Në ambientet e Bibliotekës Kombëtare në Prishtinë, është përuruar libri “Leksikoni i Grave të Lëvizjes Ilegale për Çlirim”, i autores Teuta Hadri, në të cilën janë paraqitur biografitë e mbi 100 grave që punuan dhe u angazhuan në lëvizje të ndryshme kombëtare për çlirimin e Kosovës nga pushtuesi serb.
Nga të pranishmit, “Leksikoni i Grave i Lëvizjes ilegale për Çlirim” me autore Teuta Hadri, është vlerësuar një ndër projektet më të mira dhe më të përmbledhura të botuara për gruan shqiptare dhe fatin e saj në gjysmën e dytë të shekullit 20.

Simboli i rezistencës kombëtare, Adem Demaçi, e ka çmuar lart librin që pasqyron shumicën e grave që dhanë kontribut të paçmuar në çlirimin nga pushtuesi serb, mirëpo, ka deklaruar se burrat dhe shoqëria shqiptare, i kanë borxh shumë këtyre grave që flijuan rininë dhe jetën e tyre për ta gëzuar sot lirinë. “Ne nuk mund t’u dalim borxh grave, motrave dhe nënave tona kurrë. Këtë le të din çdo shqiptar. Për Poloninë është thënë shumë herë që nëna poloneze shpëtojë popullin polak nga gjermanizomi dhe ja ku është Polonia sot. E askënd nuk e dëgjova se popullin shqiptar e shpëtoi nëna shqiptare, por secili, por secila parti dhe po thotë që unë e shpëtova. Kështu që duhet t’i bëjmë disa korrigjime. Unë ju thërras që t’ia bëjmë sikurse polakët, kur të takohemi me gratë dhe vajzat t’ua puthim dorën dhe të tregojmë se jemi kandidatë për Evropë, sepse me pallavra në atje nuk shkohet”, ka thënë ai,transmeton Epoka e re.

Autorja e librit, veprimtaria e shquar, Teuta Hadri, ka potencuar se frymëzimin për këtë libër e gjeti pikërisht në burg, pasi që aty hasi në vuajtjet e gruas shqiptare. “Ajo që më ka shtyrë të shkruaj këtë libër ka qenë burgosja ime në burgun e Mitrovicës, që nga ato ditë të kobshme të jetës sonë rinore që i humbëm në ato kazamate dhe mure të betonta, ku burgjet ishin të mbushura me nxënëse, studente, vajza, nëna dhe gra shqiptare, që i kishin lënë fëmijët e tyre në shtëpi dhe ishin nisur rrugës së lirisë dhe qëndronin në burgje ku u maltretonin nga forcat dhe agjendat e sigurimit serbo-sllavë. Qëndresa e atyre nënave dhe grave të cilat edhe brenda burgjeve formuan celulat që kur të dalin të vazhdojnë rrugën e lirisë”, ka theksuar ajo.

Festivali i 12-të Ndërkombëtar i Teatrit “Butrinti 2000”, do të çelë sot siparin në teatrin antik të Butrintit, me shfaqen “Spiunazh në epokën e gurit”, të Aleksandër Vollodin, vënë në skenë nga trupa e Teatrit shtetëror të Satirës “Aleko Kostandinov’ të Bullgarisë.

Regjisori i shfaqjes dhe drejtor i trupës, prof. Pllamen Markov, duke drejtuar provat në skenën antike të amfietatrit 3 mijë vjear të Butrintit, pohon jo pak emocione në një skenë të veçantë dhe me një publik po aq të veçantë. “Për dy ditë ne kemi njohur një vend të ri dhe kemi takuar njerëz miqësorë, kemi shijuar detin e kaltër dhe diellin, e natyrisht emocionet i takojnë shfaqjes sonte”, tregon ai, transmeton ’24orë’.

Janë 15 aktorë, mes të cilëve e mirënjohura artiste kombëtare e Bullgarisë, Tatjana Lolova. Në skenën e hapur të teatrit, të ngritur në shekullin e III-të, para Krishtit, dhe të përshtatur më vonë në stilin romak, pajisur me një skenë romake, pritet të interpretojnë 4 trupa të huaja.

Sipas programit, gjatë ditëve të festivalit pritet të interpretojnë trupa nga Bullgaria, Amerika, Spanja, Italia dhe Ukraina.

Për katër netë, mbrëmjeve, publiku do të ndjekë shfaqet në skenën e hapur të teatrit 3 mijëvjeçar, në Parkun kombëtar të Butrintit.

Në këtë edicion paraqet avantazh infrastruktura e përfunduar e rrugës që lidh Butrintin me Sarandën, ku për pak minuta përfundojnë 15 kilometrat ndarës. Oraret e shfaqjeve të përcaktuara pas orës 21.00, japin mundësinë e ndjekjes së shfaqjeve nga gjithë pushuesit e zonës.

Në këtë edicion të 12-të pritet të mbahen edhe minutat homazh, në nder të dy aktorëve të mëdhenj të teatrit shqiptar, Agim Qiriaqi dhe Roland Trebicka.

Por, megjithë ftesën e bërë më parë, deri tani nuk ka të përfshirë në program asnjë trupë shqiptare e teatrit në Shqipëri, Kosovë apo Maqedoni.

Sipas regjisorit Alfred Bualoti, i është bërë ftesë trupës kombëtare në Tiranë, por ata nuk janë përgjigjur. Festivali organizohet pas dy vitesh mungesë, për arsye edhe të mos transparencës financiare të organizimit të përvitshëm të këtij eventi kulturor dhe për herë të parë, shfaqjet zhvendosen edhe në qytetin e Sarandës.

Shfaqja e fundit do të jetë spektakli muzikor “Si ëngjëjt në qiell”, mbrëmjen e 23 korrikut, i cili pritet të zhvillohet në shëtitoren e Sarandës, me interpretimin e artistëve të teatrit të Bergamos, Itali, nën regjinë e Luigi Pezzoti.

Festivali i Butrintit organizohet nga Qendra Kombëtare e Teatrit Mesdhetar dhe Parku Kombëtar i Butrintit.

Studiuesi i artit, Pjetër Logoreci ka dorëzuar në Arkivin e Shtetit një album me tre disqe gramafoni, me zërin e aktorit Aleksandër Moisiu me origjinë shqiptare. Pjesa e interpretuar prej tij, është monologu i Faustit të Gëtes.

Studiuesi në një intervistë për “Shekullin” tregon se është një koleksionist i shumë materialeve që kanë të bëjnë me këtë aktor për jetën e tij në Vjenë. Gjithçka për të ka lindur vetëm nga një fotografi që ka parë në teatrin e Vjenës, ku për një vit rreth ka interpretuar në shfaqjen “Udhëtime” me regji të Kornmüller.

“Edhe pse kushtonte “një dorë eurosh” e mora pa hezituar për ta pasur si “diamant” të familjes. Këtu ka një regjistrim të Moisiut, së bashku me zërin e Perandorit Franz Josef, zërin origjinal të famshmit kompozitor Straus”.