9.9 C
Prizren
E martë, 19 Tetor, 2021

Shqipëria dhe një dashuri e (sh)këputur…

 Folkloriste, gjeografe, gjuhëtare, etnografe dhe arkeologe, Margaret Masson Hardie ishte shkolluar në Cambridge dhe i kishte nisur udhëtimet studimore prej vitit 1911, kur shkon në Athinë dhe ndjek Shkollën Britanike. Një vit më vonë martohet me Frederick William Hasluck, në atëkohë asistent drejtor (1911-1915) dhe drejtues i bibliotekës (1906-1915) së Shkollës Britanike në Athinë. Së bashku, çifti do të udhëtojë në Konia (Ikoniumi i lashtë) në Turqi dhe pranverën e vitit 1913 e kalojnë atje.

Hasluck-ët gjatë katër viteve të ardhshme ndonëse bazën e kishin në Athinë, kryen udhëtime të shumta nëpër Ballkanin Jugperëndimor, udhëtime nga të cilat lindi interesi, pasioni dhe dashuria për Ballkanin. Pas vdekjes së të shoqit kthehet në Angli dhe merret me redaktimin e tre librave të papërfunduara që la ai.

 

Në Angli, në vitin 1924 ajo u bë anëtare e ”Geographical Society” dhe më vonë shkruan për revistën e tyre, duke i nënshkruar artikujt me mbiemrin e burrit, si Margaret Hasluck.

Në dy dekadat e ardhshme të jetës së saj, ajo u bë një folkloriste, gjuhëtare dhe etnografe duke studiuar veçanërisht jetën e banorëve të Shqipërisë. Përveç artikujve në revistat shkencore, Hasluck shkroi edhe për publikun e gjerë. Shkrimet e saj janë botuar në revista të njohura, si: ”British Weekly”, ”Discovery”, ”Nature” dhe ”Everywoman”. Shumë të tjerë, i botoi në ”The Times”, ”Illustrated London News” dhe ”Manchester Guardian”. Nga viti 1932 deri më 1936, ajo ishte korrespondente për Shqipërinë në periodikun ”Britania e Madhe dhe Lindja”. Ajo ka qenë një koleksioniste e mirë e tekstileve dhe materialeve folklorike. Koleksionimet e saj u realizuan aty nga mesi i vitit 1921 dhe vazhduan deri në fillim të vitit 1940. Këto koleksione përbëhen nga rreth njëqind objekte.

Elbasani, dashuria e saj

Më 1926, Hasluck vendoset përfundimisht në Shqipëri, në Elbasan. Atmosfera mesjetare dhe orientale e këtij qyteti, rrugët e tij të ngushta me kalldrëm dhe selvitë e gjata e kishin tërhequr përfundimisht. Ndërton një shtëpi aty ku edhe do të jetojë për 13 vjet. Kjo për jetën e saj do të ishte një periudhë e frytshme. Punimet e saj gjetën shumë shpejt vend në botimet profesionale. Kërkimet patën rezultate të shkëlqyera. Ndër të tjera ata përfshinë: syrin e keq; magjinë; bestytnitë shqiptare; ndikimi i fesë së krishterë; praktikat e fesë islame në Shqipëri; jevgjit, vllehët, sektet dervishe në Maqedoni, Shqipëri e Serbi; mitet e lashta greke në shoqërinë shqiptare (psh blerja e nuses dhe miti Edipit); ligji fisnor shqiptar, Kanuni i Lekë Dukagjinit, etj. Në mes të një stuhie të tillë e produktiviteti ajo arrin të mbledhë qindra tregime folklorike, bëhet autorja e gramatikës së parë anglisht-shqip (Këndime Anglisht- Shqip, 1932), që përfshin edhe 16 përralla popullore shqiptare në anglisht dhe shqip, së bashku me fjalorin. Por qëndrimi në Elbasan e kishte pasur edhe një tjetër shkak të fortë. Në gjithë këtë punë, ajo është ndihmuar nga dijetari dhe patrioti i shquar shqiptar Lef Nosi, i cili gjithashtu banonte në Elbasan. “Hasluck pati një miqësi të veçantë, të ngushtë, me të”, – shkruan Dejvid Smaili. Për këtë miqësi ajo ka shkruar vetë. “Nëse do kishim qenë më të rinj kur u njohëm dhe të kishim pasur ca të holla – shkruan Margaret – ne do të ishim martuar. Ajo që ne kishim pa martesën ishte dicka e mrekullueshme, gati-gati një lidhje perfekte intelektuale dhe ide të përbashkëta, si dhe punën që kishim planifikuar të bënim”. Por, planet do t’i prishte Lufta e Dytë Botërore…

18 tetori 1948, është dita kur ui nda nga jeta studiuesja skoceze, lindur nën emrin Margaret Masson Hardie Hasluck. Pas diplomimit në universitetin “Aberdeen”, Hasluck vazhdoi studimet pasuniversitare të thelluara në “Cambridge University” dhe shkollën Britanike të Athinës.

 

Hasluck është etnologia dhe etnografja e një pjese të madhe të kulturës ballkanike me studime të shumta në vende si Greqia, Turqia dhe stacionimi i fundit në Shqipëri. Në vendin tonë, ajo është pritur përzemërsisht si nga figura të rëndësishme të kohës, por edhe nga vetë shteti shqiptar.

Pushtimi i Shqipërisë dhe largimi i britanikeve nga terreni shqiptar do të sillte largimin e Hasluck-ut drejt Athinës. E lidhur shpirtërisht me Shqipërinë, Hasluck i ndjek me vëmendje lëvizjet politike të pas vitit 1944, kur edhe ka korrespondenca me drejtuesit e kohës, por letrat dhe këshillat e saj nuk u vlerësuan aspak.

