15.7 C
Prizren
E shtunë, 26 Shtator, 2020

Poezia e parë shqipe u shkrua nga Lekë Matrënga

Lekë Matrënga, i njohur si Luca Matranga, ka lindur më 1567 në fshatin Hora e Arbëreshëvet/”Piana degli Albanesi”, ka vdekur më 1619 në Palermo.

Ishte prift dhe shkrimtar arbëresh nga Siçilia, Itali.

Studoi në Kolegjin e Shën Athanasiusit në Romë, themeloi në vendin e lindjes shkollë. Libri i tij me titull “E mbsuame e krështerë”, shkruar në vitin 1592, përbën dokumentin e parë filologjik të toskërishtes së shkruar dhe të dytin të shqipes, fill pas “Mesharit” të Gjon Buzukut.

Matranga përdori gjuhën shqipe, arbërishten e folur në Piana degli Albanesi, ndryshuar në disa tipare fonetike, në mënyrë që të kuptohej edhe nga arbëreshët e kolonive të tjera. Libri përbëhet nga 28 fletë.

“E mbsuame e krështerë”, e njohur dhe si “Dottrina Christiana”, u botua në Romë më 1592.

Kjo vepër, në 28 faqet që ka, me përmbajtje shpirtërore e katekistike, tejet e rëndësishme për kishën arbëreshe, përfshin edhe një vjershë me tetë vargje, që përbën llojin e parë të vargut të shkruar shqip. Vepra është një doracak fetar për doktrinën e krishterë në formë pyetje-përgjigje.

Kjo vepër është e rëndësishme edhe për dokumentimin e një faze të vjetër të të folmeve të arbëreshëve të Siçilisë; ajo paraqet interes edhe për vjershën e shkurtër botuar në atë vëllim, dokument i parë e botuar i vjershërimit shqip.

Matrënga sjell me këtë vepër, poezinë e parë në gjuhën shqipe. Poezia, veç të tjerash, ka rëndësi, se gruan, femrën, e përmend që në vargun e dytë të saj…

Po jua risjellim në vëmendje vjershën “Këngë e përshpirtshme”, në origjinal, që konsiderohet si një nga vargëzimet e para në gjuhën shqipe:

Gjithëve u thërres, kush do ndëljesë
Të mirë të krësht?, bura e gr?
Mbë fjalët të Tinëzot të shihi meshë,
Se s’ishtë njer? nesh çë mkatë s’k?
E lum kush e kujton se k? të vdesë
E mentë bashkë mbë tënëzonë i k?
Se Krishti ndë parrajsit i bën pjesë
E bën për b?r të tij e për vëll?

Vargjet në gjuhën e sotme shqipe, do të tingëllonin kështu:

Të gjithëve ju thërres, kush do ndjesë,
Të krishterë të mirë, burra e gra,
me fjalë të Tënzot të shihni Meshë,
se s’është njeri prej nesh që mëkate s’ka.
E lum kush kujton se do të vdesë.
E mendtë bashkë në Tënzonë i ka,
se Krishti në parajsë atij i bën pjesë,
e bën për bir të tij e për vëlla”. 

- Advertisement -

Më Shumë

Zëvendëskryeministri Selmanaj tregon pse LDK ka ndryshuar qëndrim rreth Mini-Shengenit

Zëvendëskryeministri i Kosovës, Driton Selmanaj është deklaruar rreth procesit të dialogut me Serbinë dhe qëndrimit të Lidhjes Demokratike të Kosovës për Mini-Shengenin. Selmanaj në intervistën...

Aktorët e Teatrit të Prizrenit mbesin pa rroga, ja arsyeja

11 aktorët e Teatrit të Prizrenit kanë mbetur pa paga tash e disa muaj. Në emisionin “Mëngjesi me Arben Ahmetin” në Kanal 10, ka folur...

Rriten për 7.6 për qind eksportet e Kosovës gjatë muajit gusht

Të dhënat e tregtisë së jashtme së Kosovës për muajin gusht, tregojnë për një deficit tregtar më të ulët për 18.2 për qind, në...

VIDEO/ Djaloshi nga Prizreni tenton të hajë 50 qebapa

Një djalë nga Prizreni tenton të hajë 50 qebapa. Për më shumë shikoni videon në vijim nga minuta 15-të: https://www.facebook.com/KlanKosovaOfficial1/videos/755165418660667

Policia kishte informacion se personi që u vra sonte në Prizren dyshohej se “strehohej” në varreza

Besnik Shala i njohur me nofkën “qorri” dyshohej se kishte bërë një veprim të pazakontë për t’i ikur policisë. Siç mëson Gazeta Sinjali, policia kishte...

