0.6 C
Prizren
E enjte, 21 Janar, 2021

Hebrenjtë e Çamërisë – një tragjedi e njëjtë si shqiptarët

Nga: Arben Llalla

Se kur kanë ardhur hebrenjtë në Epir, saktë nuk dihet, ndërsa ka histori e legjenda të ndryshme. Njëra nga legjendat thotë se kanë ardhur në periudhën romake, kurse gjenden dokumente historike të cilët flasin për ardhjen e tyre në Epir e në Shqipërinë e sotme në fund të shekullit XV. Sido që të jetë e vërteta e zbritjes së hebrenjve në Epir, ata gjithnjë kanë jetuar në paqe dhe miqësi me shqiptarët.

Hebrenjtë e Epirit ndaheshin në dy grupe, hebrenjtë romaniotë të cilët gjendeshin aty qysh nga kohët romake, dhe hebrenjtë sefardikë të cilët kanë ardhur nga Spanja. Hebrenjtë, zakonisht gjatë periudhën osmane, ishin tregtarë, mjekë, por më vonë rrokën dhe profesione të tjera – si fotografë a farmacistë.

Në fund të shekullit XIX u vendosën në Shqipërinë e sotme rreth 40 familje hebraike të përzënë nga Rusia. Hebrenjtë kishin gjetur tek shqiptarët një popull që i mirëpriti dhe nuk kishte shfaqur ndjenja raciale të veçanta ndaj tyre.

Fati i hebrenjve të Epirit ishte i lidhur ngushtë me shqiptarët e atjeshëm. Me themelimin e shtetit grek, hebrenjtë nuk i shpëtuan persekutimeve. Shumë nga familjet e tyre, për t’i shpëtuar persekutimeve nga shteti grek, braktisën pronat dhe shtëpitë e tyre në Artë, Prevezë, Janinë dhe nga ishulli i Korfuzit e u vendosën në Vlorë, Berat, e gjetkë.

Me marrjen nga ana e Greqisë, në vitin 1913, të qyteteve që njiheshin historikisht shqiptare, si Arta, Preveza, Janina, Paramithia, Gumenica, Filati… komuniteti hebre u lidh edhe më ngushtë me shqiptarët etnikë që mbeten brenda Greqisë. Mbi hebrenjtë e Epirit apo të Çamërisë ushtroheshin presione, ashtu si edhe tek çamët për të braktisur shtëpitë e tyre.

Hebrenjtë në Çamëri kishin krijuar me shqiptarët ortodoksë dhe myslimanë martesa dhe kjo tregonte se ata ndiheshin më të afërt me shqiptarët sesa me grekët të cilët udhëhiqeshin nga parimet me ortodoksi dhe racë të pastër.

Me arritjen e marrëveshjes paqësore të garnizoneve greke në Epir, me gjermanët nazistë në prill 1941, nisi dërgimi në masë i hebrenjve në kampet e shfarosjes. Ishin pikërisht hebrenjtë e Epirit ata që u dërguan të parët me kamionë nëpër këto kampe.

Ushtria gjermane në Epir gjeti përkrahje nga kisha greke dhe në veçanti nga Mitropoliti i Janinës, Sipiridon Vllehu, i cili pas lufte do bëhej kryepeshkop i Greqisë. Madje, ai lëshoi edhe një thirrje publike ku kërkonte që popullsia ortodokse greke të përkrahte gjermanët nazistë, të cilët kishin ardhur për t’i mbrojtur grekët.

Me qindra hebrenj të Epirit, bashkë me çamët iu bashkuan ushtrisë partizane greke, EAM-ELAS, për të luftuar kundër italianëve dhe gjermanëve. Asnjë hebre nuk u bashkua me të djathtën greke, EDES, të udhëhequr nga Napoleon Zerva.

Ishte mëngjesi i 25 marsit 1944, kur trupat gjermane, me ndihmën edhe të trupave të xhandarmërisë greke, Batalioneve të Sigurimit grek të komanduar direkt nga kryeministri kuisling, Joani Ralli, hipën nëpër kamionë rreth 1,725 burra, gra, pleq e fëmijë të komunitetit hebre, të cilët ishin mbledhur nga i gjithë Epiri në dy qendra. Ata qenë hebrenj të cilët prej disa shekujsh jetonin në Epir dhe një ditë grekët, në bashkëpunim me gjermanët, i nisën për në kampet e shfarosjes. Sipas dëshmitarëve dhe dokumenteve të kohës, nuk pati asnjë reagim nga qeveria vendore e nga popullata ortodokse greke. I gjithë operacioni shoqërohej atë ditë nga policia greke dhe ushtria gjermane. Vetëm tre orë në dispozicion u lanë hebrenjve për t’u bërë gati, për braktisjen me dhunë të pronës së tyre. Bashkë me hebrenjtë atë ditë u dërguan, për në kampet e shfarosjes, me dhjetëra shqiptarë të Çamërisë.

