Nga Valter KOXHAJ

Së fundmi është vënë re një shpërthim histerik dhe një kakofoni e pakuptimt lidhur me figurën e shenjtirt të arbërit dhe gjithë shqipeve kudo janë, Skenderbeut.

Ky shenjt që për kundërshtarët ishte një Aleksandër I rilindur ndërsa për perendimorët një “Atlet I krishtit” është padiskutim figura më e respektuar e kohës së tij. Kjo vihet re edhe në ditët e sotme ku pothuaj në të gjithë vendet perendimore ka një emër sheshi apo një bust të këti burri të pavdekshëm.

Përse është I ”gjallë” dhe pse duhet të jetë I pavdekshëm për ne Gjergj Kastrioti?

Skenderbeu është gjallë përsa kohë shqipëria dhe shqiptarët kanë ende shumë luftë për të bërë me armiqt e tyre. Nuk do të ketë kurrë një frymëzues më të shenjt për bijët e shqipes se sa skënderbeu. Ai është heroi I pavdekshëm që mbush zemrat e luftëtarve dhe ju jepë atyre, guximin e një të pavdekshmi. Ishte ky shenjtor që frymëzoj heronjt arvanitas e të ash-quajturit “Revolucioni grek”, librin e të cilit Kolokotroni e mbante në gji kur shkonte në beteja.( pavarsisht se në fond e gjithë lufta u përdor nga kancelarit evropiane për të ndërtuar një shtet imagjinar grek). Ky shenjtor I pavdekshëm ishte frymëzuesi I rezistencës që shqiptarët bënë kundër asimilimit osman për 500 vjet. Skënderbeu ishte gjallë duke I frymëzuar shqiptarët sa herë që këta nuk pajtoheshin dhe ngrinin kokë kundër regjimit. Duke u pranuar si një nga kombet të cilët asnjëher nuk e pranuan plotësisht sundimin e osmanëve. Ky shenjtor ishte ai që frymëzoj rilindjen tonë dhe I bashkoj ata burra për të kërkuar mëvetësin dhe drejtën e një kombi që nuk ju dorzua kurrë një sundimi pes-shekullor.

Pra nëse ka një frymëzues që ka përçuar gjithmonë bashkimin dhe ka frymëzuar gjithmonë qëndresën e mos asimilimin tonë, ky njeri padyshim është Gjergj Kastrioti.

Dhe ky nuk është një mit apo një sajes e krijuar nga lajthitja e ndokujt por është një e vërtet që rron ende në zemrat dhe në vetëdijen e çdo shqiptari që e do vërtet vendin dhe të vërtetën e tij.

Ai është ende gjallë ndaj edhe sot luftohet dhe orvaten të denigrojnë figurën e tij prej shenjtori. Kjo luftë bëhet për një arsye të vetme të çbëjnë tek shqiptarët besimin dhe të zhdukë frymëzimin e tyre që I nxit për liri. Dhe këtu e kam fjalën për ata shqiptar të cilët ende po jetojnë të ndarë dhe të pushtuar në tokat dhe shtëpin e tyre. Këta shqiptar jetojnë sot në Maqedoni, Mal të zi, Preshev, Çamëri. Ata që I robëruan dhe I mbajnë nën sundim këto toka thjesht shqiptare. E dinë se nëse do që një kombë të vdes duhet ti çrrënjosësh ati të vërtetën dhe ta tjetërsosh duke I robëruar shpirtin me anë të fesë dhe dizinformimit. Gjithashtu edhe të krijosh heronj të rinjë për të zëvendësuar të vjetrit.

Kjo luftë në thelb shpirtërore duket se po I jep frytet e veta. Disa shqipfolës të tjetërsuar në shpirt dhe injorant në mendje kanë filluar të nënvlerësojnë dhe të përbuzin figurën e Gjergj Kastrit. Këta mercenar apo këta joshqiptar në gjak, shpirt, rracë. Kanë filluar të kërkojnë një identitet të ri duke tjetërsuar të vërtetën që u ngjiz me lindjen e jetës në këto troje. Këta mbetje që vërtet besojnë se do të tjetërsojne shpirtin shqiptar duke hedhur baltë mbi heroin e tyre, nuk kanë për të arritur asgjë veç poshtërimit të tyre. Kjo sepse Skenderbeu ende jeton në zemrat e çdo shqiptari dhe kur kjo histeri injorantësh të arri kulmin. Ai vetë do t’jua heq kokën nga trupi siç bëri edhe me armiqt e kohës së vet.

Shkrimtarja vjen në një rrëfim për librat e zemrës

Aktualisht, cilët libra keni më për zemër?

Erasmus thoshte: kur kam pak para unë blej libra e me ato që më mbeten blej ato që më duhen për të jetuar. Unë përpiqem ta bëj këtë, ndaj librat janë kaq shumë pjesë përbërëse e jetës time. Kam për zemër?Letërsia si çdo formë tjetër e artit ka një gamë kaq të madhe stili dhe forme sa nuk mundesh të ulesh e veçosh nga të tjerat plotësisht një pjesë të saj. Mua më tërheq ajo letërsi që më bën të mendoj duke lexuar, që zbërthen anën psikologjike të personazheve, që shpjegon më parë rrethanat sesa ngjarjen dhe që më bën të ndjej se më vjenkeq që mbaroi kur mbyll faqen e fundit

Cili është për ju romani më i mirë i të gjitha kohërave?

