3.1 C
Prizren
E shtunë, 17 Prill, 2021

Një histori me amerikanë, rusë dhe shqiptarë

Shkruan: Valmir Elezi

Deri në përfundimin e luftës së dytë botërore qëndrimi amerikan ishte i qartë: të fitohej lufta dhe të ktheheshin në shtëpi. Por, një krizë që kishte filluar të lindte akoma pa mbaruar kjo luftë do ta ndryshonte rrjedhën e historisë botërore.

Në verën e vitit 1946, sovjetikët rigjallëruan sulmet mbi Turqinë në disa drejtime: propagandë që e akuzonte për bashkëpunim me Gjermanisë naziste, kritika kundër Ankarasë se kishte braktisur rrugën qemaliste, si dhe përqëndroi trupa ushtarakë në kufirin sovjeto-turk. Pra, qëllimi ishte të diskreditohej qeveria turke në sytë e opinionit perëndimor, për ta detyruar të lidhte marrëveshje me Bashkimin Sovjektik, veçanërisht për çështjen e ngushticave. Një nga synimet ishte ndërtimi i bazave pikërisht në Dardanele dhe Bosfor, si dy porta midis Detit të Zi dhe Mesdheut. Drejtuesi i Kremlinit, Stalini, i shihte ato si çështje prestigji.

Në një telegram sekret të asaj kohe për sekretarin e shtetit nga Nënsekretari Dean Acheson shprehte bindjen se: “Ka ardhur koha kur ne të vendosim se duhet t’i rezistojmë me të gjitha mjetet që kemi në dispozicion çdo agresioni sovjetik”. Acheson ishte i bindur atëkohë se fjalët dhe veprimet do të sillnin bindje për Bashkimin Sovjetik. Këtë politikë, me qëllim të dekurajimit të Kremlinit, e mori përsipër ta zbatonte presidenti, Harry Truman.

Krahas mbështetjes dhe deklarimit të ndihmës amerikane për Turqinë, u shënua edhe një moment historik: vendosja në mënyrë të përhershme përhershme në tetor të vitit 1946 e luftë-anijeve amerikane në Mesdhe. Ky ishte edhe fillimi i angazhimit të përhershëm ushtarak amerikan rreth e qart Europës dhe momenti i krijimit të Flotës së VI amerikane në Mesdhe. Jo vetëm kaq, por ky ishte edhe momenti i tërheqjes së sovjetikëve nga kërkesat e tyre, siç ishte ajo për thirrjen e një samiti për rishikimin e Konventës së Montreux-së (1936) që i jepte Turqisë pushtet të madh në kontrollin e ngushticave.

Kjo flotë, për dekada më radhë, i ra rreth e qark Europës dhe në një moment u bë pjesë e pandashme edhe e historisë së shqiptarëve.

Në përbërjen e kësaj flote ishte edhe aeroplanmbajtësja me emrin e presidentit të 26’të amrikan. Gati gjashtë dekada pas “krizës turke”, ushtria amerikane drejtoi fushatën e bombardimeve të NATO-s kundër Serbisë dhe avionët niseshin edhe nga kuverta e “Theodore Roosevelt”. Pra, një aleancë ushtarake e shteteve më të fuqishme po ndihmonte një vend të vogël, që as nuk ishte anëtar i saj.

Vite më vonë, rivaliteti është rikthyer sërish dhe vërehet edhe në Ballkanin Perëndimor. Rusia është prezente në shumë ngjarje që ndodhin përreth nesh. Pra, kur flasim për ndikimin rus në rritje nuk duhet ta shohim atë vetëm në kufijtë e shteteve me të cilat kufizohet gjeografikisht kjo federatë dhe që dikur ishin pjesë e Bashkimit Sovjetik. Ai paraqitet edhe më larg, me qëllime për të penguar planet perëndimore për zgjerim politik dhe për aleanca ushtarake. Këto qëllime nuk janë të fshehura sidomos në rajonin tonë.

Serbia është aleati shekullor i Rusisë dhe përveç mbështetjes së vazhdueshme politike në arenën ndërkombëtare, viteve të fundit është intesifikuar edhe mbështetja ushtarake, e cila shihet me shqetësim nga shtetet tjera në rajon. Edhe gjysma e Federatës së Bosnjë Herecegovinës, pra Republika Serbe si një nga dy entitetet e saj, e kërkon mbështetjen ruse. Rusia ka qëndruar afër me liderët e Republikës Serbe të cilët vazhdimisht kanë shfaqur hapur kundërshtimet e tyre me zyrtarët perëndimorë.

Në Ballkanin Perëndimor, të painkuadruar në BE, shqiptarët duket se janë të vetmit që shfaqin orientim të qartë properëndimor në politikën e jashtme. Kjo nuk vlen vetëm për dy shtetet, Shqipërinë dhe Kosovën, por edhe për shtrirjen e tyre në shtete tjera në këtë rajon gjeografik.