Pas Luftës së Dytë Botërore bashkësia hebraike ishte pakësuar. Tashmë hebrenjtë qenë përzënë nga Greqia, ashtu si dhe shqiptarët. Epiri i Jugut, Çamëria sot numëron rreth 100 hebrenj nga ata mijëra që kishte dikur. /27/

- Advertisement -

Më Shumë

10 thasë duhan i grirë gjenden në bagazhin e veturës në Vërmicë

Policia e Kosovës ka gjetur 10 thasë duhan të grirë në një veturë në pikëkalimin kufitar në Vërmicë, të dielën rreth orën 18:00. Pas dyshimeve...

Haskuka, i tronditur nga vrasja e 15-vjeçarit në Prizren

Kryetari i Komunës së Prizrenit, Mytaher Haskuka, është shprehur i tronditur pas vrasjes se një 15- vjeçari në Prizren. “Tronditës lajmi për ngjarjen e rëndë...

Prizren: E rrahu gruan me kabllo elektrike dhe i tha “do të mbys”, më pas sulmon edhe nënën e tij

Gjykata Themelore në Prizren, Departamenti i Përgjithshëm, ka aprovuar kërkesën e Prokurorisë Themelore të Prizrenit, për caktimin e masës së paraburgimit prej një muaji,...

Duda Balje publikon listën e kandidatëve për deputet

Kryetarja e Listës së Bashkimit Socialdemokrat, Duda Balje e ka publikuar listën e kandidatëve për deputetë nga subjekti politik që ajo e përfaqëson. Në njoftimin...

Këta janë katër kandidatët për deputetë të AAK-së në Therandë

  Këshilli drejtues i AAK- së dega në Therandë ka nominuar kandidatët e saj për deputetë në Kuvendin e Kosovës. Në zgjedhjet parlamentare të 14 shkurtit...

39 vjet nga vrasja e vëllezërve Gërvalla dhe Kadri Zekës

17 janari i vitit 1982, është dita kur u vranë në një atentat vëllezërit Jusuf e Bardhosh Gërvalla dhe Kadri Zeka. Edhe pse kanë kaluar...

Këta janë 5 kandiatët e Vetëvendosjes që u ndalohet garimi në zgjedhje

Lëvizjes Vetëvendosje i janë hequr nga lista për deputet 5 kandidatë. Gazeta Blic merr vesh se përpos Albin Kurtit, garimi i është ndaluar edhe: Liburn...

Pandemia godet rëndë bizneset e Prizrenit

Ndikimi i pandemisë në ekonominë lokale të Prizrenit, sipas përfaqësuesve të bizneseve të kësaj komune, ka qenë mjaft i rëndë, me ç’rast janë dëmtuar...

102 raste aktive me COVID-19 në Malishevë

Sot në territorin e Komunës së Malishevës, gjashtë persona janë shëruar nga COVID-19, ndërsa janë regjistruar tri raste të reja të infektuara me këtë...

Përleshje masive në Suharekë, lëndohen rëndë dy persona

Shtatë persona pas një mosmarrëveshje janë përleshur mes vete, ku katër prej tyre janë arrestuar, njëri nga ta i mitur. Sipas raportit të policisë, rasti...

Zhduket një vajzë në Prizren

Policia e Kosovës përmes raportit 24 orësh ka njoftuar për një rast zhdukje në komunën e Prizrenit. Sipas raportit thuhet se dje rreth orës 18:00,...

Prishtina dhe Prizreni me numrin më të madh të rasteve të reja me Covid

Instituti Kombëtar i Shëndetësisë Publike të Kosovës (IKShPK) ka njoftuar se 353 rastet e reja me Covid janë nga Prishtina, Prizreni, Gjilani, etj. “Rastet pozitive...

PDK-ja në Prizren: Nezir Çoçaj ishte luftëtar i dalluar i UÇK-së

Partia Demokratike e Kosovës në Prizren i ka dalë në mbrojtje kandidatit për deputet, Nezir Çoçajt, i cili është ftuar nga Gjykata Speciale. “Nezir Çoçaj,...

Takimet me presidentin Ibrahim Rugova

Sali Spahiu Më 21 janar bëhen 15 vjet nga vdekja e presidentit historik të Kosovës, dr. Ibrahim Rugova. Ai u nda fizikisht, por vepra e tij...

Kobra tregon historinë pse i ndau rrugët me Kallashin (VIDEO)

Dibran Hoxhaj i njohur për publikun si Kobra, ka hapur dyert e shtëpisë së tij në një intervsitë ekskluzive për emisionin Prive. Si është një...

Aksion i policisë në Prizren, arrestohet një shtetas i Shqipërisë

Policia e Kosovës është duke realizuar një aksion në rajonin e Prizrenit. Lajmin për Telegrafin e ka konfirmuar zëdhënësi i policisë, Baki Kelani. Kelani ka treguar...

Lajmet e Fundit