“Tirana 14” quhet Filmi Artistik me i ri Shqiptar i cili do të shfaqë premeierën e tijë ditën e nesërme në ambjentet e Kinema Millenium. Komedia me metrazh te gjatë, është realizuar nga Regjia dhe Skenari i Edmond Mandros, dhe drejtorit të Fotografisë Lorenc Pelushaj.

Kasti i Aktorë ve si: Genc Fuga, Gent Hazizi, Eni Jani, Ervin Bejleri, Ola Harizaj, Laura Nezha, Ina Gjoncaj, Azra Sallahi, Ledio Lako, Marin Orhanasi, Orsi Vangjeli, Eglein Laknori etj, si dhe pjesemarrja e personazheve të ndryshme televizive si Marina Vjollca, Jorida Rustemi, Edmond Tupe, Arjon Muca, apo këngetarëve Endri dhe Stefi Prifti, Sheila Haxhiraj, si dhe Aurela Hoxha, Franceska Jacaj etj, ka ngjallur mjaft kuriozitet dhe interesim në publik, dhe kjo e fundit konstatohet edhe në facebook, ku pothuajse çdo shqiptar përdorues i këtij rrjeti social, nuk ka hezituar ta komentojë apo paraprijë filmin, duke kompliemtuar realizuesit për zgjedhjn e kastit mjaft të larmishëm.
Ky prodhim i ri i “Edjoramafilm”, mezi po pritet nga publiku artdashës, të cilët nuk kanë ngurruar të vërshojnë drejt kinemasë për të rezervuar biletat e premierës së nesërme, dhe javë së shfaqes së filmit.

Filmi është një komedi romantike që merr shkas nga një fenomen sa i hershëm, po aq edhe present siç është tradhtia bashkëshortore, për tu fokusuar më pas tek impakti që ka “ky lloj seksi” sot në shoqërinë tonë.
Ngjarjet dhe personazhet rrotullohen rreth një televizioni privat, roli i të cilit në ditët e sotme është shumë dominues.

Ëngjëlli,(Genc Fuga) drejtor Programacioni në këtë televizion, është një 40 vjecar i përkushtuar tek familja, besnik ndaj gruas por që monotonia e jetës e ka futur edhe në monotoninë e jetës në cift. Për pasojë, gruaja e tij, Ada, (Ola Harizaj) e tunduar nga joshjet e nje mashkulli tjetër, e tradhëton duke ia shembur atij gjithë murin e vlerave morale që ai e ruante me aq fanatizëm.
Pas kesaj, i tërhequr nga shoku I tij feminist i lindur (Gent Hazizi), ai hyn në një aventurë mbushur me flirte, dashuri dhe seks.

EC Ma Ndryshe në kuadër të projektit “Urbanizmi i Prizrenit nën vëzhgim të përhershëm” ka analizuar kornizën legjislative dhe institucionale për mbrojtjen e trashëgimisë kulturore brenda Qendrës Historike të Prizrenit. Një numër i konsiderueshëm ligjesh dhe dokumentesh në të dyja nivelet e qeverisjes janë miratuar viteve të fundit, të cilat duhet të sigurojnë mbrojtjen dhe zhvillimin e Qendrës Historike. Me gjithë këtë kornizë legjislative dhe institucionale mjaft të avansuar, Qendra Historike e Prizrenit vazhdon të degradohet në mënyrë sistematike. EC Ma Ndryshe beson dhe rekomandon se vetëm opsioni i ndëshkimit (me gjobë ose burgim) për veprën penale “dëmtim i trashëgimisë kulturore” mund të shpëtojë Qendrën Historike nga shkatërrimi i tërësishëm.

Raporti i Progresit për Kosovën për vitin 2013 i publikuar nga Komisioni Evropian ka konfirmuar shqetësimet e shoqërisë civile në Prizren dhe Kosovë për degradimin e trashëgimisë kulturore. Raporti në mënyrë eksplicite konstaton se “interesat biznesore shpesh herë mbizotërojnë kundruall interesave të trashëgimisë kulturore”, duke aluduar në ndërtimet pa leje. Njëherësh, Komisioni Evropian, në pjesën e raportit që flet për të drejtat kulturore ka bërë thirrje për “veprime të fuqishme për të ndaluar aktivitetet ilegale dhe degraduese si dhe korrigjimin e atyre ndërtimeve që kanë tejkalime”. Ky degradim është tregues i dështimit institucional për të mbrojtur Qendrën Historike të Prizrenit dhe konfirmim i konstatimit se ligjet janë të pamjaftueshme për të siguruar rend urbanistik dhe mbrojtje te trashëgimisë kulturore në këtë qendër.

