Agron Halitaj

Para se të shkelte në “tokën e shqipeve”, Donald Lu kishte lexuar për historinë e shqiptarëve. Në literaturën që kishte shfletuar, kishte gjetur se shqiptarët janë njerëz që nuk u trembet syri dhe që e kanë ndjesinë e drejtësisë. Por, kur kishte nisur punën në vendin e tyre si diplomat i dërguar nga Amerika, ishte befasuar me dy gjëra: me verbërinë e vendësve ndaj të huajve dhe me ikjen e tyre nga të kërkuarit përgjegjësi kundrejt padrejtësive që u bëhen. Mirëpo, me kalimin e kohës, kishte arritur ta nxjerr përfundimin se ky popull sillej në atë mënyrë, pasi ata që e drejtojnë apo që merren me politikë janë më të pashpirt ndaj tyre se çdo i huaj dashakeq. Atë që s’kishte arritur ta kuptonte ishte se si një popull trim, e pranon manipulimin nga politikanët.

Lu, i kishte përshkruar vetëm shqiptarët në Shqipëri, ndonëse nga prizmi i një diplomateje tjetër, ngjashëm sillen edhe ata që jetojnë në Kosovë. Angelika Viets, e cila vjen nga shteti më i fuqishëm evropian- Gjermania, njëjtë si Lu, s’e fshehu zhgënjimin përkitazi me raportin që ka populli i shtetit më të ri në Evropë me të zgjedhurit e tij. Kuvendi i Kosovës, prej kohësh nuk po arrin ta kryejë siç duhet funksionin e vet kushtetues për shkak të krizave, bojkotit, mungesës së kuorumit, mungesës së debatit dhe kalimit të ligjeve pa ndonjë analizë të mirëfilltë. Bazuar në këtë gjendje, ajo erdhi në përfundim se: “Kosovës mund vetëm t’i dëshirohet që zgjedhësit ta kuptojnë kush është duke i përfaqësuar”. Lu e Viets, si diplomat që janë, mund t’u rastisë që një ditë të takohen diku në një shtet të huaj dhe atëherë do kenë çka të flasin për shqiptarët.

Në dy shtetet me shumicë shqiptare, qytetarët që dikur ngriheshin kundër regjimeve dhe pushtuesve, tash në demokraci nuk ngrihen në mbrojtje të interesave të përbashkëta. Politikanët ngrehin perandori mbi kurriz të tyre, e ata qëndrojnë duke u mbajtur regjistër se si dhe sa shpejt po pasurohen. Vetëm në një shtet ku qytetarët dorëzohen dhe s’ kërkojnë llogari për taksën e tyre, deputeti ndihet komod kur e merr rrogën pa punuar fare, e ministri s’ndjenë përgjegjësi për dështimet në resorin që e udhëheq. Vetëm në një shtet ku nuk ndihet zëri i qytetarit, fëmijët vdesin nën rrënoja të shtëpive që formalisht janë nën mbikëqyrje të dy pushteteve-lokale e qendrore dhe askush nuk jep llogari.

Histeria në rrjetet sociale në mbështetje të viktimës nuk është zgjidhje, ashtu siç nuk është zgjidhje të lihet një organizatë e vetme në betejë kundër autoriteteve që kanë lejuar degradimin e trashëgimisë kulturore në qytetin historik të Kosovës. Po të kishte qytetari aktive, nuk do të protestohej vetëm në Prizren, por për Xhenetën tri vjeçare, do të protestohej edhe në qendër të Prishtinës, derisa drejtësia të vihej në vendin e vet.

Një qytetari aktive, do t’i kërkonte llogari Qeverisë pse para syve të saj po lejohet që në Kosovë të ndërtohet një qytet nga një shtet tjetër. Kosova nuk është e Qeverisë, por pushtetarëve u janë besuar mekanizmat për ruajtjen e sovranitetit të shtetit. Më e pakta që ka mundur të bëhet, ditën kur është vënë gurthemeli i “Luginës së Diellit” në veri të vendit, ka qenë ndërprerja e dialogut me Serbinë dhe përjashtimi i ministrave që marrin rrogë në Kosovë e punojnë haptas për shtetin fqinj.

