Artikulli i botuar në të përdyjav-shmen “Fjala”, që e ka shkruar kundër meje ai farë kryeredaktori i gazetës “Rilindja”, Fadil Bujari, e ka treguar qartë, shumë qartë, tragjikisht qartë, njërin prej motiveve të forta të fushatës kundër meje: lokalizmin! Çarshia po flet shumë për shprehjen më emocionuese të artikullit të tij: “i importuar”, domethënë po flitet shumë për Rexhep Qosjen e importuar prej Malit të Zi në Kosovë! Thuhet se në titullin e dorëshkrimit ishte përdorur togfjalëshi “shqiptar i importuar”, por redaktori i “Fjalës” kishte kërkuar prej tij që ta hiqte këtë togfjalësh nga titulli. Pavarësisht prej shprehjes së cituar “i importuar” dhe prej togfjalëshit të munguar “shqiptar i importuar”, në artikullin e kryeredaktorit të “Rilindjes”, Fadil Bujari, shquan fort trashtina lokaliste, fisnore, sociologët evropianë do të thoshin, injoranca tribaliste. Në të vërtetë parulla të tipit “shqiptar i importuar” për shqiptarët e ardhur në Kosovë nga Mali i Zi dhe nga Maqedonia qarkullojnë tani e sa vjet në kulturën tonë dhe ato janë fryt i zi i atyre që nuk lënë mjet pa përdorur për pushtimin e hapësirave të interesit në këtë kulturë. Dhe, në mjetet e informimit. Nuk ka dyshim se këto nuk janë parulla të popullit, parulla që përdor populli, që përdorin shqiptarët e zakonshëm në Kosovë. Jo. Këto janë parulla që përdorin vetëm disa nga intelektualët, në të vërtetë nga gjysmë apo nga çerekintelektualët, me përkushtim jugosllavistët, të cilët, për shkak se nuk janë të suksesshëm në krijimtarinë shpirtërore, bëjnë çmos që të jenë të suksesshëm në pushtetin që do të sundojë krijimtarinë shpirtërore!
Ndasitë, sado të mbuluara, shpesh jo plotësisht suksesshëm, fetare; ndasitë krahinore, aspak të mbuluara; ndasitë fshatar – qytetar, shpesh të përsëritura, dhe ndasitë klasore, thuajse të nënkuptuara në sjelljet e gjysmëintelektualëve e çerek-intelektualëve – këto janë prodhimet e “kulturës” sonë, të politizuar sidomos, prej viteve shtatëdhjetë e këndej! Kur u dobësua sadopak shtypja e Serbisë pas Plenumit të Brioneve të mbajtur në vitin 1966, ja ne ia shtuam shtypjen njëri-tjetrit! Kjo është sjellje kundërhistorike e njerëzve politikisht, moralisht dhe kombëtarisht ende të papjekur sa duhet e si duhet! Shkrimi i kryeredaktorit të “Rilindjes”, Fadil Bujari, sigurisht i porositur prej pjesëtarëve të klanit, në të vërtetë prej ideologëve të klanit, në radhë të parë prej mikut të tij të ngushtë shumëvjeçar, Fehmi Aganit, ideologji e të cilëve janë jugosllavizmi dhe tani lokalizmi, tregon qartë se lufta e rilindësve tonë të mëdhenj kundër të këqijave të brendshme të kombit shqiptar – kundër ndasive fetare, kundër ndasive krahinore, kundër ndasive dialektore, kundër ndasive klasore ende nuk ka marrë fund. Po shihet se kam pasur iluzione, natyrisht jo vetëm unë: kam pasur iluzione se plagët e mëdha, dhembjesjellëse të së kaluarës, janë shëruar. Jo: nuk janë shëruar, as, si po shihet, nuk do të shërohen lehtë e shpejt.
Iluzionet janë të dëmshme.
Sikur shtypi ynë të ishte vërtet i emancipuar, sikur shtypi ynë të mos ishte në masë të madhe i uzurpuar prej disa lokalistëve të verbër, dhe prej një klani, sikur shtypi ynë të ishte shtyp i drejtuar prej njerëzish me shikime gjithëkombëtare, të liruar prej verbërisë lokaliste, politike dhe ideologjike, atëherë, ky shtyp do të duhej t’u vërsulej pamëshirshëm armiqve të vjetër, tradicionalë të kombit shqiptar: ndasive fetare, ndasive krahinore, ndasive dialektore, ndasive klasore.
