17.6 C
Prizren
E mërkurë, 12 Gusht, 2020

“Syri më i kaltër”

Fituesja e çmimit “Nobel” në 1993, Toni Morrison tronditi letërsinë dhe përfaqësimet e shoqërisë amerikane me veprat e saj. Lindur në Ohio, në Amerikën segregacioniste në vitet 1930, shkrimtarja nuk reshti së vëni në diskutim kujtimin, traumatik dhe mbuluar nga pluhuri, të skllavërisë në Shtetet e Bashkuara.

Në 5 gusht mbushet viti nga ndarja nga jeta e autores së “Beloved”, në moshën 88 vjeç. Sidoqoftë, nëse ekziston vërtet një romanciere, pioniere dhe profete njëherazi, krejt krijimtaria e së cilës flet për ngjyrën e lëkurës, për fatkeqësitë, për dhunën, që është e natyrshme për të, për marrëdhënien e forcës që vendos midis qenieve njerëzore, të pafajësisë përballë së keqes, të kujtesës së shpërfytyruar, ajo është Toni Morrison.

Përmes njëmbëdhjetë romaneve të saj, por edhe ligjëratave, kurseve, librave që ka botuar, konferencave, përmes Pecola, Sethe, Tar Baby, Macon Mort, Florens, apo gjithë kastës së mrekullueshëm të personazheve të saj, ajo nuk ndaloi asnjëherë së treguari se çfarë do të thotë të jesh i zi në Shtetet e Bashkuara dhe t’i vësh fjalët në amnezi, verbëria për atë që është baza e historisë dhe identitetit amerikan, përkatësisht skllavërisë dhe racizmit.

Në këtë kuptim, Toni Morrison nuk ishte vetëm një romanciere e jashtëzakonshme, ajo gjithashtu kontribuoi për të lëkundur pamjen që ka në vetvete shoqëria amerikane. Ajo, e cila e sfidoi veten për të “shkruar mjaft mirë që çështja racore të ishte e rëndësishme, ndërsa nuk ishte e rëndësishme”, ajo arriti të tregojë fuqinë e fjalëve dhe letërsisë në të cilën gjithmonë besonte.

“Toni Morrison hulumtoi imagjinatën afrikano-amerikane, e cila deri më tani ishte eksploruar pak. Kur ajo botoi “Syri më i kaltër”, ky libër nuk u prit mirë nga komuniteti me ngjyrë, nga shkrimtarët me ngjyrë: sepse ajo nuk fliste për gjëra të mëdha të tmerrshme, por thjesht për një vajzë të vogël zezake, që ëndërronte t’i kishte sytë blu”, – Frédéric Joignot.

Në vitin 1993, përpara Akademisë Suedeze, e cila sapo i kishte dhënë çmimin “Nobel” për Letërsi, Toni Morrison mbajti një fjalim, në të cilin përshkroi një të moshuar të verbër, por të mençur, bijë e skllevërve, zezake, amerikane, e cila jetonte vetëm në një shtëpi të vogël larg qytetit, të cilës një ditë disa të rinj i shpunë një zog dhe e pyetën nëse ishte i gjallë apo i ngordhur. Zogu ishte metafora e gjuhës dhe gruaja një shkrimtare me përvojë… Ajo e konsideronte gjuhën në të njëjtën kohë si një “sistem”, “materie të gjallë” dhe një “veprim me pasoja”.

“Diti ta përdorë fuqinë e gjuhës, pasi dinte të përdorte fuqinë e saj si shkrimtare. Ajo luajti për t’i shndërruar kodet, duke i bërë një homazh të madh inteligjencës së lexuesit, pasi arriti të siguronte që të lexuarit të përfshihej prej fillimit të leximit, gjatë dhe pas”, – Christine Laferrière.

Gjatë gjithë jetës së saj, Toni Morrison u përpoq të shkonte përtej “vështrimit të zbrazët”. Dhe për të imponuar të sajën: atë të një gruaje zezake, që rridhte nga një familje skllevërish. Duke vendosur në zemër të tregimeve të saj afrikano-amerikanët, ajo lëkundi themelet e letërsisë amerikane dhe i hapi udhën një brezi të ri shkrimtarësh./Konica.al

- Advertisement -

Më Shumë

Lirohet veterani i UÇK’së që u ndalua në aeroport nga autoritetet turke

Ish Gjenerali i FSK-së, Imri Ilazi, është liruar pas ndalimit nga autoritetet e Turqisë në Aeroportin e Antaliasë, raporton Express. Lajmin e ka bërë të...

Konfirmohen 7 raste të reja me COVID-19 në Prizren

Gjatë 24 orëve të fundit, në Laboratorin e Mikrobiologjisë Molekulare në IKShPK me metodën RT-PCR, janë testuar gjithsej 461 mostra të marra nga ShSKUK...

Votohet rezoluta për të drejtat e pensionistëve kontributdhënës

Sot në seancën e Kuvendit është votuar kaloi Rezoluta për të drejtat e pensionistëve kontributdhënës. Kjo rezolutë kaloj me 53 vota për e 11 abstenime. “Kjo...

