-4.2 C
Prizren
E martë, 25 Janar, 2022

Murtaja e Kamysë që goditi vetë nobelistin

Ashtu thjesht, siç hapet kryevepra e tij, u hap edhe gazeta me lajmin e hidhur atë ditë.

Albert Camus vdiq!

Ishte 4 janari i vitit 1960, kur shkrimtari nobelist 46-vjeçar, humbi jetën tragjikisht në një aksident me makinë në qytezën e vogël të Villeblevin.

Në xhepin e xhaketës së tij, ishte një biletë treni, e papërdorur.

Ai kishte bërë në plan të udhëtonte me gruan dhe fëmijët e tij nëpërmjet trenit, por, në minutë të fundit, kishte pranuar ftesën e botuesit të tij, Michel Gallimard, për ta shoqëruar me veturë.

Në një rrugë tërësisht të drejtë, aspak të akullt ose të rrëshqitshme, brenda çdo norme të lejuar shpejtësie, absurdisht, vetura doli nga rruga dhe u përplas me një përplas me një pemë.

Të dy, si shoferi Gallimard dhe pasagjeri i parë Camus, humbën jetën.

Në një çantë, të cilën Camus e mbante gjithnjë me vete, u gjetën dorëshkrimet e tij të fundit, mbi librin dhe kryeveprën e vetme të papërfunduar nga ai, “Njeriu i Parë”.

Një plagë e madhe e pushtoi shoqërinë intelektuale franceze, e cila kishte humbur ndoshta hyjin e saj më të madh e më të thjeshtë brenda një rryme absurde-ekzistencialiste, e cila kishte rivitalizuar gjithë Evropën e pjesë të botës.

Një murtajë e vërtetë – ndoshta si ajo e librit të famshëm – solli zinë kulturore, duke lënë pas trashëgiminë jetësore.

Murtaja – Ajo e vërteta

Në vitin 1947, Albert Camus do të publikonte një novelë, të titulluar “Murtaja”.

Ajo do të njihte menjëherë sukses të jashtëzakonshëm në rrathë të gjerë intelektualë parizienë e më pas evropianë e botërorë.

Camus ishte sprovuar në treg me kryeveprën e tij të pakohë, “I Huaji” dhe çdo titull i tij, pasues do ngjallte kureshtje.

Mirëpo, “Murtaja”, ose siç titullohet në origjinal “La Pestë”, ka shkuar realisht përtej kohërave.

Aq, sa shumë zëra, me fillimin e pandemisë COVID-19, e risollën në vëmendje atë si një “parashikim” që Camus bëri për çfarë do të ndodhte.

Megjithatë, Camus nuk qe fallxhor! Aq më pak një Nostradamus post-modern në absurditetin e tij.

Camus ishte intelektuali (jo)ekzistencialist i asaj kohe, i cili kishte kuptuar se murtaja e vërtetë, ishte ajo e cila nuk mund të parashikohej.

Ishte klithma shtrënguese që të përpinte rehatinë dhe e kthente qenien frymore intelektuale në një kufomë të parehatshme spirituale.

Murtaja – ajo e vërteta – ishte dhe është zbythja e njeriut përpara çdo fatkeqësie, të cilës zorr e ka t’i bëjë ballë.

Camus vetë, i bëri ballë të gjitha absurdizmave në jetën e tij. Por, njërën, nuk e mundi dot.

Pikërisht murtajën, e cila e goditi dhe të, pa mëshirë e pa rikuperim, në formën e një vdekjeje të parakohshme…

Jeta – Ajo e pavërteta

Në diferencimin kontekstual të kohshëm, ajo çfarë njerëzit jetonin, për Camus, ishte një shtirje (jo)jetësore.

Këtë ai e shpreh edhe në vepra si “Rënia” apo “Njeriu i Rebeluar”, ku qenia njerëzore shfaqet si një skenë me sipar të mbyllur, ku vetëm absurdi është litari i cili mund ta ngrejë atë dhe zhbëjë qenien e pavërtetë.

Një kontekst ku njeriu dhe zoti bashkoheshin e ndaheshin në të njëjtën pikë – atë të ekzistencës.

Veçse, i dyti, nul dhe i pari, i meremetuar në pavërtetësi.

Porsi Sizifi i mitizuar në përpjekjen e pafundme për lumturi rutinore, ashtu edhe njeriu sipas Camus, është rutinor në përpjekje për t’u mitizuar.

Veçse kjo është e pamundur!

Një plagë po aq e vërtetë sa vetë murtaja e parehatshme e mishëruar.

Një keqndenje njerëzore, siç do të përshkuante ai burgun ideal. Ose, një kolaps intelektiv nën opiumin fiktiv të moralit, i cili nuk mund të shihej e ndihej, por as të zhbëhej.

Ashtu, vetë Camus, do të jetonte në botën që nuk e donte, por dashuronte. Në botën ku dielli të vriste sytë, por të lindte jetën. Në botën ku vdekja qe e hidhur, por duhet të jetohej.

