Pilotimi i Kurrikulës së re të arsimit parauniversitar, i cili ka filluar vitin e kaluar në dhjetë shkolla, këtë vit shkollor ka filluar të pilotohet edhe në 82 shkolla të tjera.

Ndërsa pilotimi është refuzuar nga shkollat e nacionalitetit serb. Zyrtarë të Ministrisë së Arsimit, thonë se gjatë pilotimit, vështirësitë që kanë hasur janë: gjuha e dytë e huaj si dhe gjuha angleze.

Ushtruesi i detyrës së udhëheqësit të Divizionit të Plan Programeve dhe Teksteve Shkollore në Ministrinë e Arsimit, Rexhep Kastrati, tha për Radio Kosovën, se me gjithë ftesën e bërë të gjitha shkollave të Kosovës për përfshirjen në pilotimin e Kurrikulës, këtë ftesë e kanë refuzuar shkollat e komunitetit serb.

Ai tha se nga 114 shkolla sa janë paraparë që do të përfshihen në pilotim, tani janë 82 si dhe dhjetë shkolla të cilat patën filluar pilotimin nga viti i kaluar. Ai tha se procesi është duke shkuar mirë, por janë disa vështirësi që duhet të zgjidhen.

“Vështirësi është gjuha e dytë e huaj nga klasa e gjashtë, një vështirësi tjetër është edhe mësimi i gjuhës angleze nga klasa parafillore. Në çdo klasë e kanë nga një orë mësimore gjuhë angleze. Nëse nuk ka mundësi me u mbajt në klasën parafillore, atëherë duhet të fillojë në klasën e parë, por me dy orë mësimore gjuhë anglezë, pra fondi i orëve nuk guxon të ndryshojë” ka thënë Kastrati.

Koordinator i shkollës së mesme teknike “28 Nëntori” në Prishtinë, Zijadin Ibrahimi, tha se pilotimi i Kurrikulës në këtë shkollë ka filluar vitin e kaluar. Të gjithë mësimdhënësit e shkollës janë përfshirë në hartimin e plan programeve dhe shqyrtimin e kurrikulës, tha Ibrahimi.

“Nga shkolla jonë janë 3 kryetrajnerë, janë 6 trajnerë të kyçur në procesin e trajnimit të mësimdhënësve dhe të gjithë punojnë. Jemi model, sepse jemi një nga dy shkollat profesionale në nivel të Kosovës, që jemi në vitin e dytë” ka thënë Ibrahimi.

Ndërkohë, sipas Kastratit zbatimi i plotë i Kurrikulës në të gjitha shkollat e vendit është menduar të fillojë në vitin 2015/2016. Por kjo, siç tha, varet nga procesi i pilotimit si dhe nga përkrahja e Bashkimit Evropian përmes projektit të binjakëzimit, që do të ndihmojë në pajisjen e shkollave me mjete mësimore, që janë të domosdoshme për zbatimin e Kurrikulës. Kurrikula e re përmban reformimin e planeve dhe programeve, procesin e mësimdhënies, tekstet shkollore, vlerësimin e nxënësve si dhe kualifikimin e mësimdhënësve.

Në urat e gurta të Prizrenit, Simon Shiroka ndiente mbrëmjeve historinë që vinte nga dritat lart në kala. Buzëmbrëmjet janë gjithnjë të bukura në këtë qytet, ku magjia e së verdhës së diellit teksa humb tej në qiell, lëviz dalëngadalë. Mjeshtri shijonte gjithnjë këtë pamje, që i dukej e pazëvendësueshme, të cilën nuk mund ta kishte asnjë qytet tjetër. Ndoshta se qytetin tënd, i cili mbart kujtimet e kohëve të shkuara, nuk mund ta krahasosh asnjëherë me një qytet tjetër. Ndaj ai i donte mbrëmjet me shëtitjen e zakonshme bri urave.. . Kur e la qytetin e lindjes për të udhëtuar drejt Beogradit për studime, ai shpesh mendonte se ç’ndodhte atje. Në mendje sillte shëtitjen që mbaronte në derën e drunjtë të banesës së tij, dhe orët në studio teksa i jepte jetë imagjinatës. Gjithçka ndryshonte për Simon Shirokën teksa futej në studio.