Bashkëjetesa me të mitura, dy persona shoqërohen në polici e më pas lirohen

Dy persona janë shoqëruar në stacion policor, për shkak të bashkëjetesës me persona nën moshën 16-vjeçare. Rasti i parë ka ndodhur mëngjesin e së mërkurës...

Shoferi e godet një grua në Prizren dhe ikë nga vendi i ngjarjes

Një person ka mbetur i lënduar si pasojë e një aksidenti që ka ndodhur dje në Prizren. Policia njofton se i dyshuari ka goditur një...

Dy të vdekur nga COVID-19 në 24 orët e fundit

Instituti Kombëtar i Shëndetësisë Publike ka njoftuar se gjatë 24 orëve të fundit kanë vdekur dy persona nga COVID-19. Rastet e vdekjeve janë nga Klinika...

Prizren/ 30 ditë paraburgim shtetasit të Shqipërisë për vjedhje të rëndë

Gjykata Themelore e Prizrenit ka caktuar masën e paraburgimit në kohëzgjatje prej 30 ditë, ndaj të pandehurit me iniciale S.Ç. nga fshati Borje, Komuna...

Rusia pritet ta regjistrojë vaksinën e dytë potenciale kundër COVID-19

Rusia është duke pritur që të regjistrojë vaksinën e dytë potenciale kundër COVID-19 deri kah mesi i muajit tetor. Kështu ka raportuar agjencia e lajmeve...

Policia gjen në Dragash 39 fara të kanabisit

Policia e Kosovës me urdhër të  gjykatës ka bastisur shtëpinë  e një  të  dyshuari burrë  në  fshatin Zym të  Dragashit. Sipas policisë , në  shtëpinë...

Restaurohet një hambar i vjetër në Senik të Malishevës

Qendra Rajonale e Trashëgimisë Kulturore në Prizren ka përfunduar punimet për restaurimin e hambarit të familjes Jonuzaj në fshatin Senik të Komunës së Malishevës. Ndërtimi i...

Katër shqiptarë ministra të Jashtëm në Ballkan, Abazoviç drejt pozitës së kryediplomatit

Udhëheqësi i platformës “E Zeza në të bardhë”, Dritan Abazoviç pritet të ketë postin e ministrit të jashtëm në Qeverinë e re të Malit...

Dështon sërish votimi i ligjit që mundëson tërheqjen e 10-përqindëshit të Trustit

Kuvendi i Kosovës sërish ka dështuar të votojë Projektligjin për Rimëkëmbje Ekonomike, raporton Express. Në votim kanë marrë pjesë vetëm 60 deputetë. Kryetarja e Kuvendit...

Kim Kardashian vjen si një ‘Rapunzel’ e kohëve moderne

Flokët e gjatë duket se do të jenë në modë për aq kohë sa do të egzistojë njerëzimi. Kim Kardashian, e konsideruar si një nga...

Thaçi: Krenar me rrugëtimin dhe transformimin e TMK-së në ushtri të Kosovës

Presidenti i Republikës së Kosovës, Hashim Thaqi, përmes një shkrimi në Facebook, në përvjetorin e themelimit të Trupave Mbrojtëse të Kosovës, tha se është...

Lajmet e Fundit

Fushata e Trump me Kosovën

Shkodran Ramadani Më 4 shtator në Shtëpinë e Bardhë Kryeministri i Kosovës Avdullah Hoti dhe Presidenti i Serbisë Aleksandar Vuçiq nënshkruan “Marrëveshjen për normalizim ekonomik”...

Qeveria ndan mjete shtesë për policinë

Në mesin e shumë pikave të reja që Ministria e Shëndetësisë i ka publikuar lidhur me masat e reja për koronavirus, është edhe vendimi...

Qeveria lejon pjesëmarrjen e qytetarëve në ceremonitë fetare

Qeveria e Kosovës ka marrë masat e reja lehtësuese për COVID-19. Në një nga pikat e aprovuara, është edhe lejimi i ceremonive fetare, por në...

Qeveria miraton masat e reja, u zgjatet orari gastronomëve

Qeveria ka marrë masat e reja ndaj COVID-19 në mbledhjen e saj të premten. Në kuadër të tyre, gastronomisë i është zgjatur orari edhe...

Kamioneta godet këmbësoren në Prizren

Një aksident trafiku raportohet se ka ndodhur mbrëmë në Prizren. Sipas policisë, i dyshuari shtetas i huaj derisa ishte duke drejtuar kamionetën, ka goditur këmbësoren. Policia...