Bullgarët i sjellin Butrintit “spiunazhin” e prehistorisëMbrëmjen e 18 korrikut, skenës magjike dhe shkallareve të Butrintit antik iu kthye teatri. Pas dy vjetësh heshtje të Festivalit Ndërkombëtar të Teatrit, ka rinisur aty ku mbeti, në edicionin e 12-të. Disa dymbëdhjeta ka gërshetuar nata e parë e këtij festivali.

Drejtori artistik dhe themeluesi i këtij festivali teatror, Alfred Bualoti, i tha spektatorit se përgjegjësia dhe emocioni i këtij rifillimi është si 12 vjet më parë dhe se është një rinisje për të mos u ndalur më kurrë. Dhe, për koincidencë, fabula e shfaqjes që shme. Dramaciteti rritet, nga momenti që në shërbimi të qëllimit për shtimin e ushqimit, u përdor edhe spiunazhi. Kjo erdhi tek spektatori përmes zgjedhjes për ta kryer këtë shërbim vajza më e bukur e fisit të skorpionëve, që u rrit në sytë e spektatorit si protagoniste e shfaqjes së bullgarëve, shkruan GSH.

Regjisori i saj bëri edhe pak histori të kësaj drame. Ai tha se pjesa “Spiunazh në epokën e gurit” është shkruar rreth viteve ’80 në Bullgari dhe se u ndalua menjëherë më pas nga regjimi komunist. Shkaku qëndronte se ajo u kuptua si denoncim për izolimin dhe mungesën e komunikimit mes grupimeve të njerëzve. Veshja prehistorike në ngjyrën e dheut dhe mjete të tjera skenike, si tatuazhet, shkopinjtë mbi të cilët aktorët ecnin si mbi një palë këmbë të dyta e po kështu mjetet primitive të peshkimit dhe veshjet prej lëkure për aktorët-moderatorë të shfaqjes, të përzgjedhura nga regjisori bullgar, e bënë të dallueshme dhe të admirueshme “Spiunazh në epokën e gurit”. Për më tepër që ato ishin në harmoni me efektet ritmike dhe muzikën e prodhuar nga rrahja e shkopinjve dhe përdorimin e pjesës ujore të paraskenës apo përhumbjen e aktorëve deri përtej shpinës së spektatorit të radhës së fundit. Performanca bullgare ishte një ansambël i lojës së një grupi aktorësh potentë. Por ato që spikatën më tepër ishin dy ekstreme moshore: vajza-“spiune”, një aktore e re dhe me plastikë të mrekullueshme, dhe aktorja 82-vjeçare, Tatjana Llollova. Organizatorët e eventit të Butrintit, tek aktorja më e re dorëzuan emblemën e festivalit, ndërsa tek 82-vjeçarja çuan buqetën e luleve, që e ka kënaqur dhe bërë të ndihet e privilegjuar Tatjana Llollovën. Ajo tha pas shfaqjes, se disa herë e pyetën miqtë në Sofje me një lloj habie se ç’do të donte që do shkonte në Shqipëri. Do të shkoj, u përgjigjej ajo, se është tjetër tokë, tjetër klimë dhe se është një skenë për të cilën kishte dëgjuar që të çon mijëra vite më parë. Prapë miqtë e pyesnin, ndërkohë që dita e udhëtimit afronte dhe prapë ajo thotë se u kthente pak a shumë të njëjtën përgjigje. “Ditën që më panë me valixhe, pyesnin dhe përgjigjeshin po ata vetë, duke thënë: Aaaa, tani e dimë, do shkosh në Shqipëri, atje ku gjendet kurioziteti i fundit i turizmit në Europë”.

Aktorja e njohur bullgare Tatjana Llollova, u shpreh e mrekulluar nga vetë skena e Butrintit dhe magjia dhe akustika e papërsëritshme e saj. Në natën e dytë, mbrëmë, skena e Butrintit ishte për kompaninë teatrore “Tribuene” të Madridit, me dramën e njohur “Shtëpia e Bernarda Albës”, në versionin spanjoll.

