Në mbledhjen e sotme të UP’së senati mori vendim që të aplikojë një praktikë të re organizimi të afateve të provimeve që do të zhvillohet si pilot projekt në shtator të këtij viti.

Që do të thotë se afati i shtatorit do të jetë me dy provime, shtatori l dhe ll.

Nëse afati i shtatorit do të ketë sukses do të praktikohet edhe në afatet e tjera.

Gjuha shqipe provohet mes tre rrugëve shkencore të jetë gjuha më e vjetër e mbijetuar. Rruga e parë është ‘shkenca indogjermane’ ose shkenca e gjuhësis së krahasuar ku me studimin e atit të kësaj shkence, Franz Bopp, shqipja provohet më e vjetër se sanskritishtja me anë të analizave fonetike gjuhësore të Boppit. Rruga e dytë janë mbetjet origjinale të gjuhës paragreke, Çabej – Camarda, që janë ruajtur deri në ditët tona. Këto mbetje si ‘mnin, ais, gjunon, vrahe etj, gjenden në doreshkrimet e greqishtes së vjetër edhe provojnë gjuhën shqipe si gjuhën e paragrekëve. Rruga e tretë për nga radha shkencore janë mbishkrimet paragreke e paralatine me të cilat të suksesshëm kanë qënë Thomopulo edhe De Angeli. Të treja këto rrugë janë injoruar nga shkenca e albanologjisë këto 70 vitet e fundit kur vendi ynë u izolua edhe nuk po del dot akoma nga errësira e viteve të shkuara por po e vazhdon akademizmin me mëndësit e errësirës.

Hylli i Dritës, që botohej nga bibloteka franceskane nën përkujdesjen e At Gjergj Fishtës, në vitin 1922, e ka kuptuar shumë mirë se shkenca e krahasimit është baza e diturive të vërteta por kjo shkencë e zbehte rolin greko-romak edhe e nxirrte shqipen si gjuhën më të vjetër ndaj edhe si rrjedhoj filluan sulmet e Miklosicheve serb që shtrëmbëruan shkencën duke marrë në shqyrtim shkencorë huazimet e shqipes nga gjuhët e fqinjëve edhe jo fjalët e saja. Kjo ndyrësi u përdorë e po përdoret akoma në shkencën tonë duke i anashkaluar të treja rrugët që përmenda mësipër të cilat tregojnë jo vetëm gjuhën me të vjetër por edhe pellgun pellazgjik si vendin ku është folur mëma e gjuhëve. Ky pellge kishte për kryeqendër Dodonën në trojet tona etnike.

Shkruan At Gjergj Fishta

Ditunija shqype edhe themeluest e sajë, Hylli Dritës 1922

Ditunija e popujve, mas sa e sa studimeve të fella të kryeme permi secillën gjuhë indogjermane ashtu edhe mes krahasimeve të njanës gjuhë me tjetrën e të gjithave me sanskritishten, si edhe duke mbështetur edhe mbi konkluzionet në arkeologjin e popujve prehistorik indogjerman, u bë e mundur me ja diktue shojet popujve indogjerman, qi qysh me Herodotin e deri në shek XVIII ishin te shtjelluara në kaosin e përrallave edhe gojedhenave mitologjike edhe përmbanin një lëmsh çashtjesh historike me të cilat historia, deri vonë, kot u mundue me ja gjet fillet. Çashtja e lindjes edhe e dyndjeve të kombeve indogjermane qe gjithmonë me enigmatike në historin kritike. Qe vërtetë një labirinth i mitologjis ku kurrnji dijetarësh para Boppit e Schlimannit nuk guxoi me ju hulle për ta studjue. Boppi , ati i ditunis krahasuese, ishte i pari që i mori në një analizë krahasuese këto gjuhë edhe pasi i krahasoj me sanskritishten edhe diktoj afrimitetin e këtyre gjuhëve me shoshoqen edhe caktoj principin se gjuhët që etimologjikisht do të përkojshin me sanskritishten e hershme do ishin të dala nga një pellgë prehistorik nga ku u shkëputën edhe enden e u zhvilluan moteve te shkëputura prej shoshoqes. Boppi me kete parim vuri themelet e çështjeve të gjuhëve simotra ndërsa për zhvillimin e seciles gjuhë punuan Mullet, Meyer, Curtius, Brungmann, Hirt, Schrader etj. Rezultatet e lumnueshme të ketyne autoriteteve i garantuan kësaj shkence në etimologji një vend të veçante mes diturive të tjera me emën ‘ Ditunia indogjermane’. Nga kjo dituni rrjeth se popujt gjermnan, sllav, kelt me popujt latin, grek, ylliro-shqyptare janë vëllezër prehistorik me popujt indian, persjan, throako-phrygo-armenëe, të cilët prej 3000-4000 vjetë para Krishtit u ndanë prej nje votre tuj u shkepë kush kahë Asia, kush kah Europa.

