Shkruan: Beqë Cufaj

Buzëmbrëmjet e Prishtinës janë pothuajse të frikshme. Është ai tisi i zi që posa mbulon nënqiellin e Kosovës seç jep një paqartësi e cila duhet të peshojë mbi lodhjet që njeriu ia bën njeriut në këtë vend. Tërë ditën e lume. Në kuptimin e mirëfilltë, atë jetësorin dhe prej së voni edhe virtualisht, njeriu i nënqielliut tonë e lodhë tjetrin përskajt. E konsumon. Për mëngjese kafesh e dreka të gjata. Nëpër mejhane, rrugë e rrugica, telefonata, emaila, twitter-a, facebook-a, viber-a, sms-a e ku jo tjetër. Të jetë ajo nevoja të iket nga vetmia e demblia, nga trauma e trazimi që s’po ngjet se s’po ngjet asgjë? Derisa të bie tisi.

Dhe posa njeriu ta lëshojë sheshin ku ato pak drita fytyrash të njerëzve u japin një shkëlqim, gjithsesi të zbehtë, në dhomat e ndejave, në sallonet me e pa mysafirë, në kafehanet e qeta para se të nisin lajmet e “para”, për të pasuar të “dytat”, “tretat” dhe prej së voni edhe “katërtat” pëlcet kur pëlcet po “lajmi” i cili më vonë duhet të diskutohet në tavolinat e studiove televizive me mysafirë të cilët kur njeriu i sheh aty seç mendon që herë janë të paarritshëm për dijen e elokuencën e herë të padurueshëm për shkurtpamësinë e verbërinë. Por më së shumti sipërfaqësinë!
E premtja ishte një prej këtyre ditëve sa të zakonshme aq edhe të çuditshme. Sepse Kosova, deshi dikush apo jo, prejse Ligji për Zgjedhjet edhe zyrtarisht është deponuar në Kuvend, fushata ka nisur.
Kështu të premten njeriu mund të lexonte, shihte dhe dëgjonte: Ramush Haradinaj bën një segment të ofertës ekonomike për 70.000 vende të reja pune. Isa Mustafa mobilizon krerët e degëve të LDK-së nëpër komuna dhe këndellet nga goditja e rëndë që VV!-ja i dha në Asamble, ish-bastionin e tij, Prishtinë. Kurse Hashim Thaçi e bën atë që tashmë e ka sport në vigjilie fushatash elektorale: qytetarëve ua premtoi nja 1 miliard euro, të cilat edhe vet vdektarët e zakonshëm të këtij vendi në ndërkohë duket e kanë kuptuar që s’ka ku i merr! Por po Thaçi bëri edhe vulosjen e ndarjes nga dy bashkëluftëtarët dhe bashkëpunëtorët e afërm: Fatmir Limajn e Jakup Krasniqin duke thënë që shkuarja e tyre nuk do ta cenojë PDK-në- dhe me këtë edhe fitoren e saj të ardhshme.

Risia që s’ishte më risi pra: Fatmir Limaj doli me 28 Shkurt me Parti. Dhe atë disa ditë pasi iu hodh edhe një aktakuzë të cilën fitgurativisht po e quaj limë e re! (e limë dmth.: Përdorëse prej çeliku, e gjatë e shpatuke ose në trajtë tjetër, me faqe dhëmbë-dhëmbë, që shërben për të ngrënë sende prej metali a prej druri dhe për t’i bërë të sheshta, të lëmuara, të mprehta etj.).
A s’i shkojnë bizarisht bukur krejt këto shpjegime nga shqipja jo edhe aq e varfër krejt topografisë e gjenealogjive gjyqësore të ballafaqimit të ish-Komandant Çelikut në UÇK dhe politikanit Fatmir Limaj në paqe me drejtësinë? Them që po! Sepse rasti, pardon rastet e tij janë sui-generis sa vet “çështja e Kosovës”.