Ai ishte i bindur se përtej çdo objekti, çdo ngjarjeje në jetën e qytetit të tij, apo njerëzve që njihte, kishte një histori. Arti nuk mund të jetë gjë tjetër veç një histori, mendonte në ato vite djaloshi, kur ende nuk i kishte hapur librat e mëdhenj të historisë së artit. Studimet në Beograd do të ndryshonin përfundimisht shijet artistike të djaloshit të ri, duke ushqyer më shumë talentin e lindur. Kthimi në Prishtinë pas studimeve dhe angazhimi me jetën kulturore të kohës, do ta bënin Shirokën një prej protagonistëve më të mirë të artit Kosovar të 50 viteve të fundit. Teksa sheh punët e lëna prej tij sot, ai është historia e vetë Kosovës. Burri i veshur me pantallona të zakonshme dhe xhaketë të thjeshtë, ishte po aq bashkëkohor sa dhe bashkëkohësit e tij në Europë.

Punët e tij mund të rrinin mirë në çdo Galeri arti. Pas prezantimit që koleksioni i punëve të tij pati në Galerinë e Arteve në Prishtinë, nën kurimin e drejtorit të kësaj Galerie, Erzen Shkokolli, ky koleksion vjen sot në Tiranë, për t’u prezantuar për publikun në Galerinë Kombëtare të Arteve.
Ekspozita “Simon Shiroka – Retrospektivë” hapet sot për publikun, nën kurimin e Shkokollit dhe veprat e ekspozuara do të jenë pjesë e koleksionit privat të familjes Shiroka. Me trishtimin e ikjes së tij, Antoneta, e shoqja, ka dhënë një ndihmesë të madhe në përzgjedhjen e punëve. Gruaja që i qëndroi gjithë jetën pranë, e dinte se cilat prej tyre kishin më shumë domethënie për artistin. Asaj i duket sikur sheh ende gëzimin e tij pas çdo vepre.

Shkëlqimin e syve poshtë syzeve, teksa mbyllte derën e studios për t’iu bashkuar familjes. Gratë e artistëve ndonjëherë janë kritiket dhe biografet më të mirë të tyre. Artisti Simon Shiroka (1927-1994), i lindur në Prizren, është mjeshtër i madh i artit të realizuar në teknikën e filigramit. Akademiku Eqrem Basha shkruan se nga tradita popullore, Shiroka nuk mori vetëm mjeshtërinë e përpunimit të argjendit dhe materialeve të tjera fisnike, por edhe figuracionin, ornamentikën popullore, etnografinë, por edhe psikologjinë dhe besimin e njeriut tonë. Nuk është vetëm totemia, folklori, mistika dhe ornamentika e shpirtit të kësaj treve dhe këtij populli ajo që e dallon krijimtarinë e tij artistike, por edhe një shpirt i veçantë i artistit, që me dashuri dhe fanatizëm të pazakonshëm digjej dhe jetonte për të.

Për Shkokollin, Shiroka me veprat e tij artistike ka lënë gjurmë të thella në artin kosovar dhe më gjerë. “Ato janë një moment i rëndësishëm në të cilat gjenerata e re e artistëve njoftohet me punën e gjeneratës së kaluar të skenës së artit në Kosovë. Puna e artistit Simon Shiroka shihet si një praktikë e artistëve të tashëm botërorë, ku për krijimin e një pune të artit përfshihet një numër i madh mjeshtërish të disiplinave të ndryshme. Shiroka ka shfrytëzuar emancipimin e tij vizual për të komisionuar punët e tij të përmasave të mëdha të mjeshtërve të shumtë të artit të filigranit”, thotë Shkokolli. Për të, kurimi i veprave të Shirokës ka qenë një përvojë e rrallë.

Punët e përzgjedhura nga koleksioni reflektojnë krijimtarinë e tij në vitet ‘60-‘90. Aty përfshihen rozeta, grafikë, skulpturë e teknikës së kombinuar si dhe vizatimet e fundit të artistit, që shënojnë kohën kur ai nuk mund të punonte më punë fizike, pak para vdekjes së tij në vitin 1994. Teksa sheh punët e Shirokës njihesh me një sjellje multidisiplinore e cila, përveç shtrirjes në etapa të ndryshme të krijimtarisë së artistit, sjell po ashtu punë të papara më herët në publik. Ai mori mjeshtërinë nga filigranistët më të shquar prizrenas.

