Çdo vit shënohet në botë “Java e librit të ndaluar” si kujtim për shumë tituj librash që gjatë historisë janë ndaluar për lexim dhe për të kremtuar lirinë e leximit sot.
Në vitin 2015 kjo ngjarje po fokusohet mes datave 27 shtator dhe 3 tetor.
Në letërsinë shqipe gjatë periudhës së komunizmit pre e censurimit kanë rënë shumë vepra që janë konsideruar të papërshtatshme për sistemin, siç janë ato të Kasëm Trebeshinës, Anton Harapit, Lasgush Poradecit, Musine Kokalarit, etj. Edhe në Kosovë gjithashtu shteti i atëhershëm i Jugosallvisë ka ndaluar e përndjekur disa autorë për veprat e tyre, ndër të cilat ishte Adem Demaçi dhe romani i tij i parë, “Gjarpërinjtë e gjakut”, i cili u ndalua nga pushteti.
“Java e librit të ndaluar” është një iniciativë e themeluar më 1982, që u bën thirrje lexuesve nga mbarë bota që t’i lexojnë librat e ndaluar, por edhe të tjerët.