6.5 C
Prizren
E premte, 16 Prill, 2021

Një përpilim dhe emërtim të ri për fjalorin e gjuhës shqipe

Fjalori është një libër me fjalët e një gjuhe ose me termat e një fushe të caktuar të shkencës, të teknikës a të një fushe tjetër, të cilat renditen sipas alfabetit dhe shpjegohen ose përkthehen në një gjuhë tjetër ose në disa gjuhë.

Kemi fjalor shpjegues ( narrativ ), terminologjik, etimologjik, historik, enciklopedik, fjalor drejtshkrimor. Të gjithë këta fjalorë kryejnë funksionin e tyre në fushat e tyre.

Në përpilimin e këtyre fjalorëve, marrin pjesë njerëzit profesionistë. Secili fjalorë na jep një ndihmesë se si duhet të shkruhet një fjalë si dhe ta dimë kuptimin e saj. Për përpilimin e fjalorit në rend të parë na duhet një punë serioze, e ngadalshme dhe e saktë. Në fjalor nuk duhet të ketë vend për gabime se kemi të bëjmë me një libër që kombi ynë do ta përdorë atë në të gjitha fushat.

Para pak kohësh lexuam se gjuhëtarët do ta përpilojnë një fjalor të ri të gjuhës shqipe. Ideja është e mirë, por neve na duket emërtimi FJALOR I GJUHËS SHQIPE është pak i gjerë. Këtë e themi se gjuha shqipe ka aq shumë fjalë që ende nuk janë dëgjuar në masat e gjera të popullit dhe për shumicën këto fjalë të brumit të shqipes janë të pakuptimshme. Megjithatë, me një punë serioze mund të bëhet edhe ky fjalor.

Ne parapëlqejmë që puna e tyre le të fillojë së pari me rregullimin e ABETARES. Në abetaren tonë kemi paqartësi te shkronjat dyshe. Aty na dalin shkronjat: DH (Dh), GJ (Gj), LL (Ll), NJ(Nj), RR ( Rr ), SH (Sh), TH (Th), NJ (Nj), ZH (Zh). Tani me këto dy fytyra të këtyre shkronjave nuk po dimë se cili variant duhet të përdoret për shkronjë të madhe !? Ky është një problem serioz. Këtu u tregua mosefikasiteti i punës i hartuesve të abetares. Çdo ditë u themi nxënësve se gjuha shqipe është më e vjetra, por këtë nuk po e dëshmojmë me fakte.

Prandaj, pyesim: si ta argumentojmë këtë kur në fjalorin e derisotshëm kemi 20% të fjalëve shqipe, e ato të tjerat janë të gjuhëve të huaja ? Ne e kuptojmë se fjalët e teknikës janë futur në fjalorin tonë, por kemi fjalë të tjera që i kemi të shqipes, e ne i marrim fjalët e huaja në përdorim. Ne mendojmë se kjo është e pambëhishme.
Me këtë mënyrë po e mbysim gjuhën tonë.

Shpresojmë të mos tolerohet kjo dukuri negative në fjalorin e ardhshëm. Për të ardhur deri te përfundimi i suksesshëm, jemi të mendimit që përpiluesit duhet të shkojnë nëpër fshatrat e Kosovës. P.sh. në Struzhe, në Opojë, në Has dhe në të gjitha fshatrat e tjera. Të gjithë duhet të dimë se djepi i fjalëve shqipe ruhet nëpër fshatra. Marrja e këtyre fjalëve bëhet prej plakave, pleqve dhe fëmijëve. Kjo kategori e njerëzve është e padjallëzuar, janë të sinqertë.

Për t’u bërë mirë kjo punë e fjalorit në stafin e përpiluesve duhet të jenë: morfologët, dialektologët, etimologët, fonologët, leksikologët, psikologët, sociologët, historianët, gjeografët. Të gjithë këta duhet të jenë të përgatitur mirë në aspektin profesional, që ne këtu nuk dyshojmë. Në hulumtimin e fjalëve duhet të shkojnë si të vegjël, për të marrë gjëra të mëdha dhe të vlefshme. Nëse shkohet me mendjemadhësi, nuk do të bëhet asgjë. Hartimi i fjalorit kërkon kohë dhe mbi të gjitha durim.

Gani Rudaj dhe Teuta A. Muji

Më Shumë

Erdogan paralajmëron tërheqjen nga Traktati i Montreux

104 admiralë turq në pension sfiduan publikisht presidentin, Rexhep Tajip Erdogan në një letër të hapur, dhe 10 prej tyre përfunduan në burg, të...