Faza përfundimtare e dialogut është një mundësi për Bashkimin Europian, i cili ka përjetuar zgjerimin e fundit para një dekade, që të tregojë kufijtë e tij dhe më shumë rolin në Ballkanin Perëndimor. Gjithashtu, kjo mund të shërbejë edhe si një njohje për rolin gjeopolitik të shqiptarëve në rajon. Deri më tani kjo nuk është vërejtur, por këto mund të arrihen vetëm përmes Shteteve të Bashkuara, që kanë rol të pazëvendësueshëm për shqiptarët, rajonin tonë dhe marrëdhëniet ndërkombëtare. Çuditërisht, BE nuk ka nguruar të tregojë hapur se parapëlqen që roli prijës i këtij procesi të mos i merret nga Shtetet e Bashkuara. Në mungesë të unitetit në Perëndim, mund të krijohen rrethana që i shkojnë në favor përpjekje ruse përreth nesh.

Marrëveshja përfundimtare ndërmjet Kosovës dhe Serbisë nuk duhet parë vetëm si një marrëveshje e dy vendeve, por ajo shtrihet pothuajse në të gjithë Ballkanin Perëndimor dhe prek edhe rivalët e vjetër. Duket se është koha për një vendosmëri të re amerikane.

Më Shumë

Shpallen të pafajshëm të akuzuarit për vjedhje në një shtëpi në Suharekë

Janë shpallur të pafajshëm Arbisjon Kotorri dhe Besim Gashi, të akuzuar se në bashkëkryerje kanë kryer veprën penale “vjedhje”. Aktgjykimi ndaj tyre është shpallur të...

Vjedhje me vlerë 8 mijë euro në një shtëpi në Prizren

Një person ka njoftuar Policina e Kosovës se gjatë mbrëmjes personat të panjohur janë futur në shtëpinë e tij, duke i shkaktuar dëm në...

Rusia konfirmon prodhimin e vaksinës “Sputnik V” në Serbi

Fondi Rus për Investime Direkte (RFPI) ka njoftuar se në institutin “Torlak” në Beograd, ka nisur prodhimi i vaksinave për COVID-19, “Sputnik V”, shkruan...

Albin Kurti do ta rishikojë buxhetin që e miratoi Avdullah Hoti

Qeveria e Albin Kurtit do ta dërgojë buxhetin e vitit 2021 edhe njëherë në Kuvendin e Kosovës. E, përgatitjet për këtë tashmë veç kanë filluar,...

Anton Quni: Nuk përjashtohet që kandidoj për kryetar të Prizrenit

Deputeti i LDK-së, Anton Quni ka folur rreth mundësisë së kandidimit të tij për kryetar të komunës së Prizrenit. Quni në DPT te Fidani në...

Mbi 800 gjoba u shqiptuan gjatë të dielës për shkelje të masave anti-COVID

Policia e Kosovës ka bërë të ditur se gjatë 24 orëve të fundit ka gjobitur 835 persona për shkelje të masave anti-COVID. Në njoftimin e Policisë...

FOTO/ Dezinfektues dhe në namaz të ndarë, sërish në një Ramazan ndryshe

13 Prilli shënoi nisjen e Muajit të Shenjtë të Ramazanit. Miliona besimtarë në të gjithë botën, sot, i janë nënshtruar agjërimit. Por ky i këtij...

PDK, LDK, AAK nuk i paguajnë gjobat në Prizren

Partitë që u dënuan për thyerje të rregullave anti COVID-19 në Prizren nuk i kanë paguar gjobat. Vetëm Lëvizja Vetëvendosje e ka kryer obligimin për...

Shkresa e Esad Pashës për “Le temps”, pak para ekzekutimit

“Le Temps” ka botuar, të martën e 15 qershorit 1920, në ballinë, shkresën që Esad Pashë Toptani i kishte dërguar pak çaste para se...

Plani slloven dhe Prizreni me Vlorën

Denion Ndrenika Nëse ka një plan slloven për rishikimin e kufijve në Ballkan me shanse të mëdha të afrimit të një shteti shqiptar (sado të...

Biden do të tërheqë trupat amerikane nga Afganistani në 20 vjetorin e sulmeve të 11 shtatorit

Presidenti amerikan Joe Biden do të tërheqë të gjitha trupat amerikane nga Afganistani gjatë muajve të ardhshëm. Lajmin e bëjnë të ditur mediat amerikane...

Leclerc: Synojmë podiumin në Imola

Pas vendit të gjashtë në garën e parë sezonale në Bahrein, piloti monogask i Ferrarit, Charles Leclerc rrit pretendimet. Në garën që zhvillohet këtë...

“Maratonisti” i Prizrenit

Kryetari i Prizrenit, Mytaher Haskuka, ka publikuar takimet e javës që ka pasur me përfaqësues të ndryshëm dhe qytetarët e këtij qyteti. Sipas publikimit të...

“Sallat e dasmave nuk do të funksionojnë deri me vaksinimin e 60% të popullsisë”

Pas takimit të kryetarit të Odës së Hotelierisë dhe Turizmit të Kosovës, Hysen Sogojeva me ministrin e Ministrisë së Shëndetësisë Arben Vitia, kanë dalur...

Shtatë legjendat e muzikës që vdiqën në moshën 27 vjeçare

Ikona të shumta të industrisë së muzikës pësuan vdekje në moshë të re. Por, shumë nga ta rastisën që nga jeta të ndahen pikërisht...

Ministri Hajrulla Çeku nderon figurën e Shaqir Hotit

Ministri i Kulturës, Hajrulla Çeku, së bashku me këshilltarin e tij, Liburn Jupollim, kanë bërë homazhe para Teatrit Kombëtar për të nderuar figurën e...

Lajmet e Fundit