Misioni Evropian për Sundim të Ligjit në Kosovë, EULEX, përmes një komunikate për media, ka sqaruar kompetencat që i takojnë me mandatin e ri.

Sipas komunikatës, bëhet me dije se, në parim, të gjitha hetimet penale dhe gjykimet e reja penale do të kryhen nga autoritetet e Kosovës, me panele gjyqësore të përbëra nga gjyqtarë të Kosovës, por, gjithnjë sipas njoftimit për media, “vetëm në rrethana të jashtëzakonshme, një rast mund t’i caktohet një prokurori të EULEX-it, ose një panel të përbëhet nga shumica e gjyqtarëve të EULEX-it”.

Më tej ju sjellim të plotë njoftimin e EULEX-it për kompetencat që i takojnë me mandatin e ri:

Në parim të gjitha hetimet penale dhe gjykimet e reja penale do të kryhen nga autoritetet e Kosovës, me panele gjyqësore të përbëra nga gjyqtarë të Kosovës. Vetëm në rrethana të jashtëzakonshme, një rast mund t’i caktohet një prokurori të EULEX-it, ose një panel të përbëhet nga shumica e gjyqtarëve të EULEX-it.

Pas vendimit të Këshillit për ta vazhduar mandatin e Misionit të BE-së për Sundimin e Ligjit në Kosovë deri më 14 qershor 2018, dhe pas shkëmbimit të letrave ndërmjet Presidentit Hashim Thaçi dhe Përfaqësueses së Lartë të BE-së Federica Mogherini, Misioni EULEX në partneritet me autoritetet kosovare do të vazhdojë me transferimin gradual të aktiviteteve të tij tek institucionet vendase dhe aktorët tjerë të BE-së.

EULEX Kosova do ta ndihmojë Kosovën, autoritetet gjyqësore dhe agjencitë për zbatimin e ligjit në përparimin e tyre drejt qëndrueshmërisë dhe llogaridhënies, si dhe në zhvillimin dhe fuqizimin e mëtejmë të sistemit të pavarur shumetnik të drejtësisë dhe policisë dhe shërbimit doganor shumetnik, duke siguruar që këto institucione të jenë të lira prej ndërhyrjeve politike dhe që i përmbahen standardeve të pranuara ndërkombëtare dhe praktikave evropiane më të mira.

Ky Mision, në bashkëpunim të plotë me Programet e Asistencës të Bashkimit Evropian do ta zbatojë mandatin e tij përmes monitorimit, mentorimit dhe këshillimit, ndërsa i ruan disa përgjegjësi të caktuara ekzekutive. Në mënyrë që të mundësohet progresi i vazhdueshëm dhe i qëndrueshëm nga ana e autoriteteve vendase, duke i përfshirë autoritetet gjyqësore dhe shërbimet policore, ky Mision do të ofrojë monitorim, mentorim dhe këshillim në nivelet e shtabeve dhe të drejtuesve të lartë të institucioneve përkatëse të Sundimit të Ligjit për ta përforcuar rrethin e drejtësisë penale, me theks në luftimin e ndërhyrjes politike dhe monitorimit të lëndëve të ndjeshme.

Përmes funksionit ekzekutiv të tij ky Mision do të ofrojë mbështetje për vendimet në lëndët e të drejtës kushtetuese dhe civile, si dhe në ndjekjen dhe gjykimin e lëndëve të përzgjedhura penale. Në të njëjtën kohë, lëndët e EULEX-it do të vlerësohen vazhdimisht me qëllim që këto lëndë të ri-kualifikohen si lëndë të përbashkëta, duke i angazhuar më tej autoritetet kosovare të drejtësisë, prokurorisë dhe ato hetimore në mënyrë që të ndërtohen kapacitetet kosovare në këto fusha.

Në parim të gjitha hetimet penale dhe gjykimet e reja penale do të kryhen nga autoritetet e Kosovës, me panele gjyqësore të përbëra nga gjyqtarë të Kosovës. Vetëm në rrethana të jashtëzakonshme, një rast mund t’i caktohet një prokurori të EULEX-it, ose një panel të përbëhet nga shumica e gjyqtarëve të EULEX-it.

Gjyqtarët dhe prokurorët e EULEX-it do të vazhdojnë të jenë të bashkë-vendosur në institucionet e Kosovës dhe të shërbejnë në përputhje me ligjet kosovare.

Misioni gjithashtu, në bashkëpunim të ngushtë me PSBE në Kosovë do të ofrojë mbështetje në dialogun Beograd-Prishtinë për të ndihmuar me zbatimin e marrëveshjeve të mbetura të dialogut në sferën e sundimit të ligjit.

EULEX Kosova, i krijuar në vitin 2008, i ndihmon dhe mbështetë autoritetet e Kosovës në fushën e sundimit të ligjit, veçanërisht ato që lidhen me policinë, gjyqësinë dhe doganën.

