekteve politike dhe ekipe që kanë disa vende pune. Saktësisht jo profesional dhe të papërkushtuar.

5. Nga klasa e parë mësohet anglishtja. Kjo është sfidë psiko-fizike për fëmijët. Pse!

6. Qasja e qeverisjes lokale dhe qendrore nuk ka qenë mbështetëse në zhvillimin e cilësisë së arsimit, por përkundër e kanë ngulfatur. Ata emëruar rektorë, dekanë, drejtorë dhe mësues, profesorë të dëgjueshëm dhe politik!

7. Projekti Norvegjez i dy shkollave profesionale, si ajo një Malishevë dhe Skenderaj janë modele që sigurojnë infrastrukturë. Infrastruktura dhe resurset pse nuk janë siguruara edhe në shkolla të tjera, të cilat janë shtyllat për të siguruar cilësi.

8. Në klasat e Kosovës, ora mësimore është 45 minuta, kurse në klasë ka rreth 50 nxënës. Si të krijohet cilësi? Një situatë e tillë, mos shumë me keq është edhe në universitetet.

9. MASHT-i do të duhej të përkujdeset edhe për këto pika:
10. Ndërhyrje të drejtpërdrejtë në gjitha fakultetet që kanë për program të tyre mësimdhënien, pra siç është fakulteti Edukimit, Filologjisë, Filozofik etj.
11. MASHT-i nuk duhet të ndërhyn në politikat e njësive akademike që të hapin programe për “tregun e punës”, ky veprim do të jetë i gabuar, por duhet të kujdesen dhe të garantojnë monitorim të rreptë dhe cilësi. Deri me tani gjendja është mjaft e rëndë. Kjo gjendje do të shikohet pas njëzet e pesë viteve. Politikat e shtetit dhe të qeverisë e zhvillojnë ekonominë, kurse qytetarët drejtohen aty ku shikojnë mundësinë e punësimit. MASHT-i po synon të kundërtën. MASHT-i vazhdimisht thotë: Po hapin dhe do të hapim programe për tregun e punës! Mendoj është rrugë e gabuar.

12. Pse nuk pati suksese, programi i AKM-së për rikualifikimin e mësimdhënësve!
13. Hapja e universiteteve publike në Kosovë paralelisht është lehtësi për qytetarët dhe dyfish problem dhe vështirësi për ta monitoruar MASHT-i.
14. Ministri i Arsimit duhet të zgjidhet një kandidat i pavarur dhe kjo duhet të rregullohet me Ligj.
15. Përgjegjës për vlerësimit ndërkombëtar të PISA-së – 2015 është PDK-ja dhe LDK-ja. Kryesisht këto dy subjekte e kanë qeverisur këtë dikaster. Po kanë moral politik do të duhej të kërkojnë falje publike dhe të gjithë ata që kanë qenë dhe janë të përfshinë në detyra funksionale do të duhej dhënë dorëheqje.
Të gjitha këto edhe shumë pika të tjera janë për t’i studiuar nga njohësit që nuk janë në politikë.

II. Jeta politike
Për ta regjistruar një fëmijë në çerdhe, në shkollë, në fakultet ka disa vite që është bërë praktikë ndërhyrjet dhe regjistrimet politike dhe keqpërdorimi i familjeve të dëshmorëve.Për ta pranuar një edukator, mësues, profesor, punëtorë të administratës ka disa vite që është bërë praktikë, disa muaj më përpara fillon punën, pastaj e hapin vendin e punës, ose politikisht i hapet vendi i punës.  Në detyra udhëheqëse ka disa vite që kërkohen drejtor, dekan, rektor pavizion, të paditur dhe të dëgjueshëm. Gjithmonë duke përjashtuar. Kemi fëmijë dhe familje, edukator, mësues, profesor (…) mjaft të përkushtuar, të cilët e kanë shpëtuar gjuhën, kulturën dhe kombin shqiptar. Por, politika thellësisht ka dështuar në vlerësimin njerëzor dhe në mbështetje të zhvillimit të sistemit parauniversitar dhe universitar.