Lazio, i gatshëm të rrezikojë për Vedat Muriqin

Vedat Muriqi është dëshira e madhe e Simone Inzaghit. Sipas “Gazzetta Dello Sport”, Lazio është e gatshme të bëjë ofertë për sulmuesin shqiptar të Fenerbahces,...

Vetëvendosje pret votat e PDK’së për ta rrëzuar Qeverinë Hoti

Lëvizja Vetëvendosje ka arsyetuar nismën e saj për ngritjen e mocionit të mosbesimit ndaj Qeverisë Hoti, në kohën kur vendi po përballet me një...

Trusti ka një njoftim rreth tërheqjes së 10 përqindëshit

Fondi Pensional i Kursimeve ka bërë me dije se është duke pritur miratimin e ndryshimeve ligjore në Kuvendin e Kosovës që do t’i mundësonin...

Shpallet konkursi për mësimdhënës në Prizren

Drejtoria e Arsimit në Prizren ka shpallur konkurs për mësimdhënës. Konkursi mbetet i hapur 15 ditë. Kliko linkun e konkursit https://kk.rks-gov.net/prizren/wp-content/uploads/sites/26/2020/08/Konkursi-Gusht.pdf

Heroi antik -Bekim Fehmiu

(Shkrimi është marrrë nga monografia "BEKIMF EHMIU-Odiseu i Kosovës" i autorit Fahri Musliu) Aktori, Rade Sherbexhija (20.06.2010) Thonë se nuk ka aktorë dhe aktore shumë të mëdhenj....

Lajm i mirë: Në Prizren vetëm një rast i ri me COVID-19

Gjatë 24 orëve të fundit, në Laboratorin e Mikrobiologjisë Molekulare në IKShPK me metodën RT-PCR, janë testuar gjithsej 506 mostra të marra nga ShSKUK...

Cilat janë telashet e koalicionit LDK-AAK?

Dialogu ndërmjet Kosovës dhe Serbisë, ka nxjerrë në pah mospajtimet ndërmjet partnerëve të koalicionit qeverisës Lidhjes Demokratike të Kosovës (LDK) dhe Aleancës për Ardhmërinë...

Ish-inspektori i ndërtimit në Prizren deklarohet i pafajshëm për keqpërdorim detyre

Në shqyrtimin fillestar të mbajtur të mërkurën, në Gjykatën Themelore në Prizren, ish-inspektori i ndërtimit në Komunën e Prizrenit, Nexhmedin Musliu, nuk e ka...

COVID-19 i merr jetën skulptorit të njohur

Skulptori i njohur Arben Bajo humb betejën me COVID-19. Lajmin për ndarjen e tij nga jeta e kanë konfirmuar miqtë e tij në rrjetin...

Shtyhet ndeshja e boksit mes Mike Tyson dhe Roy Jones

Kthimi i boksierit legjendar Mike Tyson në ring është shtyrë për në datën 28 shtator. Ishte planifikuar që “njeriu i hekurt” të zbriste në...

Xhavit Ukaj: Nuk pendohem për Vjosën – Partia më mbështetë!

Deputeti i LDK-së Xhavit Ukaj e thotë me mburrje se është deputeti më i votuar nga radhët e LDK-së në Prizren, sic shprehet: “në...

Udhëzimet e reja nga Ministria e Shëndetësisë për COVID-19

Instituti Kombëtarë i Shëndetësisë Publike të Kosovës dhe Ministria e Shëndetësisë kanë rekomanduar qytetarët se nëse janë testuar pozitiv me virusin COVID-19 dhe nuk...

Arrestohet i dyshuari për tentim vrasje në Malishevë

Është arrestuar i dyshuari për tentim vrasje në Malishevë. Policia njofton se pas intervistimit i arrestuari është liruar. “Lidhur me rastin është arrestuar i dyshuari mashkull...

Lajmet e Fundit

Tensionet në Mesdhe në pikën kulmore, roja bregdetare greke qëllon anijen turke

Mesnatën e ditës së sotme, një varkë e rojës Bregdetare të ishullit të Rodos, në Greqi gjatë patrullimit të saj në zonën e detit...

Biden përzgjedh kandidatën për zëvendëspresidente të SHBA-ve

Kandidati për president në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, Joe Biden, ka bërë të ditur se do të garojë në zgjedhje së bashku me...

Kujtim Gashi: Po dyshojmë se qëllimi i LVV-së është t’ia zgjasë jetën kësaj qeverie edhe gjashtë muaj

Deputeti i PDK-së, Kujtim Gashi ka thënë në “Debat Plus” me Ermal Pandurin në RTV Dukagjini se pa i pasur 61 vota në tavolinë...

Çeku: Shoh disponim te deputetët e qytetarët se kjo qeveri duhet të shkojë

Deputeti i Lëvizjes Vetëvendosje, Hajrulla Çeku thotë se asnjë deputetet nuk përjashtohet nga ftesa e LVV-së për të mbështetur mocionin e mosbesimit ndaj qeverisë. Çeku...

Rexhaj: Kjo qeveri është analfabete në menaxhimin e pandemisë

Deputeti i Vetëvendosjes, Arbër Rexhaj, ka thënë në Kanal10 se Vetëvendosje ka mbështetje edhe nga shoqëria për të inicuar mocionin për rrëzimin e Qeverisë. “Si...