Shkrimtari Visar Zhiti vlerësohet në Itali si “gjuha e shpirtit” për poezinë dhe misionin e saj. Në edicionin më të fundit, të Çmimit Ndërkombëtar “gjuha e shpirtit”, Itali 2016, poetit shqiptar iu dha çmimi në ditët e “Narni festival”, përgjatë së cilës organizohen veprimtari të shumta ndërkombëtare, ku ndërthuren artet, muzika dhe kultura, pikërisht në qendrën historike të stilit të romantizmit të vonë, të shekujve XII-XIV, në kishën e Shën Françeskut.

Komiteti Promovues me përfaqësues entesh të ndryshme kulturore e sociale, nga Agjencia e Informacionit “Zenit”, më e madhja e botës katolike, nga “Narnia Arts Academy”, “IF Press”, “Orbisphera” dhe “Associazione G. Jovine”, në jurinë e saj, sipas komunikatës për shtyp, përbëhej nga personalitete të klasit të parë në kulturë, gazetari dhe në spektakël: Renzo Allegri, Roberto Bignoli, Antonio Gaspari, Rosario Giuffrè, Paolo Gulisano, Carlo Jovine, Cristiana Pegoraro, Alessandro Rivali, Enrico Vanzina, Pamela Villoresi. Pas përshëndetjes së Drejtorit të Agjencisë “Zenit”, Paolo Gaspari, u prezantua dhe antologjia e poezive më të mira të autorëve finalistë të konkurrimit, “Gjuha e shpirtit”, botim i IF Press, 2016. Cristina Pegograro, ideatore dhe organizatore e “Narnia Festival, anëtare e jurisë, pianiste e afirmuar e nivelit ndërkombëtar, ndër të tjera shpjegoi se qëllimi i tyre ishte që “E bukura të jetë gjuha universale për të bashkuar kultura të ndryshme, besime, kondicione sociale për të ndërtuar një humanizëm të ri për një botë më të mirë. Prandaj ndihemi të nderuar që ia japim çmimin poetik “G. Jovine- Gjuha e shpirtit”, poetit Visar Zhiti, – përfundoi ajo. Motivacioni është i botuar dhe në antologji: “Për dëshminë ekzistenciale e letrare që ka sjellë duke qenë simbol i lirisë artistike dhe i poezisë të mendimit kundër barbarisë së diktaturës. Për tensionin moral dhe religjioz që Zhiti vazhdon të shpalosë dhe në misionin aktual të ambasadorit të Shqipërisë pranë Selisë së Shenjtë”. Është interesante se si bashkë me poezinë juria ka vlerësuar dhe punën e tanishme të Visar Zhitit, duke e parë atë si ambasador të vendit të tij në Vatikan. Bëmat lidhen me krijimtarinë, morali me poezinë…

Viti 2016 është shpallur nga Papa Françesku si Jubile i Jashtazakonshëm i Mëshirës, – thuhet në parathënien e antologjisë “E folura e shpirtit” – me qëllim përhapjen e shpresës për një botë më vëllazërore. “Jo rastësisht pontefikët më të fundit janë ndalur në sintoninë e veçantë që lidh përvojën religjioze me emocionin artistik, – vazhdohet në esenë hyrëse – Mund të kujtojmë me këtë rast fjalët e shkëlqyera të Papa Gjon Palit II në Letrën artistëve, të vitit 1999, ku ai ka bërë qasjen se “përse” arti ka aftësinë për të shkuar “përtej asaj që perceptojnë shqisat dhe të penetrojë realitetin duke interpretuar “misterin e fshehur”.