Më 1947, kur e pa qartë se gjendja e saj shëndetësore nuk përmirësohej, nga Qipro u kthye në Dublin, ku me kurajo të madhe dhe këmbëngulje, u përpoq të përfundojë librin e saj, që synonte ta kishte historinë e parë të Shqipërisë në gjuhën angleze. E rraskapitur, më në fund iu dorëzua leucemisë më 18 tetor 1948, në një kohë kur i kishte mbaruar katër nga njëzet kapitujt, si edhe skicën e detajuar të librit të saj, që u botua pas vdekjes, në vitin 1954, me titullin “Ligji i pashkruar në Shqipëri”.

Shtëpia që ajo ndërtoi në Elbasan, është tashmë jetimore. Më 18 qershor 2010, për 125-vjetorin e lindjes, Margaret u nderua me titullin “Qytetare Nderi e Elbasanit” dhe një pllakë përkujtimore është vendosur në shtëpinë e saj të dikurshme.

Me objektivin e aparatit të saj fotografik, Hasluck përjetësoi qytetet dhe njerëzit, nga veriu në jug të vendit, duke realizuar një mozaik të plotë të viteve ’20-’30 të shekullit të kaluar.

Më Shumë

Totaj në takim me komunitetin boshnjak: Do të qeverism bashkë me Prizrenin

Totaj në takim me komunitetin boshnjak: Do të qeverism bashkë me Prizrenin Kandidati për kryetar të ardhshëm të Prizrenit nga PDK, Shaqir Totaj, ka takuar...

Adoleshenti refugjat afgan theret për vdekje në sy të nxënësve në Londër

Një refugjat adoleshent afgan është therur për vdekje në një fushë sporti në jugperëndim të Londrës në sy të nxënësve duke luajtur ragbi. Viktima, e...

Ylli shkëlqen edhe në Superkupën Mbarëkombëtare

Golden Eagle Ylli ka fituar Superkupën Mbarëkombëtare, duke mundur Sigal Prishtinën me rezultat 76:67 (17:16, 23:14, 15:18, 21:19). Fillimi i ndeshjes ishte i barabartë dhe...

Spitali i Prizrenit,  3 pacientë po trajtohen me Covid 19

Bazuar në raportet e dërguara nga klinikat COVID-19 në QKUK dhe spitalet e përgjithshme, në 24-orët e fundit, në trajtim janë 71 pacientë nga COVID-19,...

Mot me shi dhe borë për dy ditët e ardhshme

Në Kosovë gjatë dy ditëve të ardhshme do të mbajë mot me shi dhe temperaturat e ulëta do të vijojnë të jenë. Instituti Hidrometeorologjik i...

Gjendet i vdekur një person në Brezovicë

Një person është gjetur pa shenja jete, në shtëpinë e tij në Brezovicë Lajmin e ka bërë të ditur Policia e Kosovës përmes raportit 24...

EXIT POLL i Baton Haxhiut: Tri komuna fitore pa balotazh, e katërta në pikëpyetje

Sipas “Exit Poll-it” të fundit të Albanian Post tri komuna të Kosovës shkojnë pa balotazh, ndërsa e katërta është në pikëpyetje. Pjesëmarrja e qytetarëve në...

Nisma e shpall fitoren në Malishevë

NISMA e ka shpallur fitoren në komunën e Malishevës. Kryetari i kësaj partie, Fatmir Limaj, ka thënë se zot shtëpie në Malishevë është NISMA. “Zot shtëpie...

Goditet për vdekje me thikë deputeti

Një deputet konservator është vrarë pasditen e së premtes në Britaninë e Madhe. Në kishën ku ndodhi ngjarja në Essex policia e ka rrethuar zonën me...

Ndalohen për 48 orë personat që shitën ose blenë vota në Malishevë

Dy persona janë arrestuar në Malishevë, sepse dyshohet se kanë bërë blerje ose shitje të votës, gjë që ndalohet me ligj. Ndalimin e tyre...

Kryeministri spanjoll zotohet për ta bërë të jashtëligjshëm prostitucionin

Kryeministri spanjoll, Pedro Sanchez, është zotuar për ta bërë të jashtëligjshëm prostitucionin në Spanjë. Duke folur para mbështetësve të tij, në fund të Kongresit tre-ditor...

Bastisje në Prizren, policia gjen 2 kg drogë

Policia e Kosovës ka kryer një bastisje të premtën në lagjen “Dardania”, në Prizren. Gjatë bastisjes janë gjetur e sekuestruar dy kilogramë drogë, raporton...

Robert Berisha: Vajza jonë nuk e di se unë dhe Nora jemi divorcuar

Robert Berisha së fundmi ka folur sërish për divorcin me Nora Istrefin, me të cilën ka edhe një vajzë. Këngëtari tha në emisionin “Goca dhe...

Publikohet sondazhi i radhës për Prizrenin

“Alternativa”, ka publikuar sondazhin për Prizrenin. Mostra është bazuar në përgjigjet e 1052 respondentëve, ndërsa është stratifikuar dy herë, për të nxjerr një rezultat...

Kështu e vuri në siklet Fifi, Arbana Osmanin

Mbrëmë u zhvillua spektakli i radhës i “Big Brother VIP” që në këtë sezon do jetë dy herë në javë. Një nga momentet përmbyllëse...

Përkujtohen 15 maturantët e Malishevës që humbën jetën në tragjedinë e Fushë Arrëzit

Sot, me homazhe dhe nderime, në “Lëndinën e lotëve” në Malishevë, ku edhe janë të varrosur 15 maturantët e gjimnazit të Malishevës, të cilët...

Lajmet e Fundit