III. Populli – “Bëje ose vdis”
Liria erdhi me shumë sfida. Pse e harruam gjakun e dëshmorëve. Pse po i harrojmë të zhdukurit. Ku janë? Ku është Ukshin Hoti – “Bëje ose vdis”? Ku janë motrat, vëllezërit, prindërit tonë, të cilët u flijuan për lirin e vendit. Ku janë dhe ku jemi?!Sot në Prishtinë flitet për pajtim me Beogradin. Pse! Kjo duhet të shkon në referendum. Nëse populli e fal*, mund të (mos) falet*. Bisedat që janë duke u bërë në Bruksel janë modele të dyshimta për të ardhmen e vendit (për arsim, për jetën politike dhe për popullin).  Po e harrojmë të kaluarën! Votuam përfaqësues paprogram, gjithmonë me përjashtime.

Lus për moral politik!

Lus për monitorim të thellë të shkollave dhe universiteteve. Në vitet e ardhshme do të shikohet se kush do ta kalon testin për t’u certifikuar për mësimdhënës. Një gjendje të rëndë e kemi edhe në universitetet. Ligjërojnë pakualifikime. Eproret as që e çajnë kokën, sepse janë të preferuarit e “politikës” dhe të “popullit”. Cilësia është e pamundur për t’u siguruar.
Ndryshim, reformë “bëje ose vdis” në të kundërtën nuk do të kemi shtet i qëndrueshëm dhe të pranueshëm në konkurrencën e tregut vendor, regjional dhe ndërkombëtar. (Autori është profesor në Universitetin “Ukshin Hoti” të Prizrenit)

Nga Jakup Krasniqi

Çka na kanë treguar bisedimet dypalëshe në mes të Kosovës dhe të Serbisë në Bruksel, natyrisht me ndërmjetësimin e të fundit? Që në fillim duhet thënë se kanë treguar dhe dëshmuar hapur që përfaqësuesit tani ishin më shumë se të papërgatitur për të zhvilluar bisedime. A thua, çka i bëri këta njerëz, eksponentë të politikës sonë, kaq të paaftë për të biseduar me palën serbe, kur të njëjtit në Kosovë janë aq shumë të zhdërvjelltë, derisa të gjitha mossukseset t’ua hedhin oponentëve politikë dhe shumicës së qytetarëve te Kosovës? Për mua mbetet një enigmë vërtetë e madhe! Përse e ngarkuara për bisedime, e sidomos kryeministrat (Thaçi-Mustafa), edhe përkundër lëshimeve të mëdha që ua bënë Serbisë në Bruksel (lëshime këto që vetëm ata mund t’ua dinë arsyen), nuk e arritën liberalizimin e vizave për qytetarët e Kosovës? Dhe jo vetëm kaq, por Brukseli, si kusht për liberalizimin e vizave, e futen edhe demarkacionin! Këto çështje hapin shumë pyetje. A thua, përse, si ndodhi dhe përse po ndodhin këto gjëra tepër të dëmshme për Kosovën?

Dhe pyetjet zinxhirore, nuk kanë të ndalur, po më kryesorja do të qe: këta njerëz të veshur me pushtet e “përgjegjësi”, a thua, çfarë mbrojtën atje? Në Bruksel, pra! Kosovën? Nuk ma ha mendja! Veten e tyre? Kjo, mbase, po! Sepse, me kushtetutë e ligjet në fuqi, ata ishin e janë të obliguar që t’i mbrojnë qytetarët dhe shtetin e Kosovës, tërësinë territoriale dhe sovranitetin e shtetit për çka e kanë mandatin nga qytetarët e Kosovës. Pra, gjatë gjithë këtyre viteve në Bruksel ata nuk i mbrojtën asnjë nga këto kolona e postulate të panëpërkëmbshme! Atëherë, le ta përsërisim pandalshëm: kë mbrojtën këta njerëz në Bruksel? Përgjigjja më e shkurtër do të ishte: Mbrojtën veten e tyre dhe pozitat e marra me makinacione nga më të ndryshmet!