Një qytetari aktive nuk do të lejonte as në një qytet të vogël si Klina, të derdheshin rreth 1.5 milion euro për ta shtruar një shesh më kalldrëm, në një hapësirë që jo shumë moti është asfaltuar. Klina edhe ashtu nuk ka objekte të vjetra që kërkojnë të jenë në harmoni me kubëzat prej gurëve, ashtu siç nuk kishte Kaçaniku klimë bregdetare, kur u mbëltua me palma. Parat që derdhen nëpër projekte, nuk janë të kryetarëve, as të këshilltarëve komunal, por janë të taksapaguesve. Prandaj, për mënyrën e shpenzimeve të mjeteve buxhetore, në disharmoni me nevojat që i ka një qytet, do duhej të jepte llogari edhe niveli qendror i qeverisjes.

Një qytetari aktive, nuk do të lejonte që ndërmarrjet shoqërore e publike të “privatizohen” nga njerëzit e politikës dhe t’ua lënë atyre monopolin për përfitime e punësime, të cilin edhe ashtu e mbajnë nëpër institucionet shtetërore. Politikanët nuk do të jenë në shërbim të popullit, por do të vazhdojnë ta kenë popullin në shërbim të tyre, për aq kohë sa populli nuk do të kërkojë llogari prej tyre. Politikanët do të vazhdojnë të jenë të preokupuar vetëm se si të jenë mirë me aleatët e jashtëm, t’u lajthiten atyre, të kërkojnë “paqe” me ta… Kush mund ta besoj se rruga Ferizaj – Gjilan, afër kampit “Bondsteel”, do të emërtohej “Beau Biden”, sikur i ndjeri të mos ishte i biri i zëvendëspresidentit amerikan, Joe?. Shumë më e ndershme do të ishte sikur kjo rrugë të emërtohej “Rruga e paqeruajtësve”, sepse kështu do të nderohej edhe Beau, edhe të gjithë ushtarët e tjerë që kanë qenë dhe vazhdojnë të jenë me mision në Kosovë.

Por, kur e ke një klasë të tillë politike, barra bie mbi qytetarët që t’u tregojnë aleatëve që vijnë nga bota demokratike se vullneti i tyre nuk është gjithmonë në harmoni me vendimet që i marrin politikanët. Se atyre nuk u duhet një klasë politike që rri kokulur përballë kritikave që u bëjnë ambasadorët e huaj, gjë që nuk tolerohet askund në botë. Qytetarëve nuk u duhet një klasë politike, që me veprimet e tyre i shtynë ata që t’i shkojnë ndërkombëtarët në dritën e syve. Lu, do të thoshte se duhet reaguar ndaj qeverive dhe s’ka nevojë të merren për flori ato që thonë ambasadorët. E ne duhet të themi: S’kemi pse të pranojmë të jemi të manipuluar. “Detyra e një patrioti të vërtetë është ta mbrojë vendin nga qeveria e tij”, thoshte njëri nga etërit e kombit amerikan, Thomas Paine.

Ardiana Shala Prishtina

Fëmija që i ra muri mbi trupin e vogël nuk ishte viktimë e nji fatkeqësie. Sepse, fatkeqësitë ndodhin të paprituna, janë jashtë kontrollit të njeriut. Vijnë pa paralajmërim. Ky fëmijë, vdiq prej budallakisë tonë dhe injorancës e arrogancës së politikanëve tanë. E budallakia, injoranca dhe arroganca janë paralajmëruesit ma të mirë të nji krimi.

Ky fëmijë u vra. Njerëz, këtu ka ndodhë nji vrasje. Këtë fëmijë e vrau kryetari i Komunës së Prizrenit, ministri i Kulturës dhe ministri i Mjedisit. E na populli, na që ia vumë lulet mbi vorr me lotë e statuse nëpër Facebook; na që ndjemë me nanën e këtij fëmiu; na që ndjemë dhimbjen e asaj grueje; na që u gëzuem që hala jemi njerëz masi që ndjemë kaq shum; na jemi përgjegjësit ma të mëdhenj, sepse falë neve mas gjithë atyne vujtjeve shekullore, këtu hala emërtohen injorantët në krye të detyrës si ministra e drejtora komune.