I ballafaquar me procesin e gjatë dhe të mundimshëm të Hagës ku u doli i pafajshëm, i ballafaquar me po të njejtin rast (pjesërisht) në EULEX e Prishtinë, i ballafaquar me rastin e “parë” të korrupsionit dhe prej disa ditësh edhe me rastin e “dytë” të korrupsionit, Fatmir Limaj del të jetë njeriu dhe politikani me më së shumti procese gjyqësore në historinë më të re të Kosovës! Dhe kjo i bie që ky njeri o të jetë një mbinjeri (uebermensch!) që din t’i ikë drejtësisë o kjo drejtësi të mos jetë drejtësi por një gjueti e përbërë nga gjuetarë… limash e Limajsh.
Në fakt, tërë rasti, ose thënë edhe më mirë Rastet Limaj, një ditë do të jenë “study case” për drejtësinë jo vetëm vendore por edhe ndërkombëtare. Është një diçka që njeriu edhepse jo i fushës së drejtësisë, thjesht e ka zor, në mos të pamundur, ta gëlltisë, sepse seç kundërmon, seç e ka një duhmë tërë kjo çështje, aq sa edhe vet populli, qytetari i këtij vendi ka nisur ta marrë “erë”.

Të kuptohemi: s’dua dhe s’mundem ta mbroj Limajn. E njoh dhe e kam përkrahur gjithmonë- si atë si Haradinajn, sa kanë kaluar në procesin e Hagës sepse atë proces e kam parë dhe e shoh si një sprovë e cila Kosovës ka dashur t’ia vë një barrë të rëndë dhe njollë për gjeneratat që vijnë.
Por dua të pyes veten (zëshëm): si u bë që nga të gjithë ministrat e deritashëm, Qeveritë Thaçi (I dhe II) të jetë vetëm një dhe i vetmi ministër i cili së pari kishte keqpërdorur buxhetin për… s’e dijmë sa mijëra Euro dhe tash edhe për “rreth” 1 milion Euro. Ta marrim që mesatarja e buxhetit të Kosovës prejse Thaçi është në pushtet është 1 miliard në vit… 7 vite bëjnë 7 miliard Euro. Del që Limaj e paska dëmtuar (hipotetikisht dhe në bazë të edhe kësaj akuze të re) për nja 1 milion euro. Po ku janë tjerët? A po themi, jo, a s’po klithim për këta hajnat tjerë… që janë pasuruar e po e dëmtojnë buxhetin e Kosovës me miliona e miliona… Dhe as edhe një prej tyre nuk u akuzua as edhe një dhe të vetmen herë!

Këtu vijmë tek ai peri i hollë, por për këtë tmerrësisht i rrezikshëm, i amoralitetit të politikës, publicistikës e çka jo tjetër që mbizotëron në Kosovë. Çfarë shpotie i bëjmë vetes- ne si shoqëri dhe ne si shtet. Kur e dijmë që as edhe një dhe i vetmi Ministër i as edhe një dhe të vetmes “Qeveri” e Qeveri kurrë nuk është dënuar për kurrupsion (apo edhe akuzuar?). Janë dhjetëra supozime, qindra sinergji, mijëra belbëzime që vazhdojnë këtë njeri, dikur pjestar UÇK-je e sot politikan që e ndjekin dhe stërndjekin. Sidomos sot. Kur në këtë vend çdo gjë është mes së vërtetës dhe gjysmë të vërtetës. Mes supozimit dhe hiperbolës. Sepse të jesh në Kosovë dhe i Kosovës e të mos e kesh një atribut, një epitet, një mbirrëfim por para së gjithash të mos e kesh të varur si qafore (virtuale) një stisje prej rrethit, moçalit, është e pamundshme.
Ne si qytetarë dhe vdektarë të zakonshëm të këtij vendi vërtet nuk e dijmë nëse Limaj është apo ka qenë i korruptuar. Por ajo që e dijmë është se Limaj deri në ditën e sotme kur doli në publik me Nismën e tij, e ka shtyer e stërshtyer këtë hap të shkëputjes përfundimtare. Edhe kur ishte në Hagë e hamendej për të ikur nga PDK-ja. Edhe kur u kthye nga Haga dhe si triumfues u prit nga gjysma e Kryeqytetit. Edhe kur u rrebelua pas atij kthimi dhe në të njejtën kohë pranoi të kandidohej për (herë të dytë) për Kryetar Prishtine. Edhe kur e mori postin e Ministrit të Transportit… ku edhe filloi e tëra dhe sot e gjet përfundimin e saj!

