Ty të ka ardhur një ide shumë e mirë për një libër. Është i thellë, të bën për vetë dhe je i sigurt që do të ketë mjaft shitje. Por, ka një problem. Të shkruarit nuk është pika jote më e fortë. Madje, ti nuk ke as kohë të shkruash në blog, jo më të bësh një libër të tërë.

Pikërisht këtu hyn në skenë shkrimtari fantazmë. Këta njerëz të cilët fjalitë në fletore, mendimet e copëtuara, i kthejnë në romane gati për t’i çuar në një shtëpi botuese, apo për t’i publikuar vetë. Emri i tyre nuk do të thotë se libri yt do të shkruhet nga një person nga bota e përtejme.

Jo, ata janë shkrimtarë profesionistë, të cilët bëjnë libra me porosi dhe në fund, si autorë, nuk do të dalë emri i tyre, por i porositësit.

“Të shkruarit libra nga shkrimtarë për llogari tënden si fenomen është rritur shumë në kohët e fundit, sepse njerëzit dëgjojnë rreth këtij personi, shkrimtarë që mund të bëjë një punë fantastike dhe mund të krijojë një libër nga hiçi. Mendoj se ndonjëherë njerëzit kanë një ide të gabuar të asaj që një shkrimtar fantazmë bën”, tha Marcia Layton Turner, që merret me shkrime për llogari të personave të tjerë dhe është themeluese e “Shoqatës së shkrimtarëve fantazmë”

Shkrimtarja Jenna Glatzer, e cila për punën e saj ka marrë vlerësime edhe nga këngëtarja Celine Dion për librin “For Keeps and Unthinkable”, të ciline shkroi me një nga kandidatët për romanin tjetër “Ironman”, bën shumë pyetje kur ajo është në negociata për të marrë një punë nga një klient. Përgjithësisht ajo tërhiqet kur klientët i thonë se librin e bëjnë ose për biznes, ose për arsye personale. Një libër shton besimin te njerëzit dhe mund të shërbejë shumë si një vegël marketingu, për ta ndihmuar autorin të shesë produktet e tij. Ata autorë, të cilët thjesht duan emrin e tyre t’u dalë si autor libri, zhgënjehen më shpesh nga të tjerët.

“Kur ti punon me një shkrimtar fantazmë, nëse thjesht ke për qëllim që të bësh para me këtë libër, atëherë duhet ta kesh të qartë se kjo nuk është aspak diçka e lehtë për t’u bërë. Për më tepër që do e paguash shkrimtarin në avancë që ta shkruajë librin”, tha ajo.

Një tjetër gjë e rëndësishme për të interesuarit që duan të bëjnë libër, është që të gjejnë shkrimtarin e duhur për zhanrin që ata duan. Përgjithësisht, shkrimtarët që shkruajnë në emër të të tjerëve janë të organizuar në grupe dhe shoqata. Glatzer sugjeron që të flasësh me bashkëpunëtorët e shkrimtarëve që kanë shkruar në të tillë zhanër, në mënyrë që të mësosh për eksperiencat e tyre.

Për shkrimtaren Alisa Bowman, kur ti nis një projekt të ri, duhet që të familjarizohesh mjaft me porositësin. “Lidhja midis të dyve, duhet të jetë pak a shumë si një marrëdhënie e gjatë romantike. Jo se do të ndodhë ndonjë gjë e papërshtatshme, thjesht ti do të jesh bashkë për muaj të tërë me klientin. Si mund t’i bësh gjërat mirë, kur nuk ka komunikim?”, thotë ajo.

Në fillim është mirë që të krijoni një përmbledhje të romanit, në mënyrë që të kuptoni nëse jeni në drejtimin e duhur në lidhje me kërkesat dhe se si materiali do të organizohet.

Bowman këshillon që shkrimtarit t’i lihet koha e nevojshme për të shkruar. Për më tepër që vetëm referenca në shtëpitë botuese nga një shkrimtar fantazmë i njohur, mund t’u kushtojë porositësve minimalisht 5 mijë dollarë. Kurse kur bëhet fjalë për punën përfundimtare, shkrimtarët fantazmë më pak të njohur do të marrin nga 20 mijë deri në 30 mijë dollarë. Kurse kur niveli i tyre është mesatar, shuma shkon në 50 mijë dollarë, apo më shumë. Ata me reputacion të madh fitojnë minimalisht 75 mijë dollarë. “Është një grup shkrimtarësh me porosi që kanë fitime të mëdha me 6 shifra’, shpjegoi Glatzer.

Që të mos të ketë probleme të tjera në vazhdim, është e rëndësishme që të firmoset një kontratë. Por ekspertët këshillojnë që të ketë sa më shumë bashkëpunim mes palëve. “Unë jam i specializuar në libra dhe ajo që ndodh me njerëzit është se ata dinë se mund të shkruajnë, por nuk e kuptojnë se çfarë duhet për ta bërë një libër komercial. Kështu, ata ndjekin rrugën e tyre dhe e bëjnë tekstin jo tërheqës”, analizoi Bowman. Ai theksoi se kur bashkëpunimi është i mirë, përfundimi do të jetë një libër i vështirë për t’u hequr nga duart.