Shqipëri- Instituti i Historisë pas disa botimeve të rëndësishme një vit më parë edhe këtë vit vijon puna nga studiuesit dhe historianët për të tjera botime. Drejtori i këtij instituti, prof. Beqir Meta tregon se puna që bëjnë studiuesit është e madhe, dhe gjithmonë synimi i botimeve janë dokumentet dhe faktet historike. Sot në këtë institut janë tre departamente, ai i Mesjetës, periudha e Pavarësisë dhe periudha e Luftës së Ftohtë ( periudha e komunizmit), por sipas drejtorit Meta tashmë ka ardhur koha që të ketë jo vetëm plotësim të departamenteve me më shumë studiues, por dhe të shtohet një tjetër departament. Sipas tij, problemi i forcimit të departamentit të Mesjetës ka qenë gjithmonë dhe vijon të jetë. “Ne duam të forcojmë departamentin e Mesjetës që ekziston në Institutin e Historisë dhe është i vetmi ku bëhen studime në mesjetë, por është shumë i vogël, ka tre persona. Mendoni që nga mesjeta e hershme, pra periudha post ilire deri më 1912 vetëm me tre historianë, kjo është e pamundur”, pohon Beqir Meta, drejtor i Institutit të Historisë, transmeton Sotnews.Ky institut, i cili ashtu si dhe institutet e tjerë ndodhet në kupolën e Qendrës së Studimeve Albanologjike, sipas drejtorit Beqir Meta shtimi i studiuesve në departamentin e Mesjetës do të ndikonte shumë dhe në rezultatin e punës së këtij departamenti. Kërkesa për shtim të studiuesve në këtë departament ka qenë bërë e ditur dhe herë të tjera, dhe kjo gjë do ti bëhet e ditur edhe institucioneve të tjera shtetërore në vijim. “Duam shtim të historianëve. Njëlloj si ia kemi bërë kërkesën për më shumë historianë në këtë departament qeverive deri tani, do t’ia shtrojmë këtë kërkesë dhe qeverisë së re. Forcimi i departamentit të Mesjetës është kusht shumë i rëndësishëm, tre veta janë shumë pak. Janë me qindra vjet histori dhe duhen specialistë të merren me studime, mendoj se ky departament duhet të ketë 6 apo 7 veta, të ketë profilizim sipas shekujve dhe të ulim ngarkesat e këtyre që janë. Ne kemi shumë studiues të mirë, por fuqizimi i departamentit të Mesjetës sjell më shumë studime, më shumë kompetenca shkencore, thellime të studimeve, pasi ne sot kemi mangësi të studimeve të kësaj periudhe”, pohon drejtori i Institutit të Historisë. Përballë zhvillimeve ndër vite, sipas drejtorit të këtij instituti ka ardhur koha që tashmë ky institut të ketë 4 departamente, ku është menduar të shtohet ai i periudhës Postkomuniste. “Si institut kemi interes që të shtohen departamentet. Mund të krijohet edhe departamenti i periudhës Postkomuniste, që ne sot nuk e kemi. Duhet patjetër të fillojnë studimet dhe për këtë periudhë, ka artikuj, studime, shtypi, etj. Temat e studimit duhet të fillojnë, sepse dalëngadalë do të vijë dhe periudha e hapjes së arkivave. Ky departament të jetë për periudhën e tranzicionit drejt demokracisë”, shton më tej drejtori i këtij instituti, i cili thekso se dhe këtë kërkesë do t’ia parashtrojnë Ministrisë së Arsimit.

Botimet e këtij viti

Edhe këtë vit synimi kryesor në Institutin e Historisë është që të mbahet ritmi i punës së bërë një vit më parë, që sipas drejtorit Beqir Meta ka qenë shumë intensiv dhe me rezultate. Një vit më parë janë realizuar rreth 17 tituj botimesh të ndryshme, duke përfshirë dhe revistën “Studime historike”, ndërsa këtë vit janë dhjetë botime, mes tyre është dhe ai mbi rezultatet e konferencës së 100-vjetorit një vit më parë. “Këto janë botime me shumë interes. Janë dy vëllime të rëndësishme të akteve të konferencës së 100-vjetorit të shpalljes së Pavarësisë, që u zhvillua një vit më parë. Është bërë një punë e madhe dhe janë mbledhur të gjithë materialet nga studiuesit e huaj apo shqiptarë. Është bërë redaktimi shkencor dhe po punohet në dy plane paralele, atë të redaktimit gjuhësor dhe për përkthimin e tyre në gjuhën angleze”, pohon drejtori Meta, duke shtuar se në fund të vitit këto botime do të përfundojnë. Këtë vit pritet dhe monografia “Minoritet dhe ndërtimi kombëtar në Shqipëri në periudhën 1912-1925” me autor prof. Beqir Metën, vëllimi i parë mbaron këtë vit dhe i dyti vitin tjetër. Vitin e kaluar janë botuar 5 vëllime me dokumente historike për qëndrimin e Austro-Hungarisë ndaj shtetit shqiptar më 1912 dhe këtë vit do të botohen dhe dy të tjerë. Do të botohen gjithashtu edhe dy numrat e revistës “Studime historike”, ku nuk do të mungojnë dhe dy vëllime me studime për Franc Nopçën. Mes botimeve, para disa ditësh u promovua dhe vëllimi “Kujtimet e Syrja bej Vlorës”, por vëmendja e historianëve do të vijojë dhe me historinë e shekullit të XX. Drejtori i Institutit të Historisë pohon se ata nuk kanë hasur në probleme me buxhetin për botimet, por nuk mungon dhe ndihma e shtëpive botuese.

Një kopje e Listës së Oskar Schindler (Schindler’s List) , i cili shpëtoi nga vdekja në kampet naziste të përqendrimit më shumë se një 1 mijë hebrenj, është nxjerrë në ankand në faqen e Internetit të eBay, shkruan gazeta amerikane “New York Post”.

Organizatorët e ankandit llogarisin të fitojnë nga ajo jo më pak se 5 milionë dollarë. Në vitin 2011 këtë dokument ia bleu nipit të Oskar Schindler një blerës anonim.

Deri më sot kanë mbijetuar nga 4 deri në 7 kopje të listës. Njëra ndodhet në Muzeun e Holokaustit të SHBA-së, ndërkohë që edhe dy prej tyre janë ekspozuar në muzeun “Yad Vashem” në Izrael.