Shtatë legjendat e muzikës që vdiqën në moshën 27 vjeçare

Ikona të shumta të industrisë së muzikës pësuan vdekje në moshë të re. Por, shumë nga ta rastisën që nga jeta të ndahen pikërisht...

Nagavci: Mësimi sot filloi pa pengesa, për javën e ardhshme do të vendoset sipas rekomandimeve

Ministrja e Arsimit, Shkencës, Teknologjisë dhe Inovacionit, Arbërie Nagavci ka bërë të ditur se në këtë formë të mësimit do të vazhdohet këtë javë,...

“Lidhja Shqiptare gati drejt Manastirit e Shkodrës”

“Le Temps” ka botuar, të dielën e 20 mars 1881, në faqen n°2, një shkrim në lidhje me sukseset luftarake të Lidhjes Shqiptare të...

Vërmicë: Vazhdojnë kolonat e qytetarëve në kufi me Shqipërinë

Qytetarët e Kosovës edhe sot kanë zgjedhur ta lëshojnë vendin për fundjavë, duke u nisur drejt Shqipërisë Sipas mediave kosovare, në kufirin Vërmicë-Morinë janë shkaktuar...

Banorët e fshatit Gjonaj, telashe me rrugë

Mbi 100 familje të fshatit Gjonaj, po përballen me telashe që po iu shkakton rruga e dëmtuar, e banorët për një gjë të tillë...

Totaj kujton 2 vjetorin e zgjedhjes në krye të PDK-së në Prizren

Kryetari i PDK-së në Prizren, Shaqir Totaj, ka kujtuar 2 vjetorin e zgjedhjes së tij, në krye të partisë në këtë qytet. “Sot dy vite...

Nis largimi i zyrave të partive politike nga pronat e komunës, Totaj: Pushteti i VV-së s’pati konsideratë

Kryetari i degës së PDK-së në Prizren, Shaqir Totaj, ka thënë se largimi i zyrave të partive politike nga pronat e komunës nga qeverisja...

Pritja e lirisë, në lirinë e ardhur

Rreth romanit “Prishtina”, të shkrimtarit Mehmet Kraja Ballsor Hoxha Pritja, si zbulim i shoqërisë kosovare, është bosht i romanit “Prishtina” të Mehmet Krajës, edhe atëherë kur...

“Vladimir Putini mund të shkaktojë nisjen e luftës në Evropë”

Vladimir Putin po rrezikon nisjen e luftës në Evropë, duke grumbulluar trupat përgjatë kufirit me Ukrainën. Ky është mendimi i një ish-ambasadori amerikan. Michael McFaul,...

Sulmon bashkëshorten, arrestohet prizrenasi

Policia e Kosovës ka njoftuar për një rast të dhunës në Prizren. Në njoftimin 24 orësh bëhet e ditur është arrestuar i dyshuari mashkull kosovar,...

14 të vdekur nga koronavirusi në Kosovë gjatë 24 orëve të fundit

Brenda 24 orëve janë raportuar 14 raste të vdekjes me SARS CoV-2 pozitiv. Rastet e vdekjes janë nga komunat: Gjilan 4 raste (72, 71, 67,...

Nata e parë e martesës, vajza bën një zbulim shokues për familjen e dhëndrit

Festa martesore kthehet në shok. Nusja zbuloi se vjehrra ishte e ëma. Megjithatë dasma u bë me djalin dhëndër. Arsyeja është e pabesueshme. Kthesë të...

9 të vdekur e 571 raste të reja me COVID-19

Gjatë 24 orëve të fundit janë testuar gjithsej 4.351 mostra, prej të cilëve rezultojnë 571 raste pozitive. Raportohen 9 raste të vdekjes me SARS CoV-2...

Hoti, futbollisti që synon ligat e forta dhe është mes Kosovës e Shqipërisë

Florent Hoti u lind në qytetin e Manchesterit nga prindër shqiptarë nga Kosova e Shqipëria. Hoti ka shumë rrugë për të zgjedhur kur vjen...

Donald Trump: Në vitin 2024 do ta rimarrim Shtëpinë e Bardhë

Donald Trump nuk heq dorë nga ambicia e tij për t’u rikthyer në Shtëpinë e Bardhë në zgjedhjet e ardhshme presidenciale që do të...

Lajmet e Fundit