“Ana Karenina”, Leon Tolstoi

I gjithë faji është i takimit në stacionin e trenit, mes Ana Kareninës, grua e martuar dhe bukuroshit Vronskij, i cili i rezervon një vëmendje këmbëngulëse. Me kalimin e kohës, Ana do të jepet para joshjes së tunduesit, në dëm të një bashkëshorti gjithnjë e më të fokusuar te puna si funksionar qeveritar. Por as tradhtia dhe as hekurudhat nuk do i sjellin fat protagonistes së këtij superklasiku që nuk duhet të humbet në asnjë mënyrë.

“Madamë Bovari”, Gustav Flobert

Një tjetër grua e famshme jobesnike është protagonistja e një tjetër romani shumë të bukur të letërsisë europiane të tetëqindës. Ema martohet me Carls Bovarinë naiv, i cili, në këmbim të përkushtimit, merr nga e shoqja gënjeshtra dhe një seri tradhtish me burra të tjerë. Ai, burri me brirë, do ta kuptojë kur të jetë bërë me të vërtetë shumë vonë.

Kiti, “Velloja e pikturuar”

Histori çiftesh britanike të sërës së lartë, të transferuara për punë në Orientin e kolonive. Ajo, me pamje magjepsëse, e tradhton me një bukurosh, edhe ai i martuar. Kiti i rrëfen gjithçka të shoqit, e bindur se i dashuri do të divorcohet ashtu si ajo dhe do ta ndjekë pas. Por gabohet. Dhe ky është vetëm fillimi i një prej romaneve më të mira të letërsisë angleze të nëntëqindës.

Gjinevra (nga Romancat e Tryezës së Rrumbullakët)

Tradhtia mitike është rrëfyer në shumë libra, që nga ata mesjetarë dhe përsëritur më pas në shumë vepra nga shekulli XII e deri te romanet e sotme. Gjinevra është bashkëshortja e kolme e mbretit Artur, të cilin megjithatë e tradhton me Lançelotin, më i shkathëti i Kalorësve të Tryezës së Rrumbullakët.

Françeska da Rimini (Dante, “Ferri”, Kënga V”)

Tradhtia më e njohur në letërsinë italiane është ajo e Françeska da Rimini, e përshkruar nga Dante Aligieri në këngën e pestë të Ferrit, ajo që të gjithë, për fat e mbajmë mend që kur na kanë detyruar ta mësojmë në shkollë. Françeska dhe i dashuri Paolo kapen në flagrancë nga bashkëshorti i saj dhe vëllai i tij, dhe vriten: do të përfundojnë në rrethin e epshit, përgjithmonë të bashkuar.

Margarita (“Mësuesi dhe Margarita”, Mikhail Bulgakov)

Margarita, bashkëshorte e palumtur, tradhton një bashkëshort të parëndësishëm me Mësuesin. Dhe për më tepër del nga shtëpia krejt lakuriq, fluturon në çatitë e qytetit, lëshohet në marrëzinë e një feste satanike ku është mbretëreshë. Bashkë me mace që flasin dhe djaj.

Helena (Homeri, “Iliada”)

Tradhtia tipike. Por në “Iliadën” e Homerit, Helena është një grua e trishtë, viktimë e bukurisë së saj të tepruar dhe magjisë me të cilën perëndesha e dashurisë, Afërdita, e ka nënshtruar. Nuk ishte Helena që donte të tradhtonte të shoqin, Menelaun me Paridin, që ajo e përçmon. Në këngën VI, Helena e trajton Paridin si burracak dhe duket sikur preferon më shumë kunatin e tij, Hektorin.

Hester, (“Damka e turpit”, Nathanil Hothorn)

Edhe në këtë rast, gruaja jobesnike përfundon keq: këtu e gjejmë, në trekëmbësh madje, e dënuar me vdekje në Amerikën puritane të një herë e një kohe. Damka e titullit është germa A, që Hesteri duhet ta mbajë në veshje, me qëllim që të turpërohet për fajin e saj para komunitetit, sa herë që del nga shtëpia. Por libri i Hothorn është në të vërtetë një denoncim ndaj bashkëkohësve të tij. Roman i suksesshëm që nga botimi i parë, sot në krye të letërsisë amerikane, bashkë me “Mobi Dikun”.

Dona Florípides Guimarães (“Dona Flor dhe dy bashkëshortët e saj”, Jorge Amado)

Letërsia e tradhtisë di të jetë edhe e gëzueshme, pa e prishur cilësinë e shkrimit: Dona Flor e Amados i vë brirët bashkëshortit me burrin e mëparshëm. Dhe ky i fundit, Vadinho, nuk është vetëm një dashnor i zjarrtë: rezulton madje edhe i vdekur. Marrëdhëniet jashtëmartesore, në rrëfimin e Amados, janë gjithsesi të shpeshta: nga Teresa Batista e lodhur nga lufta, një mulate e bukur e martuar me një latifondist të pasur, por që e tradhton, e deri te Gabriela Garofano dhe Kanela, e kapur në shtrat me shokun më të mirë të bashkëshortit.

Konti Shatërlei (“I dashuri i zonjës Shatërlej”, D. H. Lorens)

Gruaja më jobesnike e nëntëqindës letrare mund të jetë Zonja Shatërlej: pas një rinie libertine martohet me aristokratin Kliford Shatërlej, i cili është i pasur dhe fisnik, por shumë shpejt tregon se është pak i prirur të përmbushë detyrimet martesore. Prandaj Zonja e konsideron një budalla dhe e tradhton vazhdimisht me një burrë të pashëm, me të cilin lidhja është vetëm fizike. Lista e grave jobesnike në letërsi është edhe më e gjatë.