Gjykata Speciale pritet që në fund të këtij viti të ngrejë aktakuzat e para ndaj ish-eprorëve të UÇK-së, nën dyshimet për krime të luftës në vend. Ngritja e aktakuzave thuhet se do ta “dridhë” Kosovën, meqë përflitet se të arrestuarit do të jenë zyrtarë të profilit të lartë

Gjykata Speciale tashmë është në përfundim të kompletimit me stafin administrativ, gjyqtarët dhe prokurorët dhe shumë shpejt pritet funksionalizimi i saj i plotë. Funksionalizimi i plotë do t’i hapë rrugë ngritjes së aktakuzave të para për ish-eprorët e UÇK-së, lidhur me pretendimet për krime lufte gjatë viteve 1998-1999.

Tashmë Këshilli i Bashkimit Evropian ka miratuar buxhetin për mbështetje të dhomave të Gjykatës Speciale prej afro 29 milionë eurosh për një periudhë njëvjeçare, përderisa është përmbyllur edhe konkursi për rekrutimin e gjyqtarëve dhe prokurorëve.

Javë më parë në një intervistë për gazetën “Zëri”, shefi i Zyrës së BE-së në vend, Samuel Zbogar, ka thënë së Kosova ka kompletuar detyrat e saj të parashtruara rreth Gjykatës Speciale, por janë duke pritur ratifikimin e Marrëveshjes nga Holanda. /Zëri/

Duke analizuar zhvillimet e deritanishme të shtetndërtimit të Kosovës që nga paslufta e deri më sot, periudhën e UNMIK-ut dhe 8 vjet pas shpalljes së Pavarësisë, kur institucionet e Kosovës i kanë qeverisur kryesisht dy partitë e mëdha që sot janë në koalicionin qeverisës PDK dhe LDK, analistëve politikë theksojnë se kjo qeverisje e pasluftës nuk ka arritur t’i japë vendit as minimumin e nevojshëm të progresit. Për këtë është një bindje e analistëve se këto dy subjekte politike e kanë humbur thellë- sisht imazhin dhe besimit te qytetarët, se janë konsumuar për shkak të qeverisjes së inkriminuar, mosreformimit dhe korrupsionit të madh që kanë instaluar në çdo pore të të institucioneve të shtetit me mënyrën se si e kanë udhëhequr shtetin. Për ndëshkim të zhytjes së vendit në situatë të pa shpresë për qytetarin, këto subjekte politike nuk e meritojnë më të qeverisin me vendit dhe vota qytetare duhet t’i dërgon në “pension”.

Koha për ta pensionuar oligarkinë Analisti politik, Islam Krasniqi, thotë se pikërisht partitë më të mëdha në pushtet, PDK dhe LDK-ja, janë konsumuar dhe deformuar shumë për këtë kohë sa kanë mbajtur pushtetin, atë lokal dhe qendror, një kohë të gjatë, sepse nuk arritën t’i japin vendit asgjë në aspektin pozitivë, për përmirësimin e gjendjes së qytetarit dhe nuk e meritojnë t’u besohet me një qeverisje tjetër e këtij shteti.”Këto dy parti janë partitë, të cilat e ujitën krimin e organizuar dhe korrupsionin, ku pothuajse 80 % e tyre kanë dosje në prokurori për bizneset e tyre të ndyta. Po edhe sikur të punonin mirë këto parti, në bazë të ligjit dhe të drejtës, duhet të ikin së janë harxhuar”, potencoi ai. “Partitë në pushtet kanë humbur edhe fuqinë e brendshme dhe simpatinë e elektoratit të tyre, mungon vullnetit për reformim të brendshëm, mungon vullneti për luftimin e krimit të organizuar, korrupsionit, ku për interesa personale shteti po vihet në lajthitje. Nëse po synojmë të jemi pjesë e BE-së, atëherë këtë elitë duhet ta dërgojmë në shpi”, tha Islam Krasniqi për ‘Kosova Sot’. Një vlerësim të ngjashëm për këtë klasë politike që e ka zhvatur shtetin për gati dy dekada ka edhe magjistri i shkencave politike, Ali Hertica.”Është evidente se jo vetëm subjektet politike që sot po e qeverisin vendin janë të konsumuara deri në skajshmëri të plotë. Por, edhe një pjesë e shtresës “intelektuale” bashkëvepruese me këto parti politike, shtresë me disa fytyra të pandërruara asnjëherë nga skena politike dhe pozitat në institucione, prandaj edhe sot elektorati nuk po ka fare interes për të mbështetur apo besuar në këto krijesa politike me figura të konsumuara, të korruptuara e stërvjetruara”, tha Hertica për “Kosova Sot”. Sipas tij, këto dy parti politike për gjithë këtë kohë nuk kanë pushuar duke e keqpërdorur në mënyrë ekstreme qeverisjen e vendit në çdo nivel që u është besuar pushteti./kosova sot/