Sepse, na hala po vuejmë për krenari kuq e zi; po mashtrohemi mas flamurave; na hala po vuejmë për me u ndi të mëdhenj dhe përgjegjësinë tonë intelektuale ndaj bindjeve tona kombëtare (çkado që quejmë komb), na po e maskojmë me komplekse të njeriut të vogël se “e meritojna me u gëzue, se na ka mungue kuq e zi, e asht normale tash me u tranue, se kemi vujtë me shekuj e tash jemi të barabartë me të tjerët në nji fushë….”.

Të barabartë! Ata jetojnë si njerëz. Na, jo!

Deka e Xhenetës, nuk asht për me u habitë. Prandaj, as trishtimin nuk po ua kuptoj njerëzve, sepse çka nuk të habitë, vështirë asht me të trishtue. Edhepse nuk besoj në Zot, po më krijohet nji bindje që edhepse nuk ekziston Zoti, për neve shqiptarëve nji ekziston patjetër, e asht tue na mbrojtë. Përndryshe, nuk asht e kuptueshme qysh neve nuk na desin bile kah nji fëmijë në ditë, prej mureve që rrëzohen, kerreve që fluturojnë dhe ajrit që thithim.

Unë muj me thanë që ia kuptoj dhimbjen nanës së Xhenetës, por kisha me rrejtë. Sepse, e vërteta asht, që ajo e ka jetën e saj, unë temen. Ajo humbi nji fëmijë, unë jo. Ajo ka me ndje dhimbjen për vite me radhë, unë mas nji jave shkoj në deti. E vërteta asht gjithashtu, që fëmija i saj asht veç nji emën për mu. E vërteta asht, se empatia jem nuk e ngjallë Xhenetën, dhe me këtë popull injorant, e vërtetë asht gjithashtu, që ndjenjat e mia nuk kanë me parandalue dekën e nji fëmije tjetër, me e ditë që mentë më dalin. Tjetërçka asht sikur të kishim me dalë mendsh bashkë.

Por deri atëherë, muret kanë me u rrëzue mbi trupat e tyne të vegjël, sikur që po ndërtohen çdo ditë mure me i ngulfatë shpirtat e tyne të pastër.

Fundi i fundit, Xheneta nuk ishte evlad i Hashim Thaçit, a i Isa Mustafës, a i Kadri Veselit, a i Kujtim Shalës, a i Ferid Aganit, a i Ramadan Mujës, a i Bedri Bytyqit, a i ndonji zoti tjetër. Xheneta ishte evlad i nji njeriu (sigurisht me bisht) që s’ka kulm mi krye, dhe jo evlad i nji zoti. Prandaj, deka e saj asht lajm, por nuk çon peshë, deka e saj mlohet me dhe, deka e saj ban kuota të mira në televizor, deka e saj na mundëson me u tregue njerëzor publikisht me naj status ultra të mençun e të ndjeshëm, deka e saj ka me u harrue hala pa iu rrit therrat mbi vorr. Po, po therrat, e aty këtu naj lule bozhuri që rritet egërsisht.
Vorret tona janë me therra. Me therra asht edhe e drejta jonë për nji jetë ku fëmijën nuk na e nxen muri i nji shtëpie të vjetër historike, që “asnjiherë në 100 vitet e fundit s’ka qenë ma e mirëmbajtun dhe mbikëqyrun…”!

Mue jetën, deka e Xhenetës nuk ka me ma ndryshue. As ty. Lajmet zavendësohen me lajme tjera çdo ditë. Pse a mos po harxhohen tragjeditë a? Stina asht e re. Në daç me ndryshue najsen, dil rrëzoje zotin që po të man lidhë si qenin. Nashta nuk je tue pa, por gjurmët e zingjirit i ke në fyt dhe e ndjen qysh po ta nalin frymën, sa herë që të vjen nji vrull me u ba njeri./sbunker/