Fundja, nuk jam kundër që të tillët të mbrojnë veten e tyre, se mbrojtja është e drejtë e gjithsecilit, por jo që mbrojtja e tyre të jetë në dëm të interesave të kombit e të shtetit. Prandaj ata duhet t’i dorëzojnë te bashkëpartiakët e tyre pozitat shtetërore që mbajnë, pasi ata janë të shantazhuar nga drejtësia vendore e ndërkombëtare! Druaj se mbase janë të shantazhuar edhe nga Beogradi! Ndryshe s’kanë si arsyetohen të gjitha këto lëshime të njëpasnjëshme, evidentimi i të cilave nuk është objekt i këtij shkrimi, por dukuria, fenomeni, papërgjegjësia! Gjithsesi, kjo zbulon jo pak “faje” të bëra në dëm të qytetarëve të Kosovës në periudha të ndryshme kohore! Këta “përfaqësues” të padenjë duhet ta dinë, ta kuptojnë dhe të reflektojnë esëll se dorëheqja e tyre është shpëtimi i Republikës nga degradimet e mëtejme të politikës sonë në raport me BE-në, veçanërisht por edhe me Perëndimin përgjithësisht. Sepse, mbi të gjitha, do të shpëtojë shteti ynë dhe proceset politike që po zhvillohen në Kosovë dhe për Kosovën. Barrikadimi i tyre në krye të institucioneve më të larta të shtetit, për interesa krejt personale dhe assesi për interesat të vendit, pa dyshim që do të ketë pasoja afatgjate për Kosovën. Kjo gjendje, me pasojat e deritashme dhe ato që pritet të ndodhin si rrjedhojë, nuk i duhen askujt në Republikën e Kosovës! Ne nuk mund të paragjykojmë nëse kanë apo nuk kanë të drejtë, por me akuzat që janë ngritur ndaj tyre dhe kushdo që të ishte në vendin e tyre, do të duhej që t’ia lëshonin frymën zhvillimeve pozitive në Kosovë. Largimi i tyre domosdoshmërisht duhet të ndodhë ose me dorëheqje ose me zgjedhje të jashtëzakonshme. Këta njerëz duhet ta dinë se, kushdo i huaj, që i mbron ata edhe duke bërë me gisht nga opozita “jodemokratike”, po i mbron që sa më parë të përfundojnë disa procese të dëmshme, që janë zhvilluar e pritet të zhvillohen për dhe rreth Kosovës.

Si përfundim do thosha se gjithë procesi i bisedimeve të Brukselit, mes Kosovës dhe Serbisë, rezulton i papërgatitur, jotransparent, i korruptuar, i komprometuar! Si i tillë, s’ka sesi të mos emërtohet me emrin e vërtetë, thënë pa ekuivok se ka rezultuar të jetë shumë i dëmshëm për Kosovën dhe të ardhmen tonë përgjithësisht. Kulmi i dëmeve që kanë prodhuar këto bisedime janë sot e gjithë ditën: Bashkësia e Komunave serbe (jashtë çdo standardi të BE-së!), marrëveshja për gjyqësorin, “integrimi” i strukturave paralele (rojet e urës), marrëveshja për telefoninë dhe lejimi i murit ndarës (amfiteatrit!)… Këto, së bashku me një mori marrëveshjesh që nuk i cekem, jo vetëm që i bëjnë jofunksionale institucionet e shtetit, por i nënshtrohen diktatit të Beogradit, mbase edhe më shumë se kaq!

Prandaj, ndërprerja e këtyre bisedimeve, kështu siç kanë precipituar, është një hap më se i domosdoshëm.

Kësaj domosdoshmërie duhet t’i ndihmojnë edhe deputetët e partive të koalicionit, nëse vërtet duan që të jenë përfaqësues të denjë të kombit e të atdheut. Sepse, ndryshimi nga rrjedhat negative në rrjedha pozitive varet shumë nga këta te fundit!
Muri ndarës, duhet thënë këtë, është alarmi i fundit, kambanë e fundit se Kosova po shkon drejtë ndarjes!

Të veprojmë tani, se nesër mund të jetë vonë!