Përveç punës së zakonshme, ai ushqeu edhe një ambicie të madhe për artin me filigran. Pastaj vazhdoi ushtrimin dhe shkollimin e mëtejmë së pari në Beograd e pastaj në Zagreb, për t’u kthyer në Prishtinë dhe për të nisur një veprimtari tepër të pasur aplikative dhe artistike. Gjatë karrierës së tij, Shiroka ka pasur një numër të madh të ekspozitave personale dhe kolektive në Kosovë dhe në shumë vende të tjera, si Paris, Londër, Itali, Turqi, Çekosllovaki, etj. Është interesante të shohësh konceptet e veprave të tij, teksa gjen ndjesi njerëzore dhe në format që i jep një monedhe. Në figurat femërore nuk mungojnë punimet e arit, si për t’i dhënë gruas veshjen më të bukur mbi trupin e saj. Së shpejti, Galeria e Arteve të Kosovës, në bashkëpunim me familjen e artistit, do të botojë një monografi për jetën e artistit

Në një kasolle të varfër bri kallamishteve, pranë stacionit të trenit në Shkodër, Atë Donat Kurti kaloi pjesën më të madhe të jetës së tij. Kur zhurma e trenit ndihej nga larg, ai merrte në prehër ditarin dhe ulej të shkruante. I dashuruar pas librave, Atë Donati mundohej t’i bënte shkronjat si të një makine shkrimi, dhe në fletët e bardha të mos linte gjurmë gabimesh. “Ajo që asht karakteristikë asht se me sa qartsi e ka shkru. Ky ditar asht një tipik që mund të studiohet. Shihet se si ka shkru pa gabime. Në 100 faqe nuk gjen asnji gabim. Do t’thot se edhe n’ato kushte At Donat Kurti i ka dominu emocionet”, thotë Atë Vitor Demaj, teksa mban në duar dorëshkrimin e pacenuar nga vitet. Në Bibliotekën “Gjergj Fishta”, shumë pranë Kishës së Françeskanëve në Shkodër, ky dorëshkrim është një tjetër thesar i mbetur në arkivat e françeskanëve. “Rruga e plepave”, lexohet në faqen e parë, teksa sheh shkrimin e rrumbullakosur dhe aq të qartë.

Një ditar është gjithnjë intim dhe Atë Vitorio me mënyrën sesi e mban në duar, duket se do të mbrojë privatësinë. Por Atë Donat Kurti, nuk ka lënë vetëm rrëfime zemre. Në këtë ditar të shkruar në formën e një tregimi të gjatë, ai ka shkruar historinë e vuajtjeve gjatë regjimit komunist, kujtimet e një kohe të artë para vitit 1945, studimet në Romë, bisedat me Idromenon. Janë rreth 34 dorëshkrime që ai mori me vete në çantën prej lecke, ditën kur doli nga burgu. Të shkruara me kujdesin e një mjeshtri, ato libra ishin gjitha jeta e tij.