Pavarësisht që sistemi aktual zgjedhor vazhdon të jetë lehtësisht i manipulueshëm, me shumë hapësira të përshtatshme të boshllëkut ligjor për trafikim, shitje dhe blerje të votës, edhe pse po kalojnë dy vjet të kësaj legjislature, nuk ka një vullnet politik të inicimit të reformës së thellë as nga pozita dhe as nga opozita. Derisa partitë politike në pushtet po qëndrojnë komode me fuqinë e numrave që kanë, opozita parlamentare po kërkon zgjedhje të reja të parakohshme, por në fokus nuk e ka edhe inicimin paraprak të reformës së thellë zgjedhore, për të pasur një sistem më të qëndrueshëm dhe të pamanipulueshëm zgjedhor. Për opozitën e ndarë në dy pole, blloku AAK-Nisma dhe lëvizja ‘VETËVENDOSJE’, shumë më me interes është shkapja e shtetit nga kjo klasë politike, që po merr vendime të dëmshme në interes të vendit sesa inicimi i reformës zgjedhore, një proces të cilin qëllimisht e kanë dështuar subjektet e mëdha politike LDK dhe PDK në mandatin e kaluar të Kuvendit të Kosovës. “Reforma për Ligjin zgjedhor është dashur të bëhet para 5 vjetëve, mirëpo PDK-ja dhe LDK-ja, edhe pse kanë pasur një marrëveshje me ndërmjetësim ndërkombë- tar për reformën zgjedhore, në kohën kur e bënë presidente Atifete Jahjagen, çështjen e reformës zgjedhore e dështuan, nuk e vazhduan për arsye që të dy subjekteve të mëdha politike u konvenon akoma anarkia zgjedhore”, theksoi deputet i Nismës, Zafir Berisha.

Profesori i së drejtës, Muhamet Kelmendi, konsideron se reforma zgjedhore po mbetet në harresë nga të gjithë taborët politikë, sepse reforma e mirë- filltë që garanton përfaqësim të vërtetë të vullnetit qytetar në institucione, me vota të pastra të patrafikuara pothuajse nuk i konvenon as pozitës dhe as opozitës. Sipas prof. Kelmendit, çështja e sistemit zgjedhor në Kosovë është vendosur nga subjektet relevante politike asisoj, me qëllim që të krijohet një gjendje, e cila fillimisht mundëson udhëheqjen e çdo subjekti veç e veç politik, por edhe në raport me të tjerët, në mënyrë që të përzgjidhen njerëzit e përcaktuar nga vetë subjektet edhe në Parlament.

“Zgjedhja e një kandidati nuk është adekuate dhe e mundshme, sepse detyrimisht një votues duhet të votojë pesë veta në një listë zgjedhore. Me këtë lloj sistemi, me formën e tanishme caktohet tërësisht fitorja e subjektit politik dhe fitorja e këtij apo atij kandidati për deputet. Kjo është arsyeja kryesore pse subjektet politike nuk janë të interesuara për të shkuar në ndërtimin e një reforme të re zgjedhore, e ku një votues do të votonte vetëm një kandidat, apo që të shkohet më tutje në forcimin e demokracisë përfaqësuese, në krijimin e zonave zgjedhore”, tha Kelmendi për “Kosova Sot”.

Partitë hezitojnë të bëjnë ndryshime Sipas Kelmendit, vetë reformimi i sistemit zgjedhor në mënyrë indirekte do të ndikonte në reformimin dhe ristrukturimin kualitativ të partive politike, prandaj kjo qasje e re nuk u konvenon liderëve aktualë, që kanë marrë pozita autoritare nëpër parti dhe nuk duan ndryshime. “Reformimi i sistemit zgjedhor do të pamundësonte udhëheqjen e partive politike, që si deputetë të zgjidhen kandidatët që partia i imponon dhe i dëshiron. Kjo për faktin se me sistemin një votë – një kandidat nuk ka mundësi të manovrimi me grupe e grupacuione, apo me zona elektorale, nuk ka mundësi që kandidatët të jenë kandidatë në disa zona, veç në një zonë, e kësisoj edhe manovrimet dhe manipulimet do të mungonin dhe do të pamundësoheshin në maksimumin e mundshëm”, tha prof. Kelmendi. Mirëpo, e keqja dhe manipulimi do të vazhdojë, derisa subjektet politike nuk kanë vullnet ta ndërrojnë sistemin. “Me formën e tashme, fillimisht krijohet grupi. Ai votohet, sepse partia qëndron pas grupeve të veçanta, duke planifikuar prioritetet e grupeve dhe të kandidateve. Të tjerët janë vetëm për rregull të strukturës në Listën zgjedhore. Pikërisht kjo formë e manipulimit të partisë me deputetë, me reformë do të luftohet. Prandaj, edhe nuk po punohet në reformë”, ka pohuar njohësi i mirë i kësaj fushe prof. Muhamet Kelmendi/kosova sot/