Ashtu si ai do të përshkruante Mersoin e tij, si një Krisht që njerëzimi meriton, martir do të qe vetë, i një fati ironik.

Jo Krisht, por as “anti”, murtaja e Camus, ishte vetë jeta, në të cilën shoqëria verbërisht kish’ zgjedhur të jetonte.

Jeta vetë, sipari skenik i pluhurosur!

Më Shumë

Latifi dhe drejtoresha Sallteku takohen me punonjësit shëndetësorë

Kryetari i Komunës së Rahovecit, Smajl Latifi i shoqëruar nga nënkryetari, Fatmir Iska dhe drejtoresha e Shëndetësisë dhe Përkujdesjes Sociale, Saranda Sallteku, kanë vizituar...

Ngricat në rrugë/ Autobusi bie në humnerë, 3 të vdekur

Një udhëtim ka rezultuar tragjik për disa pasagjerë në Turqi, pasi autobusi i tyre ra në humnerë. Tre viktima dhe 18 të plagosur është bilanci...

Policia mbush arkën e shtetit me mbi 21 mijë euro, vetëm dje dënoi 618 qytetarë që nuk respektuan masat antiCOVID-19

Qeveria e Kosovës ka miratuar masat e reja në luftimin dhe parandalimin e përhapjes së coronavirusit, masa këto të cilat kanë hyrë dje në...

Masat e reja antiCOVID, dhjetëra qytetarë të Shqipërisë kthehen mbrapsht në Morinë

Një numër i madh udhëtarësh janë kthyer sot paradite në Morinë duke mos u lejuar të futen në Kosovë për shkak të rregullave të...

Arrestohet një grup në Rahovec, dyshohet se kreu 20 vjedhje, ndër to edhe në xhami

Policia ka arrestuar pesë të dyshuar, prej tyre tre të moshës madhore dhe dy të mitur, të moshave 16 përkatësisht 14-vjeçare, nën dyshimin se...

Qyqja dhe huti në lugun e gjelbër

Prend Ndoja, SHBA Aty rreth burimit të ujit të ftohtë shtrihej një natyrë e gjelbër, aq e bukur sa nuk ka dorë njeriu që mund...

Aksidenti i Arnold Schwarzenegger – mes personave të përfshirë, edhe një fanse e tij

Një nga personat e përfshirë në aksidentin e shumë makinave të Arnold Schwarzenegger-it nuk mund t’u besonte syve të saj se me kënd kishte...

Mediumet ndërkombëtare shkruajnë për suksesin historik të Kiana Kryeziut

Kualifikimi historik i Kiana Kryeziut në Lojërat Olimpike ka bërë jehonë edhe në mediat ndërkombëtare. Gjiganti mediatik, The Washington Post i ka kushtuar një artikull...

Horoskopi për ditën e sotme, 23 janar 2022

Parashikimi i yjeve për ju sot. Dashi Motivoni veten për të qenë më optimistë. Kjo do të rrisë besimin dhe përshtatshmërinë tuaj. Kjo është një ditë...

Gruaja hidhet nga kati i pestë i banesës në Suharekë, shpëton me lëndime të rënda

Një grua nga Suhareka është hedhur nga kati i pestë i banesës, dhe ka pësuar lëndime të rënda trupore. Policia e Kosovës ka bërë të...

Genoa emëron trajnerin e ri

Vetëm pak ditë pasi shkarkoi nga detyra Andry Shevchenko-n, klubi italian, Genoa, ka emëruar si trajner të skuadrës, gjermanin Alexander Blessin. Blessin nuk është shumë...

Zakaria në radarin e Bayern Munich

Bayern Munich do të përfitojë nga situata e kontratës së mesfushorit të Borussia Monchengladbach, Denis Zakaria, pasi thuhet se e ka ndjekur atë për...

”Le Monde” analizon veprën e Ismail Kadaresë

Kadare vjen i përkthyer në gjuhën frënge, nga violinisti i njohur, Tedi Papavrami.  Me botimin në frëngjisht të kësaj vepre të shkrimtarit shqiptar me famë...

Tre persona shoqërohen në polici, sekuestrohen dy armë në Malishevë

Tre persona janë shoqëruar në polici në Malishevë, të cilëve u janë sekuestruar dy armë. Kështu ka bërë të ditur sot për Telegrafin zëdhënësi i...

Poezi nga Ibrahim Rugova të botuara në ‘Rilindje’ kur ai ishte vetëm 18 vjeç

Ibrahim Rugova, intelektuali, politikani, akademiku dhe shkrimtari i njohur shqiptar, qysh në rinin e tij spikati me talentin e tij edhe në të shkruar,...

Kanoset zyrtari i Gjykatës Themelore në Prizren

Policia e Kosovës ka bërë të ditur se në Prizren është arrestuar i dyshuari mashkull kosovar, pasi që ka kanosur viktimën mashkull kosovar, zyrtar...

Lajmet e Fundit