“Gjëja më e bukur që më ka mbetur në mendje nga koha e fëmijërisë, ishte festa e 28 Nëntorit, kur dera e shtëpisë atërore dhe të tjerat përreth zbukuroheshin me shermashek e lule shimshiri, ndërsa banorët e lagjes, duke mbajtur në ballë flamurin kombëtar, dilnin me kandila të ndezur e brohorisnin për Festën e Pavarësisë”, shkruante ai në një nga shënimet e tij. Lidhja me shkrimin ka qenë një pasion i hershëm për Atë Donatin. Kur ishte student në Romë, ai përpiqej ta mbante e ushqente këtë ndjesi përmes letrave që i niste drejt Shkodrës. Ditari që Françeskanët do ta botojnë së shpejti pas transkriptimit nuk është i vetmi i lënë në dorëshkrim prej Atë Donatit. Në vitin 2005, u botua një tjetër dorëshkrim i tij “Zakone e Doke shqiptare në vjetin 2010”. Dorëshkrimi i mbledhun në disa fletore të ngjitura bashkë u përfundua nga ai së shkruari në vitin 1967. “Mjerisht, në përpilimin e kësaj pune, unë s’kam pasë mundsí me shfrytzue as rivistën ‘Hylli i Dritës’, as rivistat a librat, qi flasin mbí zakone e mbí jetë të popullit shqyptár. Unë kam rëndue shka kam pasë rasë me mbledhë personalisht, tuj jetue, e mâ teper tuj ndêjë me malsorë. Si hulumtues e hetues, shpesh i mërzitshëm jam kujdesë me i çue çashtjet deri në fund, pá lânë gjâ mangut, e me i paraqitë me besnikí ashtû si i kam ndie, tuj bâ deri dikû edhe krahasime ndërmjet krahinave të ndryshme” , shkruante Atë Donati në parathënien e kësaj vepre. Udhëtimet në Veriun e Shqipërisë, ishin për Atë Donatin një kohë të cilën donte ta kthente shpesh. Gjithë këtë eksperiencë më pas, në vitet e internimit, ai përpiqej ta hidhte në letër për të nxjerrë vlerat e zakoneve tona. Studimi ishte një fushë ku Atë Donati ka një kontribut të jashtëzakonshëm.

Profesor Eqrem Çabej do të shkruante gjatë për vlerat e studimeve të tij. Dhe atëherë kur gjithçka iu ndalua, ai në atë kasolle të vogël përpiqej t’i jepte jetë kujtesës duke shkruar në fletoret e pafundme që la pas. Historia e Atë Donat Kurtit, është historia e trishtë e klerit katolik në Shqipëri. Ishte 25 vjeç kur veshi rrobën e priftit françeskan. Ishte viti 1927 kur ai kthehet nga studimet në Romë, sërish në Shkodër, ku emërohet mësues në gjimnazin “Illyricum” të fretërve. Dy vjet më vonë ai do të ishte nëndrejtor në këtë shkollë, ku drejtor ishte filozofi Atë Anton Harapi. Bisedat me Harapin do të kishin ndikim te mësuesi i ri që kërkonte të thellohej në rrugën e dijes. Në vitin 1946, Atë Donat Kurti ishte drejtor i gjimnazit të fretërve “Illyricum” të Shkodrës.

Ai kishte një kulturë të gjerë. Zotëronte mirë greqishten e vjetër, latinishten, gjermanishten e anglishten. Në burg mësoi edhe rusishten. Për nevojat e shkollës përktheu ose punoi mjaft libra me vlerë, si: “Gramatika latine”, pjesa I, Morfologji (nga Dr. A. Shcheindler, 1933); “Sintaksi i gjuhës latine”, I, 1939, (po nga dr. A. Shcheindler); “Vepra kulturore e elementit katolik në Shqipëri”, botim i së përkohshmes “Hylli i Dritës“, duke filluar nga nr. 3, 1933 etj., si dhe mjaft studime për probleme folklorike, gjuhësore, historike, fetare etj. Kur nisi lufta ndaj fesë, Atë Donati ishte ndër të parët që u arrestua më 1946. “Prej jush unë nuk pres kurrnji të mirë, edhe pse deri më sot nuk i kam bâ kurrkuj keq. Mue nuk më bân përshtypj as vdekja as burgu, por më vjen keq se më mbeti puna pergjysë. Të gjithë jetën teme, të gjithë talentin tem e kam shkrî vetëm për me i sherbye popullit shqiptar, pa marrë parasyshë sakrificat e privacjonet”, do të shprehej Atë Donati para trupit gjykues në pritje të pretencës. Akuza ndaj Atë Donatit ishte për konspiracion ndaj pushtetit komunist. “Arma ime asht penda me të cilën kam mbledhë e botue kangët ma të bukura të trimnisë së popullit: Visaret e Kombit. Kam mbledhë e botue dy vllime me Prralla Kombëtare. Ato nuk janë thjeshtë prralla, por aty paraqitet tanë urtia, filozofia e zgjuetsia e popullit tonë që t’u mësojë fëmijëve ma lehtë ushtrimin e virtyteve dhe luftimin e veseve. Po të më jepni vdekjen, të gjitha punët mbeten përgjysë, ndërsa po të më dënoni me burg, un u kërkoj të lejoni vazhdimin e punës sime të deritanishme vetëm për të mirën e popullit shqiptar!”, do të shprehej Atë Donati, sipas kujtimeve të Atë Zef Pllumit. E vetmja dëshirë e tij ishte të vazhdonte punën në kërkim të mbledhjes së përrallave dhe pasionit për shkrimin. Kurti u dënua me vdekje, pastaj me burgim të përjetshëm.