Në krijimin artistik, – shkruante Karol Vojtyla, që ishte dhe poet, – njeriu ngrihet më shumë se kurrë në imagjinatën e Zotit dhe realizon këtë detyrë para së gjithash duke plazmuar materien “mahnitëse” të vetë njerëzimit dhe pastaj duke ushtruar krijim si një zotërim mbi universin që e rrethon. Këtij koncepti i bën jehonë çmimi “Gjuha e shpirtit”, – shpjegon grupi i jurisë në editorialin e vet, – dhe i jepet poezisë spirituale e njerëzore, si një bashkëpunim në kulturën e re të takimit, duke konfirmuar vlerat e poezisë si e folur universale, e aftë të përbashkojë kulturat, popujt dhe traditat. Çmimi mban emrin e poetit “Giuseppe Jovine”, në kujtim të një prej zërave më të lartë të letërsisë italiane të gjysmës së dytë të shekullit XX dhe u institucionalizua në vitin 2000 nga Carlo Jovine, i biri i poetit.

Në konsolidimin e këtij çmimi dhanë ndihmesën e tyre personazhe të shquar të skenës letrare në Itali, të cilët janë alternuar në Juri apo veprimtari kulturore të tij si Mario Luzi, Maria Luiza Spaciani, Stanislao Nievo, Giuliano Manacorda, Valentino Zeichen etj.

Agjencia e Informacionit “Zenit”, do të citonte në reportazhin që botoi me këtë rast dhe nga fjalët përmbyllëse të fituesit gjatë ceremonisë, kur iu dorëzua “Luani i argjendtë” i këtij çmimi: “Visar Zhiti, shkrimtar i vlerave ndërkombëtare, që ka vuajtur barbarinë e totalitarizmit, i dënuar me 10 vjet burg nga që ishte poet, deshi ta shprehë në mënyrën e tij të veçantë falenderimin për çmimin që iu dha brenda një kishe: një mjedis, tha ai, që simbolizon dhe thërret ‘gjuhën e shpirtit’ duke na çuar tek e vërteta e natyrës tonë spirituale (ndërsa fjalët e tij, në një fare mënyre “iluminoheshin” nga drita fërgëlluese e një vetrate artistike që e përtheksonte sugjestionin poetik.” Zhiti ndërkaq tregoi se kishte patur raste të vlerësohej me çmime në vendin e tij, në vende të tjera përreth, në Ballkan, në Itali etj., por ishte e para herë që merrte një çmim brenda në një kishë dhe, sipas tij, poezia është dhe një lloj lutjeje dhe lutja është dhe poezi. Zgjodhët një shqiptar këtë radhë, – e mbylli fjalën e tij të shkurtër Zhiti, – mbase për të çmitizuar kufijtë, jo vetëm të dukshmit, por dhe të padukshmit.

Mes duartrokitje të gjata u lexuan poezi të fituesit dhe të pjesëmarrësve në konkurrim dhe muzikantë të moshave të ndryshme, edhe 5-vjeçarë bashkë me të rriturit, nga vende të ndryshme të botës, Suedi, Zvicër, Rumani, SHBA, sigurisht dhe nga Italia, luajtën pjesë të njohura muzikore. Sfida e artit, që shton njohjet, pra mirëkuptimin dhe na frymëzon, u tha ndër të tjera. Themeluesit e Europës së Bashkuar janë shprehur se nëse do t’u duhej ta nisnin edhe një herë punën e tyre për bashkimin e Europës, nuk do të gabonin, por do ta fillonin nga kultura.

Re.Ku/ Itali

Tregu i Kosovës është mjaft i vogël për ti “rahatuar”, të gjithë të diplomuarit e Fakultetit Ekonomik të Universitetit të Prishtinës.

Në këtë Fakultet vetëm për një vit diplomojnë 1 mijë e 249 studentë. Derisa, aktualisht janë 9 mijë e 329 studentë duke i vazhduar studimet në Universitetin e Prishtinës, për drejtimin e Ekonomisë përfshirë edhe studimet post diplomike

Pavarësisht numrit të madh të të diplomuarve në këto drejtime dhe të atyre që pas studimeve mbesin pa punë, nxënësit kosovarë sërish vendosin që ta sfidojnë vetën duke i studiuar ato.

I. Ademi i diplomuar në këtë Fakultet ka thënë se ka dy vite që ka përfunduar studimet dhe se ende nuk ka gjetur punë.

“I përcjell konkurset por ende nuk po arrij që në drejtimin tim ta gjejë vetën. Të gjithë shkojnë me të njohshëm”, ka thënë ky i diplomuar.