Si mund të jetë krye-redaktor i gazetës së vetme politike në gjuhën shqipe në Kosovë një njeri si ky farë Fadil Bujari me kufizim të tillë gubernist, me para-gjykim të tillë të marrë lokalist? Si mund të jetë bërë kryeredaktor i gazetës së vetme politike në gjuhën shqipe në Kosovë një njeri i tillë i cili të gjithë shqiptarët e ardhur në Kosovë prej Malit të Zi e prej Ma-qedonisë nuk ngurron t’i pagëzojë shqiptarë të “importuar” vetëm djalli dhe i biri i tij mund ta dinë! Si mund të jetë pranuar kryeredaktor një njeri i tillë, kush do ta ketë bërë kryeredaktor një krijesë të tillë të lindur e të rritur në Prizrenin e Lidhjes Shqiptare të Prizrenit, i cili me aq përkushtim, me aq marrëzi lufton kundër idealeve të asaj Lidhjeje, është e pamundur të merret vesh!
7.
Si cenues të “bashkimit-vëllazërimit” midis intelektualëve të të gjitha profesioneve, prandaj edhe të të gjitha “kombeve e kombësive” ka filluar të më sulmojë edhe njëfarë Kuliqi, serb, mik i njohur i Fehmi Aganit, që është pedagog në Degën e Pedagogjisë të Fakultetit Filozofik. Kush ia mbushi mendjen këtij Kuliqi të çohet ashtu kundër meje sado kurrë dy fjalë nuk i kemi bërë njëri me tjetrin – të këqija as të mira?
Kush tjetër pos sociologut dhe politikologut tonë!
8.
E mbarova edhe përgjigjen në artikullin e kryeredaktorit të Rilindjes, Fadil Bujari, kundër meje, të botuar në të përdyjavshmen “Fjala”. Tani, duke e shkruar këtë përgjigje, e vërejta edhe më qartë, edhe më dëshpërueshëm, edhe më argëtueshëm se sa i rëndë dhe, njëkohësisht, intelektualisht i marrë është ai artikull i botuar në “Fjalën” kundër meje. Po në këtë artikull janë shprehur ide raciste, ide raciste të një bashkim-vëllazëruesi të lindur e të rritur në Prizren, ku tradicionalisht janë çmuar turqit dhe serbët dhe janë nënçmuar shqiptarët – katundarët! Ky racist nuk ngurron të më quajë njeri të “importuar” nga “shkrepat” e Malit të Zi, që ka ardhur në Kosovë “duke sjellë me vete zbrazëtinë e skamjen shpirtërore – trashëguar nga loja e çuditshme e kromo-zomeve të gjithëpushtetshme dhe nga koprracia e pa mëshirshme e natyrës”!
Si ka lejuar redaksia e “Fjalës”, e përbërë prej katër shkrimtarësh dhe një publicisti – hiq kryeredak-torin si injorant i dëshmuar që është – të botohet një marrëzi e këtillë që tingëllon aq raciste? Ja, ka lejuar kjo Redaksi të botohet edhe ky shkrim i turpshëm dhe ka lejuar, sigurisht, për shkak të trysnive të cilave u është nënshtruar prej klanit që më përndjek! Ajme për ne kur në revistat letrare, kulturore, sikundër është “Fjala”, mund të botohen shkrime në të cilat në mënyrë aq primitive mund të shprehen edhe ide lokaliste, që tingëllojnë si raciste, ide lokaliste aq të dëmshme për njësinë tonë kombëtare sot.
Pikërisht pse shkrimi i kryeredaktorit të Rilindjes kundër meje është i tillë çfarë është – i marrë, unë bëra një përgjigje kryekëput intelektuale, të matur, por që në thelb i komprometon idetë dhe ndjenjat e këtij farë kryeredaktori me sponsoruesin e tij, Fehmi Agani.
Si, as përgjigjen ndaj shkrimit të këtij kryeredaktori të “Rilindjes” ashtu as shkrimin ndaj artikullit të sociologut e politikologut, Fehmi Aganit, nuk do të m’i botojnë. E di. Dhe nuk m’i botuan.
9.
Duke shkuar në punë blej “Borbën” e sotme.