Ligji për Qendrën Historike të Prizrenit parasheh që personi fizik dhe juridik që bën ndërtimin, rrënimin, ndërhyrjet në infrastrukturë apo çfarëdo aktiviteti tjetër të ndaluar, paguan të gjitha shpenzimet e nevojshme për kthimin e objektit të dëmtuar të trashëgimisë kulturore dhe fetare në gjendjen para shkaktimit të dëmit. Sipas këtij ligji gjobat e parapara me Ligjin për Planifikim Hapësinor dhe Ligjin për Ndërtim, dyfishohen në rast të shkeljeve brenda Qendrës Historike të Prizrenit, ndërsa zbatohen masat sanksionuese të parapara në Ligjin për Trashëgiminë Kulturore. Edhe Kodi Penal i Kosovës është mjaft i qartë në raport me dëmtimin, shkatërrimin dhe nxjerrjen e paautorizuar të monumenteve ose objekteve të mbrojtura jashtë Republikës së Kosovës. Sipas Kodit Penal kushdo që dëmton ose shkatërron monumentin ose objektin e mbrojtur kulturor, historik, fetar, shkencor apo natyror, dënohet me gjobë ose me burgim deri në dy (2) vjet. Për më tepër, nëse monumenti i mbrojtur ka vlerë të posaçme ose nëse vepra penale rezulton me dëm të rëndë, kryesi dënohet me gjobë ose me burgim deri në tre (3) vjet.

Me gjithë këtë kornizë ligjore dhe sistem institucional, Qendra Historike e Prizrenit po degradohet në vazhdimësi. Institucionet e shtetit kanë dështuar në zbatimin e ligjeve, e mbi të gjitha në ndëshkimin e keqbërësve. Dëmtimi dhe shkatërrimi i trashëgimisë kulturore, për shkak të praktikës së mosndëshkimit, po konsiderohet si shkelje e vogël (në rastin më të mirë). Mosndëshkimi po inkurajon veprime tjera degraduese ndaj trashëgimisë kulturore. Ndërtimi i hoteleve brenda Qendrës Historike në 3-4 vitet e fundit (pothuaj të gjithë me tejkalime) dëshmon më së miri përsëritjen e shkeljeve nëse të parët nuk ndëshkohen. Mosveprimi i institucioneve ka krijuar dhe zhvilluar kulturën e mosndëshkimit në Prizren. Qendra Historike është ndër zonat më të errëta të sundimit të ligjit në Prizren, me mungesë totale të transparencës dhe llogaridhënies.

Mbrojtja dhe zhvillimi i Qendrës Historike të Prizrenit është përgjegjësi e ndarë e dy niveleve të qeverisjes dhe e një numri të madh institucionesh. Për këtë arsye, EC Ma Ndryshe rekomandon koordinim mes institucioneve të shtetit për të vendosur rend urbanistik në këtë zonë. Ky koordinim duhet të zbatohet në disa nivele, përfshi atë brenda komunës së Prizrenit (drejtoritë), komuna në raport me QRTK dhe ministritë përkatëse (kulturë, planifikim hapësinor, qeverisjelokale), institucionet e drejtësisë dhe zbatimit të ligjit dhe mbikëqyrja parlamentare në raport me qeverinë dhe komunën. Paralelisht, ne besojmë në nevojën e organizimit qytetar për të artikuluar presion ndaj institucioneve të shtetit për transparencë dhe llogaridhënie në raport me Qendrën Historike.

Rekomandimi kryesor është zbatimi i ligjeve përmes ndëshkimit, që do të shërbente si shembull parandalues. Dëmtimi ose shkatërrimi i trashëgimisë kulturore përbën vepër penale dhe mosndëshkimi nënkupton paaftësinë e institucioneve për të siguruar sundim të ligjit. EC Ma Ndryshe beson dhe rekomandon se vetëm opsioni i ndëshkimit (me gjobë ose burgim) për veprën penale “dëmtim i trashëgimisë kulturore” mund të shpëtojë Qendrën Historike nga shkatërrimi i tërësishëm.