Fatmir Limaj sot kur e nisi Nismën e tij, Partinë e tij, në “supe” i ka tre procese të gjyqësore: Kleçka ende s’ka përgjigje nga Supremja, “MTPT 1” ende s’është mbyllur dhe së treti e ka edhe më të freskëtin “MTPT 2”. Të gjitha këtyre “telasheve” e telasheve ai kishte menduar që do t’u ikte në çastin kur u pajtua përfundimisht me ish- shefin e tij Thaçin pasi e mori postin e Ministrit të Transportit. Por Thaçi ia çoi në derën e prapme, dorën e tij- herë të djathtë e herë të majtë- Adem Grabovcin… dhe vetëm detaji sesi ky i fundit dha dorëheqje pak para se të fillonte rrokullima e akuzave në njërën anë dhe tragjedive familjare të Limajt në anën tjetër mund të jetë dhe në fakt është treguesi më i mirë se sa këta ishin “pajtuar”.
Thaçi- së bashku me Veselin e kanë parë Limajn gjithmonë si të tretin- dhe në një formë a tjetrën, të vërtetin, në PDK. U befasuan kur e kuptuan që herë Baci e herë Profesori- Jakup Krasniqi, përfundimisht u përcaktua për Limajn dhe ia luajtën lojën derisa e rraskapitën dhe në fakt edhe e detyruan që më në fund të bënte atë që ndoshta ishte dashur ta bënte menjëherë pasi qe kthyer nga Haga apo edhe më herët. Shkëputjen e tij nga PDK-ja, nga Thaçi e Veseli.

Të jetë vonë kjo që sot Limaj, së bashku me Krasniqin e nisën? Them që jo. Ka qenë e vetmja mënyrë e mundshme që të provojnë të marrin një pjesë të punës e meritës së tyre në ish- Partinë e tyre për të cilën bënë aq shumë e morën aq kaq pak! Nëse do të jenë të suksesshëm? Nuk e dijmë. Për dallim nga rasti i LDK-së dhe Dacit, këta janë dy. Por e kanë edhe ngarkesën e proceseve gjyqësore e cila në fakt edhe nuk do të duhej të ishte ngarkesë sepse nëse e kanë përnjëmend, sepse nëse një politikan e ka përnjëmend, të bëjë ndryshime atëherë atë njëmendësi populli, qytetari, njeriu, e ndjen… dhe e aprovon. Qoftë ai politikan me akuza e telashe të të gjitha natyrave. Nuk duhet të jemi kurrë kundër formimit të sa më shumë partive! Përkundrazi. Qytetari, votuesi i Kosovës sot është më racional sesa asnjëherë në historinë e këtij vendi. Në vëzhgimin, leximin dhe analizimin për secilin që del me ofertë politike. Por para së gjithash, qytetarit të këtij vendi i është zhvilluar senzori kryesor: ai i matësit nëse politikani po don të bëjë diçka për taksapaguesin po don për t’i shërbyer atij. Dhe para së gjithash nëse politikanë po don ta ndërrojë gjendjen e rëndë në të cilën jemi: dramatikisht dhe radikalisht!

Prandaj them që Fatmir Limaj sot ka nisur diçka për të cilën nuk do të pendohet. Sepse tash edhe me letra dhe më në fund e ka shtëpinë e tij dhe vijat e Nismës së tij e cila në ditët, javët e muajt në vijim do shihet sa e si është e përgatitur dhe para së gjithash me çfarë oferte do del para qytetarit.
Në të njejtën kohë, Fatmir Limaj sot e ka dënuar një subjekt politik i cili në këto vite pushteti, herë falë arrogancës e herë falë injorancës ka rënë ku ka rënë. Për kuriozitet, së fundmi ky subjekt ka këtë risinë e re: është mbyllur në botën virtuale të FB-ve e Portaleve pa e parë e ndjerë tisin e zi… që ka rënë mbi këtë nënqiell në këtë fillim të muajit Mars!/Gazeta Balic/