Kur po e nisnin për në vendet e shfarosjes, e pa e ëma e tij e sëmurë, e cila, ashtu e djegur nga malli, u lëshua për t’ia puthur ato duar të prangosura. Por xhelati nuk do ta linte nënën t’ia puthte duart, dhe Atë Donati nuk do ta harronte asnjëherë atë moment. Pas atij çasti, për 15 vjet të tjera, nuk do ta shihte më nënën e tij… Njohu me radhë burgjet e kampet famëzeza të Bedenit, Maliqit, Orman-Pojanit, duke punuar gjer në brez në baltat vdekjeprurëse. U bë tërë plagë, aq sa, kur shkonte motra fisnike Luçije Toska (Kurti) për ta parë, ai, edhe me ato pak minuta takimi, mezi qëndronte në këmbë. I bëri lutje Mehmet Shehut për ta larguar nga ato vende ferri. Dhe lutja iu mor parasysh, duke e dërguar si për më mirë në burgun e Burrelit… aty ku dhe kaloi pjesën më të madhe të dënimit. Atë Donati vuajti shumë, ngase mbi të rëndonte një faj “i madh”. Akuza ishte sa tragjike, aq edhe qesharake: kishte futur armët në kishë! Ai edhe pse ishte në burg vazhdoi punën shkencore, nga e cila e ndau vetëm vdekja.

Atje ai njihej me të burgosur të krahinave të ndryshme të Shqipërisë, dhe mblidhte fraza gjuhësore që përdornin ndër ato krahina. I shkruante ndër fletore dhe pregatiste “Fjalorin Frazeologjik të Gjuhës Shqipe”. Ky fjalor kishte 45,000 fraza. Është i shkruar në dy kopje me dorë, një për Universitetin, dhe një do ta merrte me vete kur të lirohej. Kjo punë nuk ishte ilegale mbasi dihej edhe nga komanda e burgut të Burrelit. Ditën që është liruar, komandanti i burgut ia ka mbajtë në zyrën e tij edhe kopjen që kishte të veten Atë Donati, duke i thënë: “Meqë janë shumë fletore dhe nuk i lexojmë dot tani, këto do t’i merrni pasi të kontrollohën nga ana e jonë.

Do të ua dërgojmë në Degën e Punëve të Mbrendshme të Shkodrës, nuk ua humbim, por, është një formalitet që do të bëhet, mbasi kështu kemi urdhër nga lart”. Zgjeroi vëllimin e tretë të “Përrallave popullore”, përfundoi veprën “Thaça ose mënyra të thanunit në gjuhën shqipe”, ku janë përfshirë rreth 12,000 njësi frazeologjike dhe proverba nga e folmja e Shkodrës, shkroi pjesë “Nga kanuni i Skënderbeut”, vëllimet me tregime “Mësimet e nanës”, “Në rrugën e plepave”, “Kah gurrat e jetës”, përmbledhjen me poezi “Lule më lule” etj. Janë rreth 34 vepra të mëdha e të vogla që la në dorëshkrim, sot pronë e provincës françeskane. Ky dijetar i shquar i ngrysi ditët e fundit të jetës së tij në një vetmi të plotë dhe në një varfëri të frikshme. Një ish–student i tij tregon: “E pashë profesorin tim të nderuar në radhën e bukës. Po numëronte ngadalë, si nën zë, sa për të blerë një gjysmë buke të zezë. Shitësja i foli si me përbuzje: Ti, plako, shpejto. Nuk ta kemi ngenë të të presim gjer sa t’i numërosh lekët. Atë Donati uli kokën dhe doli i menduar. E ku ta dinte ajo shitëse injorante se ai plak i munduar dhe i varfër ishte një nga dijetarët më të mëdhenj të këtij kombi”.