Më ngjitet në sy artikulli me titullin “Nauèno delo ili pamflet”, që në përkthimin shqip do të ishte “Vepër shkencore apo pamflet”. E ka shkruar korrespondenti i kësaj gazete, i gazetës “Borba” në Prishtinë, i quajtur Murteza Daci. Sa herë kaloj nëpër qendrën e Prishtinës e shoh këtë gazetar; dhe, të shumtën e herëve e shoh në shoqëri me sociologun dhe politikologun, Fehmi Aganin. Qëllimi i artikullshkruesit është, si e thekson edhe vetë, që me këtë shkrim të informojë opinionin e gjuhës serbokroate për diskutimet që ka nxitur në Kosovë vepra e autorit Rexhep Qosja, “Morfologjia e një fushate”, dhe ta informojë siç dëshiron Fehmi Agani!
Artikulli “Vepër shkencore apo pamflet” është artikull i shkruar mjerueshëm dobët; artikulli “Vepër shkencore apo pamflet” është, nga pikëpamja intelektuale dhe kulturore i shikuar, artikull naiv; por artikulli “Vepër shkencore apo pamflet”, i shikuar nga pikëpamja politike dhe morale, është artikulli qëllimzi, me të cilin autori përpiqet të më shpallë delikuent politik. Korrespondenti i “Borbës”, Murteza Daci, prej fillimit e deri në fund të artikullit të tij, i komenton dy artikujt më të rëndë, më akuzues, më cenues të shkruar kundër meje: artikullin e Fehmi Aganit, “Testimonium pauperitatis i R. Qosjes”, të botuar në gazetën “Rilindja”, dhe artikullin e kryeredaktorit të gazetës “Rilindja”, Fadil Bujari, me titullin “Një pamflet plot insinuata ose dërdëllisje maratonike të Rexhep Qosjes në Morfologjinë e një fushate”, të botuar në gazetën e përdyjavshme “Fjala”.
Është e çuditshme, shumë e çuditshme, sesi atakuesve të mi të fundit, Fehmi Aganit dhe Fadil Bujarit, nuk u kanë mjaftuar sulmet që më bëjnë në gjuhën shqipe para opinionit tonë, shqiptar, por kanë dashur të më sulmojnë edhe në gjuhën serbokroate, para opinionit serb dhe kroat dhe për realizimin e këtij qëllimi e kanë gjetur njeriun më të përshtatshëm, më të gatshëm, politikisht, më të mbathur: korrespondentin e gazetës së Beogradit “Borba”, bashkëpunëtorin e vetëdekla-ruar të Sigurimit të Brendshëm Shtetëror (UDB-së) para Plenumit të Brioneve, Murteza Dacin. Ndihmomë, Zot! Ai është mjeti i tyre e ata janë UDB-ja e tij e tanishme!
10.
Më bie në dorë gazeta e Beogradit “Književne novine” e datës 26.7.1980, në të cilën gazetari i gazetës serbe të Prishtinës, “Jedinstvo”, Ismet Markoviç, boton artikullin me titullin “Mozaiku kosovar”, në të cilin shkruan për reagimet e botuara në gazetën “Rilindja” dhe në të përdyjavshmen “Fjala” ndaj librit tim Morfologjia e një fushate. Ky artikull është dukshëm më i gjatë sesa artikulli, në të vërtetë informata, që po i njëjti autor kishte botuar në të njëjtën gazetë, në “Književne novine”, me rastin e botimit të “Morfologjisë së një fushate”. Në qoftë se herën e parë, në shkrimin e parë, nuk kishte ngurruar të më fyente me sensacionalizmin e shkrimit të tij, duke mos shfaqur aspak interesim për konceptet teorike dhe rëndësinë kulturore të librit, tani më fyen me qëndrimin e tij atakues ndaj meje dhe favorizues ndaj sulmuesve të “Morfologjisë së një fushate”! Megjithëse ky gazetar i gazetës serbe, “Jedinstvo”, nuk e di shqipen, në artikullin e tij “Mozaiku kosovar” jepen të përkthyera prej shqipes në serbokroatishte pikërisht fjalitë më rënduese ndaj meje, si nga shkrimi i Fehmi Aganit “Testimonium pauperitatis i R.Qosjes”, i botuar në gazetën “Rilindja”, edhe nga shkrimi i Fadil Bujarit “Një pamflet plot insinuata