Gënjeshtra për lavdi. Gënjeshtra për të rritur lavdinë personale e atë familjare, origjinën Ylli Pango I RI bzpatriotike, lavdinë atërore, gjyshore e stërgjyshore, është gjithashtu e njohur në politikë. Kjo është një lloj tendence për të krijuar një lloj “brand”-i familjar, që e bën politikanin më të besueshëm, të dashur, të lavdishëm në sy të popullit. Mjaft nga ofiqarët publikë gënjejnë a mburren lidhur me të kaluarën e tyre, aftësitë e sukseset në fusha të ndryshme profesionale a shoqërore, ushtarake, dikur me trimërinë e tyre në luftë, historitë e luftës a heroizmin e baballarëve a gjyshërve, dhe kur njihet e vërteta, këto fabrikime më shumë dëshmojnë inferioritet, poshtërim sesa heroizëm. Tek ne, disa politikanë të viteve ‘90 nxituan, shpesh të lustruar dhe nga mediat servile, të japin imazhe heroike të betejave të tyre për demokraci. Kështu, dikush që shëtiti mes bulevardit mbi një makinë në ditët përpara rrëzimit të monumentit të diktatorit, u përpoq t’i japë vetes imazhin e një heroi mbi tank, që pengoi diktaturën të mitralonte njerëzit në protestë, ndërkohë që njerëzit që shëtisnin në bulevard atë ditë, shihnin me habi një makinë të vjetër ku dy burra shpalosnin madhështi, kinse ktheheshin nga Blloku ku po përgatitej gjëma, pasi kishin negociuar me sukses atje për të mos goditur popullin dhe kishin shpëtuar mijëra jetë të pafajshme. Në këtë rast e raste të tjera, duke imituar lavdinë luftarake të politikanëve komunistë të 45 viteve diktaturë, fabrikuar në vepra nga Enveri, postkomunistët ndjeheshin deficitarë dhe kërkonin me të njëjtat mjete të fabrikonin një imazh heroik të së shkuarës së afërt, gati-gati të tashmes, duke mos duruar dot deri në bërjen e historisë që do të vërtetonte dikur “heroizmin” e tyre a “lavdinë luftarake”, nëse ajo do të ishte vërtet e tillë. Përveçse etje për lavdi, kjo është dhe një nevojë për të qenë pjesë e një të kaluare historike ku kanë qenë pjesë të gjithë ata që mbahen për protagonistë, e ku mosmarrja pjesë shtron pyetjen: “Po ku ishe ti atëherë?” Ekzagjerimi i rekordeve, profesionale, militare a heroike është i zakonshëm për politikanët e shkon deri tek fabrikimi i sajesave të tëra. Të gënjesh lidhur me lavditë e shkuara e të tashme personale, shërbimet ushtarake, lavdinë luftarake, biografinë e lavdishme familjare, është një rrugë e lehtë për një kandidat a politikan që veç paraqitjes si hero, e ndihmon atë për t’u parë në një dritë pozitive nga populli edhe në aspekte për të cilat elektorati ka interes të jesh i tillë. Kështu elektoratit i pëlqen që deputeti a politikani i vet i preferuar të jetë i fortë, i disiplinuar, patriot. Kjo jep avantazhe, përmirëson imazhin tek të tjerët por edhe te vetja, sidomos kur fillon e beson në ato që ke sajuar për veten e kur mendon se vërtet je bërë personi që dëshiron të jesh…Kjo është gati-gati një sindromë që përhapet, dhe sa më shumë shfaqet, aq më sfidues bëhet. Janë të shumtë ata që e kanë e vazhdojnë ta kenë këtë në politikë, ku kjo sindromë spikat më tepër për faktin që politikani është shumë më i dukshëm e lehtësisht i diskreditueshëm. Por, për hir të së vërtetës, ky tipar spikat edhe mes njerëzve të thjeshtë që duan të bëhen të famshëm, nëpërmjet brand-it të sajuar jo vetëm për veten, por kur ka mundësi edhe për familjen. Arsyet janë jo vetëm lavdia, dëshira për t’u shquar, përfitimi financiar, por edhe vetmia e nevoja për shoqërizim.