Ndërkohë që për këtë vit akademik Universiteti i Prishtinës ka vendosur që të bëjë pranimin e rreth 2 mijë e 79 studentëve të rijnë në këtë drejtim, 714 prej të cilëve janë në Departamentin Financa, Banka dhe Kontabilitet.

Njohësit e ekonomisë: Studentët kanë përshtypjen se Ekonomiku të bënë biznesmen

Njohësit e çështjeve ekonomike thonë se tregu është shumë i vogël për t’i absorbuar të gjithë ekonomistët e rijnë.

Drejtori i Instituit STRAS, Ibrahim Rexhepi ka thënë se me nivelin e tanishëm të zhvillimit ekonomik në Kosovë dhe me mënyrën e funksionimit të bizneseve private është shumë e vështirë që të diplomuarit e këtij drejtimi të gjejnë punë.

“Po duket se ende po mbretëron përshtypja se Fakulteti Ekonomik te siguron vend punë më lehtë, apo të bënë biznesmen. Gabim ! …është shumë e vështirë të sigurohen vende pune për këtë armatë ekonomistësh”, ka thënë Rexhepi për Gazetën Fjala.

Sipas tij nepotizmi ka kapluar institucionet kosovare.

“..për të siguruar një vend pune më shumë duhet pasur përkrahje nga partitë, apo individët brenda institucioneve, lidhje miqësore, partiake e farefisnore, se sa dije”, ka shtuar drejtori i qendrës STARS.

Por ai është kritik edhe për vet të diplomuarit të cilët sipas tij pas përfundimit të studimeve duhet të kenë më shumë dije dhe më të përgatitur për tregun e punës.

“Absurdi tjetër qëndron në faktin se ekonomia ka nevojë për ekonomistë- mirëpo shumë më të përgatitur, më të aftësuar se ajo që sigurojnë universitetet publike, apo private në Kosovë. Pra, ata duhet të kenë dije, e jo vetëm një letër- diplome , e cila nuk është marrë përmes dijes dhe studimeve”, ka thënë më tej njohësi i çështjeve të ekonomisë, Ibrahim Rexhepi.

Njohësit e arsimit: Është i pashpjegueshëm ky interesim për ekonomikun

E njohësit e çështjeve arsimore në vend thonë se shkollat duket ti kenë më të përforcuara shërbimet këshillimorë në mënyrë që të rinjtë ta kenë më të qartë se në cilat drejtime ata kanë më shumë perspektivë për punë.

Eksperti i arsimit, Dukagjin Popovci ka thënë se është e pashpjegueshme se si mbretëron interesim kaq i madh i nxënësve për studim në këto programe që ofrojnë mundësi të kufizuara të punësimit.

“ Unë kuptoj se një pjesë e kandidatëve mund të jenë entuziastë për të studiuar në ato programe dhe ata nuk do të shkonin askund tjetër, por mendoj se shumica dërrmuese janë aty sepse nuk e kanë menduar mirë se ku dhe si do të punësohen pas përfundimit të studimeve”, ka thënë Popovci.

“Prandaj, është e pashpjegueshme si mbretëron një interesim aq i madh për programe që ofrojnë mundësi më se të kufizuara punësimi”, ka shtuar ai.

Ndërkohë që sipas Agjencionit të Statistikave të Kosovës, numri i studentëve aktiv që janë duke i vazhduar studimet në Universitetin e Prishtinës, për drejtimin e Ekonomisë përfshirë edhe studimet postdiplomike është 9 mijë e 329 studentë. 5 mijë e 29 student janë duke i vijuar studimet bachelor. Nga ta për një vit akademik parashihet se diplomojnë rreth 1 mijë e 312 studentë.

Në këtë drejtim edhe sipas ASK-së shihet numri më I madh I studentëve krahasuar me drejtimet e tjera ku sipas përkatësisë gjinore 55 për qint janë student femra.

Ndërkohë që në Universitetin e Gjilanit janë edhe 1 mijë e 269 student të cilët studiojnë fakultetin ekonomik.

Në atë të Mitrovicës sipas të dhënave nga ASK janë 347 studentë që studiojnë në Fakultetin Ekonmik.

Në Universitetin e Prizrenit për vitin akademik 2014/15 janë 1 mijë e 602 student të regjistruar në Fakultetin Ekonimik.

E në Kosovë janë aktivë për t’u punësuar 25 deri në 30 mijë persona, të gjithë të gjeneratës 18 vjeç e më lart, derisa po ky treg mund të absorbojë nga 4 deri në 6 mijë punëtorë në vit