Katërqind vjetori i lindjes së dramaturgut të njohur anglez, William Shakespeare, do të shënohet edhe në vend. Me rastin e këtij përvjetori, tragjedia “Hamleti” e teatrit shekspirian të Londrës, në regji të Dominik Dromgul dhe Bill Bakharst, do të shfaqet të martën në dy termine, nga ora 16:00 dhe 20:00, në Teatrin Kombëtar të Kosovës.

Dymbëdhjetë aktorë që tashmë kanë ardhur në Prishtinë, Xhon Dugal, Ladi Emeruva, Fibi Fildes, Miranda Foster, Naem Hayat, Berus Kan, Tom Lorens, Xhenifer Liong, Raviri Paratin, Methju Romein, Amanda Vilkin, Kit Bartlet pritet ta inskenojnë para publikut kryeqytetas tragjedinë e jetës së Hamletit, princit të Danimarkës, shkruar gjatë viteve të shekullit gjashtëmbëdhjetë nga Shakespeare.
Babai i Hamletit mbytet nga vëllai i tij Mbreti Klaud për të marrë në dorë pushtetin mbretëror. Pasi merr pushtetin ai po ashtu martohet me nënën e princit Hamlet, Gertruden. Mbreti Klaud të gjithë i bind se kjo ishte një vdekje natyrore. Por, pasi i lajmërohet fantazma e babait Hamletit, ai e sheh se kjo nuk ishte një vdekje natyrore, por mbreti Klaud e kishte vrarë babanë e tij me helm kur ai ishte duke fjetur .

“Në shfaqjen Hamleti, unë do të luajë princin e Danimarkës, ku zbulohet se babai i tij ka vdekur nga plagët e marra gjatë përleshjes me axhën e tij, dhe i cili vajton me të madhe ndaj asaj kësaj vrasje”, ka deklaruar gjatë konferencës së mbajtur për media njëri nga aktorët e shfaqjes, Naem Hayat që është me origjinë nga Pakistani.

“Globe Teatre Shekspir” në Londër, një nga teatrot më të mëdhenj të botës, më njëzet e tre prill të këtij viti shpalli turneun e tij më ambicioz me rastin e 450 vjetorit të lindjes së Shekspirit. Ky turne i jashtëzakonshëm në mbarë globin pritet të realizohet në një periudhë dy vjeçare. Por ky turne botëror i cili zhvillohet në kuadër të afër shekullit të pestë të lindjes së Shekspirit, e vendos Kosovën në listën e shteteve që “Globe Teater Shekspir” ka menduar të jetë prezent në skenën teatrore dhe shënon një moment të veçantë për Teatrin Kombëtar të Kosovës.

“Është ndoshta e tepërt të them se kjo është një ngjarje e rëndësishme kulturore për Kosovën. Shteti i Kosovës po bëhet pjesë integruese e performancave dhe ngjarjeve kulturore botërore, kështu që falë impenjimit dhe ndihmës së pakursyer të ministrit Krasniqi edhe Prishtina do të presë një nga trupat më të njohura në botë, që do të sjellë në skenë tragjedinë e Shekspirit, për të vazhduar turnin botëror edhe në dyqind e katër shtete të tjera”, citon KultPlus drejtorin e përgjithshëm të TKK-së, Valdet Avdiu.
Globe i Shekspirit është një rindërtim i përpiktë i përshtatur origjinal me gdhendje druri dhe koncept të hapur të skenës si në kohërat e Shekspirit. Sot ajo është një pjesë e gjallë dhe integrale e peizazhit teatrale të Londrës, duke ofruar Shekspirin dhe shkrimet e tij të guximshme në formatin botëror nën menaxhimin e drejtorit artistik Dominic Dromgoole.

“Jemi tejet të privilegjuar që na është dhënë mundësia të inskenojmë këtë shfaqje në Teatrin Kombëtar të Kosovës”, shtoi më tutje aktori nigerian Ladi Emeruva, i cili do të luajë në dramën “Hamleti”.
Teatri Globe i cili në Londër ndërlidhet me emrin Uilliam Shekspirit, është themeluar nga kompania teatrore e Shekspirit në vitin 1599, ndërsa gjatë një zjarri është djegur më 29 qershor të vitit 1613. Teatri modern i njohur nën emrin “Teatri shekspirian Globe” është hapur në vitin 1997 në afërsi të vendit ku ndodhej teatri i vjetër. Ai disponon me 1.380 ulëse dhe 700 vende për të qëndruar në këmbë.