…Më interesantja arrihet kur njerëzit fillojnë të besojnë gënjeshtrat që kanë sajuar vetë. Kjo ndodh sidomos kur gënjeshtra ndërtohet si një varg të tillash, madje kalon në një fabul a histori të tërë. Në një aspekt, të gjithë gënjejnë. Gënjeshtrat janë të zakonshme në shoqërinë njerëzore. Më e rrallë është të sajosh një varg gënjeshtrash të lidhura e që pasojnë njëra-tjetrën e të vazhdosh të jetosh me to së paku për ca kohë. Një gënjeshtër e vetme është një akt i vetëm, por të sajosh një varg mashtrimesh ke nevojë për fantazi, mani lavdie e një grup a kast mbështetës. Edhe në këtë fushë jo vetëm politikanët, por dhe mjaft njerëz të zakonshëm moralisht e profesionalisht, angazhohen në gënjeshtra, mashtrime. Ja tek kemi një shembull të kohëve të fundit: dikush boton një biografi të Lasgush Poradecit pa e njohur fare atë dhe familja indinjohet. Dhe kjo për të përfituar pak lavdi në kurriz të të lavdishmit. Dikush tjetër më diabolik, njeri i vetmuar që jeton gjithë jetën pa asnjë raport shoqëror e as seksual, gjen mbështetje në median mishngrënëse që ushqehet me sensacionin dhe sajon lloj-lloj historish për çdo njeri të njohur, hyn në detaje të jetës personale a familjare, dashurore a politike, kinse njeh mirë fakte a është dëshmitar i tyre. Dhe të gjithë këto janë raste jo politikanësh dhe jepen për të kuptuar se fenomeni është më i gjerë, njerëzor, dhe politikani shpesh është pjesë e kësaj edhe thjesht si qenie njerëzore. Ndërkohë ka sigurisht specifika për të. Për politikanin rruga drejt gënjeshtrës fillon si pa kuptuar. Ndofta fillon me diçka për të cilën ai është i etur. Si figurë publike ai duhet të ketë një përvojë jete që do ta bënte atë më të dashur për votuesit. Madje më të shquar krahasuar me politikanë të tjerë. Vetëm një gjë mungon për ta patur këtë dashuri: ai nuk e ka këtë përvojë. Atëherë ai fillon të gënjejë.

Gënjeshtra elektorale. Politikanët e quajtur të suksesshëm, sidomos në zgjedhje, tentojnë të jenë pragmatistë dhe e justifikojnë veten edhe kur s’kanë turp ta gënjejnë disi ose edhe me thasë, elektoratin. Si pjesë të detyrës së tyre si përfaqësues të popullit, në një demokraci funksionale, ata argumentojnë se edhe nëse nuk realizohen premtimet, së paku qëllimi i mirë është kryesori, dhe nuk është keq që populli të mbahet me shpresa të bukura. Pastaj qoftë edhe realizimi minimum i tyre, sidomos kur vijnë zgjedhjet e tjera, është diçka. Në fund të fundit kaq janë mundësitë. Në një takim elektoral përpara zgjedhjeve të vitit 2001, kandidati me integritet moral e tejet i ndërgjegjshëm V., njeri i vuajtur që kishte kaluar edhe disa vjet burg për arsye politike, duke dashur të jetë sa më i ndershëm e realist, ju thotë zgjedhësve se natyrisht ai dhe partia që përfaqësonte, do të bënin çmos t’i ndihmonin për të zgjidhur hallet e tyre të panumërta por natyrisht ata, zgjedhësit, nuk duhet të prisnin që ata t’ju zbrisnin parajsën mbi tokë. Njerëzit dëgjonin dhe jo pak syresh filluan të shprehnin dyshime nëse ja vlente a jo të zgjidhej ky politikan që pothuaj nuk premtonte asgjë, a së paku premtonte pak, ndryshe nga të tjerët. Në zonë erdhi menjëherë për ndihmë, një kandidat i një zone tjetër, pehlivani M., i vlerësuar nga partia si akrobatik për zgjedhjet dhe fitues i disa fushatave elektorale. “Nuk bëhet kështu fushata”, i sqaroi ai kolegut. “Më ndiq dhe do kuptosh”. “Çfarë deshët ju?- pyeti ai njerëzit. “Shkollë? Dy do t’jua bëjmë” “Ujë? 24 orë…do e keni”. “Rrugën? Do ta keni më të mirë se Bulevardin e kryeqytetit”. Njerëzit duartrokitën. H. i fitoi zgjedhjet në zonën e tij. V. natyrisht i humbi. Deri ku duhet të shkojë premtimi politik në zgjedhje, gënjeshtra politike, e vërteta, sinqeriteti i atij që kërkon të zgjidhet? “Sa i dëgjojnë e sa i kuptojnë zgjedhësit premtimet e komplikuara programore elektorale? Sa i besojnë ata ato të thjeshtat?” Eksperienca së paku tek ne, por edhe më gjerë tregon se shpesh fitojnë M-të dhe rëndom humbasin madje nuk kandidohen më nga partitë V-të. Cila është masa e pranueshme e gënjeshtrës që e kuptojnë të gjithë që është gënjeshtër politike, por e pranojnë si brenda kufijve të së lejueshmes për politikanin? Le të marrim një politikan që flet kundër korrupsionit orë e pa kohë, por ndërron kostume të shtrenjta shumë shpesh; rrallë kush nëmos askush do të merret me të deri me këtë aspekt, ndonëse dihet se njeriu i thjeshtë nuk ndërron dot kaq shumë kostume me rrogën e zakonshme por as edhe vetë ai politikan, s’do e bënte dot këtë vetëm me rrogën e vet sado të lartë ta ketë. Ky është minimumi i të lejueshmes. E keqja është se tek ne ka kohë që pranohet e gëlltitet si i natyrshëm a pranohet se s’ke ç’i bën, dhe maksimumi i rrenës e sidomos elektorale. Madje shpesh ajo nuk kuptohet për shkak të fjalëve të vështira për masën e zhurmës e spektaklit të fushatave që përjetohen më shumë si shfaqje në zonat rurale, se sa si vigjilje të ndryshimeve të mëdha të premtuara në jetën e tyre. Një emigrant i viteve të fundit në Bruksel, më thoshte se nuk besonte më asnjërën palë, por ç’mund t’ju bënte ai, …prapë do ngelej keq, e prandaj kishte ikur…

