Një udhëtim mistik tri pika të ndryshme i lidhte me një emër të vetëm. Pelegrinazhi përfshin varrin e Sari Salltikit në majën e Pashrikut në Kosovë, në teqenë e Sari Salltikit që ndodhet në malin mbi Krujë dhe tek qafa e Zhurit po me këtë emër.
Pelegrinazhi fillon nga 1 gushti te vendpushimi i shenjtë i shkëlqësisë së tij, Sari Salltik Babës, në Malin e Pashtrikut. Llogaritet se pikërisht në gushtin e vitit 1614, kalon misionari i parë dhe më i shquar i Tarikatit Saadi në Ballkan dhe Evropë, postmbajtësi i parë i Teqesë së Madhe Autoqefale Ballkanike, hirësia e tij, sheh Sulejman Axhiza Baba.
“Gjurma e të shenjtit” në Krujë
Mejdi Elezi, historian, shpjegon se më 1 gusht të këtij viti e ka vizituar Teqenë e Sari Salltikit në Krujë. Sipas tij, udhëtimi nis për në Malin e Skënderbeut, ose siç njihet nga vendasit Mali i Krujës, që është i lartë 1176 metra dhe në majë të tij është dhe vendi i shenjtë i Sari Salltikut.“Nëse do të ecësh këmbë duhet të gjesh një ditë me diell të pastër për të shijuar të gjitha pamjet e rralla që të jep lartësia e këtij mali. Mali i Krujës është si ballkoni i Adriatikut”, thotë Elezi, duke shtuar se Mali i Krujës përfshin dy komponentë, që ia vlejnë për t’i vizituar, duke nisur me selinë e Sari Salltikut në majë të malit, po ashtu me teqenë e “Haxhi Shajnit”, një objekt i shenjtë i fesë bektashiane, ose siç quhet ndryshe dhe “gjurma e të shenjtit”, që ndodhet para se të hysh në Krujë.
“Në këtë teqe është bërë tanimë traditë që të sapomartuarit e zonës përreth e vizitojnë atë, në ditën e tyre të dasmës, marrin bekimin, bëjnë fotografi dhe nisen ma karvanin e makinave të tyre. Në “gjurmën e të shenjtit” shkojnë edhe besimtarë të fesë bektashiane, që në Krujë është e përhapur shumë, po ashtu edhe njerëz të tjerë që nuk i përkasin këtij besimi. Ky objekt është ndërtuar këtu e 500 vjet më parë. Në brendësi të teqesë ndodhet dhe “gjurma e të shenjtit”, pra gjurma e parë e Sari Salltikut, në ikje e sipër. Është një gjurmë që krutanët e ruajnë me fanatizëm. Sari Salltiku, ky shenjtor i madh, gjurmën e dytë të tij e ka lënë në Korfuz, ku edhe atje ka një teqe të tillë dhe në atë vend është dhe varri i shenjtë”, thotë Elezi.
Pelegrini në Pashtrik ka vazhduar edhe në kohën e komunizmit dhe ka qenë një festë gjithëpopullore
“Hasjanët atje shkojnë pas martesave të tyre, e kur Zoti nuk i gëzon me fëmijë atje shkohet për pelegrinazh dhe nga atje thuhet se fillon mbarësia. Në të shumtën e rasteve nuset e reja pastaj mbeten me barrë, sepse, siç thuhet, Zoti i ndihmon që pasardhësit të gëzojnë botën”, shpjegon Nexhat Çoçaj/Kosova Sot/