Une nuk jam kritik i letërsisë ndaj nuk mund të vlerësoj romanin më të mirë, por mund të flas për romanet që më kanë lënë mbrese mua dhe edhe këtu është e vështirë të zgjedh një si më të mirin. Ka shume romane të mirë e që më kanë lënë gjurmë përbrenda. Do radhit disa: “100 vjet vetmi” dhe “Dashuri në kohërat e kolerës”,” Njeriu që qesh”, “Lartësite e stuhishme”, “Lufta dhe paqa”, “Koncert në fund të dimrit”, “Goja e Kalit”, “Me syrin e një kllouni”, “Krim e ndëshkim”, “Zonja Bovari”, “Xhejn Er”,” Ana Karenina”, “Për kë bie Këmbana”, por edhe “Gjuetari i balonave”, “Unë jam e kuqa”,” Hija e erës”, “Ujë për elefantët”, dhe shumë e shumë të tjerë.

Cilat janë për ju tregimet më të parapëlqyera të të gjitha kohërave?

 Nuk kam lexuar shumë tregime, por novelat e Cvajgut për mua janë tregimet më të mira që kam lexuar.

Cilët ndër ata që merren me letërsi artistike, eseistë, kritikë, gazetarë apo poetë, quani si shkrimtarët më të mirë sot për sot?

Mendoj që një shkrimtar i mirë do shumë vite që të vlerësohet sepse vepër e mirë është ajo që rilexohet edhe pas 100 vjetësh, ashtu si ne lexojme akoma librat e shkruar në 1800 apo më parë. Megjithatë shkrimtarë të mirë ka në çdo kohë. Disa nga të preferuarit e mi të momentit janë: Milan Kundera, Haruki Murakami, Zafon, Yalom, Coelo, Artur Perez Reverte, Elena Ferrante e shumë të tjerë.

Çfarë gjinie letrare ju pëlqen të lexoni? Dhe çfarë nuk lexoni?

Gjinia e preferuar është romani, por gjithashtu më pëlqejnë biografitë dhe libat historikë. Nuk lexoj asnjëherë subjekte fantastike.

 Çfarë librash mund të na befasojnë po t’i gjejmë në raftet tuaja?

Nga librat që do gjeni mund të mos befasoheshit por ndoshta befasoheshit nga librat që nuk janë. Nga shkrimtarët shqiptarë kam vetëm librat e Kadaresë dhe Petro Markos.

Kush është heroi ose heroina juaj imagjinare e parapëlqyer?

Ursula tek “100 vjet vetmi”.

Çfarë lloj lexuesi ishit në fëmijërinë tuaj? Cilët ishin librat dhe autorët tuaj të parapëlqyer?

Në fëmijëri nuk kam pasur ndonjë autor të preferuar. Lexoja libra që na i sygjeronin mësuesit ose punonjësja e bibliotekës. Kam lexuar Lizën në botën e çudirave, mbaj mend se nuk më pëlqeu. Lexuese e rregullt jam bërë në fillimet e adoleshencës. Atëherë mund të rrija tërë natën duke lexuar e në mëngjes të shkoja në shkollë me vetëm 2-3 orë gjumë. Shkrimtarë të preferuar ishin Izabel Allende, Remark, Hemingway, Hygo, Dostojevski, etj, dhe lexoja gjithçka që më binte në dorë.

A jeni futur ndonjëherë në telashe për të lexuar një libër?

 Po sigurisht, kam lexuar edhe nën batanije me dritë çakmaku.

Po t’ju duhej të përmendnit një libër që ju ka bërë kjo që jeni sot, cili do të ishte ai?

Të gjithë librat e mirë na bëjnë nga pak dhe kjo nuk është diçka që dikur përfundon së ndodhuri. Ne vazhdojmë të bëhemi ata që jemi gjithnjë pavarësisht moshës. Libri që më ka bërë lexuese të përhershme të letërsisë ishte Hasta la vista e Petro Markos, kur isha 12 vjeç.

Nga librat që keni shkruar, cilin parapëlqeni më shumë ose është më kuptimplotë për ju?

 “Darka e fundit” që nuk ka dalë ende në librari.

Keni planifikuar një darkë me njerëz të letrave. Cilët janë tre shkrimtarët e ftuar?

 Isamil Kadare, Stefan Cvajg dhe Gabriel Garsia Markez.

Zhgënjyes, i mbivlerësuar, thjesht jo i mirë: për cilin libër mendoni se duhet t’ju kishte pëlqyer, por nuk e bëtë? A ju kujtohet libri i fundit që e keni mbyllur pa mbaruar?

 Librat e Daniel Still, e kam detyruar veten të lexoj të dytin për të parë mos ndryshoja përshtypjen që më la i pari, por më pas nuk lexova më asnjë. Nuk mbaj mend cilin libër nuk e kam përfunduar, duhet të ketë shumë kohë që nuk lë libra përgjysmë.

Te cilët libra ktheheni vazhdimisht?

Kthehem tek klasikët, “Don Kishoti”, “Krim e ndëshkim”, “Njeriu që qesh”, “Tesi I derberfileve”, por kthehem sa herë ndihem bosh edhe “Tre shokë”, “Dashuri në kohërat e kolerës”, apo “Shtepia e shpirtrave”.

Për çfarë librash ndiheni keq që nuk i keni lexuar ende?

Për ata që s’kam dëgjuar ende. (Shqip.com)