Ka psikologë që duke mos e humbur shpresën, (por flitet për demokracitë më të zhvilluara), mendojnë se nëse zgjedhësit kanë ide të mira dhe të dhëna të sakta, të bollshme e logjike reale, për të mbështetur kërkesat e tyre, mund të arrijnë t’i bëjnë politikanët e politikëbërësit, të bëjnë çfarë dëshirojnë ata. Të tjerë mendojnë se zgjedhësit gjithnjë do të kenë pak ose aspak influencë tek politikanët. Kjo sepse politikanët e zgjedhur e zyrtarët e lartë që rrjedhin soje, kanë mjaft ide të mira vetë, por shpesh nuk i marrin vendimet të bazuar në të dhëna apo sipas nevojave të zgjedhësve a të zhvillimit të vendit. Ata më shumë priren të dëgjojnë e të influencohen nga njerëzit me të cilët kanë raporte të afërta. Në raste të tjera më negative, ata nuk merren fare me problemet, impresionohen më shumë nga historitë personale të njerëzve të veçantë (ose i përdorin këto për tu paraqitur gjoja si të impresionuar, apo për të impresionuar të tjerët); se sa nga faktet, nevojat e njerëzve, faktet a të dhënat. Kjo sepse ngjarjet ata i mbajnë mend më lehtë se numrat, shifrat, statistikat, problemet e vërteta të komplikuara që kërkojnë zgjidhje. Vini re se sa shpesh tregohen ngjarje (përralla) në fushata elektorale me njerëz a zgjedhës të thjeshtë që e kanë takuar politikanin, kandidatin a liderin në rrugë e i kanë thënë kaq e kaq gjëra të mënçura apo histori të dhimbshme personale sinjifikative për të dëshmuar poshtërsinë e qeverisë që duhet të rrëzohet e shpresën e madhe tek qeveria që po vjen. Pse ndodh kjo? Sepse politikanët nuk kanë më nge të bëjnë studime, të lexojnë, të analizojnë e preferojnë a e gjejnë natyrisht më të lehtë të konkludojnë a bëjnë efekt nëpërmjet disa rasteve të mbledhura nga bisedat rastësore, takimet me miq, apo edhe sajesave- pjella të fantazisë së vet. Këtu fillon edhe dhjamosja e politikanit, jo vetëm fizike por kryesisht e si fillim ajo mendore

Paratë, donacionet, financimet politike. Fushatat elektorale janë e po bëhen gjithnjë e më të shtrenjta për kandidatët. Nëse nuk blen direkt vota me këto para (gjë që ka ndodhur rëndom kohët e fundit), politikani duke shpenzuar para, prapë fiton akses që të influencojë zgjedhësit e procesin politik. Në cilindo rast dhe kjo është një formë e spikatur e mashtrimit elektoral. Këtu tek ne, madje blerja e votave, pra ky lloj mashtrimi elektoral, është nga më të hapurat e më banalet dhe në jo pak raste realizohet edhe me shuma qesharake për individët e familjet në nevojë. Ndërkohë, ai që kandidon e fushata e tij po i ngjasojnë gjithnjë e më shumë modelit të zgjedhjeve të vendeve më të zhvilluara, ndonëse atje ka rregulla të forta loje e ajo që bëhet me paranë, ka të bëjë edhe me premisën që politikani të jetë sa më pak i korruptueshëm. Kurse tek ne ndodh e kundërta dhe e përbashkëta me ta, qëndron vetëm në faktin që pa para nuk mund të hyhet më në zgjedhje…