ose dërdëllisjet maratonike të Rexhep Qosjes” në “Morfologjinë e një fushate”, të botuar në të përdyjavshmen “Fjala”. Ky farë Markoviçi “përkthen” pasuset në të cilët fyhet rëndë dinjiteti im krijues dhe moral, në të cilët vihet në pikëpyetje përgjegjësia ime profesionale e politike për shkrimin e një libri të tillë, por, çuditërisht, i hesht pasuset në të cilët kërkohet ndëshkimi im politik dhe penal si dhe pasuset në të cilët shprehet lokalizmi i dy artikullshkruesve në fjalë, që bën pjesë në motivet e fushatës kundër meje. Po të ishte ky farë Markoviçi autori i vërtetë apo, të shprehem më qartë, autor i vetëm i artikullit “Mozaiku kosovar”, po të kishte zgjedhur ai vetë pasuset e cituara, pa dyshim do të shquante pikërisht ato pjesë, në të vërtetë ato pasuse me të cilat cenohet rëndë liria ime e mendimit dhe e shprehjes, sepse në to kërkohet ndëshkimi im politik dhe penal. Sado për mua është më mirë pse nuk e ka theksuar fare atë fjalinë e turpshme në artikullin e kryeredaktorit të Rilindjes, Fadil Bujari, për “importimin” tim prej “shkrepave” të Malit të Zi, sepse ashtu, po ta shfrytëzonte, do të më bënte pretekst të një argumenti politik që nuk u shërben përpjekjeve tona për emancipim sa më të plotë kombëtar dhe kulturor, nuk ka fare dyshim se po të mos ishte i korruptuar prej dikujt nga gazeta “Rilindja” apo nga Redaksia e Botimeve, ai këtë argument do ta shfrytëzonte me qejf! Dhe, do ta shfrytëzonte qoftë edhe për shkak se ai argument i përdorur prej një taravoli, në të vërtetë të një kreteni lokalist siç është Fadil Bujari flet edhe për statusin e tij si gazetar i importuar! Meqenëse ky farë Markoviçi shkruan vjersha dhe e quan veten poet, jam i sigurt se së shpejti, brenda një apo, shumë- shumë, dy vjetësh, ndonjë përmbledhje e tij poetike do të botohet në shqip nga Redaksia e Botimeve e Ndërmarrjes Gazetare, Botuese dhe Grafike “Rilindja”. Pse jo? Nuk do të jetë hera e parë që në socializmin tonë vetëqeverisës përkushtimet, sidomos, shërbimet e disa njerëzve blihen me para shoqërore! E, siç dihet, për shërbimet e gazetarëve, as totalitarizmi, as demokracia nuk kursejnë kurrfarë parash. Në qoftë se, ndërkaq, hasin në gazetar kokëfortë që nuk blihet me para, atëherë edhe totalitarizmi komunist, edhe demokracia kapitaliste shfrytëzojnë mjete të tjera me të cilat i bëjnë rrogëtarë të vet.
* * *
Artikulli i botuar në gazetën e Beogradit, “Borba”, më 17 korrik, në të cilin theksohet përgjegjësia ime politike si autor i librit “Morfologjia e një fushate” dhe, tani, artikulli i botuar në gazetën tjetër të Beogradit, “Književne novine”, më 26 korrik, në të cilin hapur mbrohen qëndrimet e atyre që më sulmojnë mua dhe librin tim, dëshmojnë qartë se klani, tani, i ka zgjeruar dhe i ka thelluar përpjekjet për likuidimin tim profesional, moral dhe politik jo vetëm para opinionit kosovar, por edhe para opinionit jugosllav.
Me angazhimin e këtij Fadil Bujari, të këtij Daci, të këtij Kuliqi dhe të këtij Markoviçi, sociologpolitikologu Fehmi Agani, i cili gjithë jetën e lapsit të tij deri sot ia ka kushtuar shkrimeve për Lidhjen Komuniste të Jugosllavisë, vetëqeverisjen jugosllave, bashkim-vëllazërimin, barazinë e kombeve e kombësive dhe shkrimeve kundër Shqipërisë, e kompletoi ekipin e kombeve e kombësive “të barabarta” për përndjekjen time politike!
Përpara neostalinista!
Përpara gubernista!
Përpara jugosllavista!
Do të korrni sukses të përkohshëm.