Agim Muhaxheri
Njerëzit e pushtetit bartin armë me leje. Mund të bartin edhe qytetarët. Për “kallasha”, “gulinova” e armë të tjera “të gjata” nuk jepet leja! Vringëllima nga armët është krim. Paragrafi i kap njësoj, si pushtetarin, si qytetarin e rëndomtë. Armën e “mbushë dreqi” dhe kur shtie nga ajo, e vret dikë me pahir ndëshkohesh për vrasje, për lëndim të rëndë, apo të lehtë, për armëmbajtje pa leje, rrezikim të përgjithshëm. E drejta zakonore shpesh bie ndesh me të drejtën në fuqi dhe mu për këtë lindin problemet me zgjidhjen e të cilave merren “kirurgët” e procesit, prokurorët dhe gjykatësit.
Shqiptari shtie nga arma në rast të ndonjë gëzimi, kur i lind fëmija, për “dorë nuse”, fejesë, martesë…
Kur bëhet teslimi (dorëzimi) i nuses, i ati apo i afërmi i nuses i drejtohet të zotit të dasmës me fjalët: “Gjaku im, robi yt…”. Ky ceremonial shoqërohet me të shtëna nga armët. Kjo është një e drejtë zakonore. Fjala “teslim” nënkupton: Në dorë të një tjetri, në zotërim për ta ruajtur sipas marrëveshjes.
E drejta zakonore shpesh bie ndesh me të drejtën në fuqi.
Pastaj lindin problemet, me të cilin merret policia, prokurorët, gjykatësit dhe subjektët e tjerë të procedurës penale.
Ndjenjën e gëzimit, në dasma, syneti e ahengje të tjera e shprehim me të shtëna armësh. “Komnadantët” e dasmave sikur janë bërë imunë, nuk ndiejnë fare për ruajtësit e rendit. Madje, zihen me ta, u thonë: Kush je ti me ma prish qejfin?
Ka prej tyre që i kërcënohen policit sipas asaj: A e di ti kush jam unë, të deshi menjëherë! Polici identifikon shtetin. I bien shtetit flakaresh! Kur i çojnë “atje poshtë”, bëhen pula…
Njëri nga ta keqpërdori autoritetin e të vëllait, si luftëtar dhe ministër në detyrë. Shprehu gëzimin e tepruar për martesën e dy nipërve të tij, shtiu me breshëri plumbash nga arma e gjatë, “kallashi”, dhe përfundoi brenda grilave.
Shteti veproi ex lege, e çoi te vendi të pandehurin.
Vringëllima e armëve në ahengje është bërë dukuri, ves i keq yni. Vringëlluesit nuk e vrasin mendjen se shkelin me të dy këmbët Kodin Penal të Kosovës (2003).
Armët me leje i bartin njerëzit e pushtetit dhe të tjerët. Qytertarët e rëndomtë kanë të drejtë t’i bartin armët me leje, revolen dhe pushkën e gjahut. Për “kallasha” e “gulinova” nuk jepet leja!
Thuhet se rapsodi ynë Riza Bllaca e ka pasur zërin pushkë. Kur ka kënduar i ka “shkymë llambat”. Zëri i tij kumbues ka bërë që të tjerët t’i nxjerrin alltiat nga brezi dha ta kallin… Kjo i ka ndodhur edhe këngëtarit Afrim Muçiqit kur ka kënduar në ndonjë dasmë në Drenicë e gjetiu. Këtë fakt e bëri të ditur Afrimi në emisionin “Oxygen” të KTV-së, të drejtuar nga Besimi (Dina).
Jo vetëm në Llaushë të Skenderajt, por edhe në Prekaz, në fshatrat e Dukagjinit etj. bëjnë gara se kush po “e kallë” më shumë me “kallasha”. Breshëria e plumbave të kujton luftën… Vringëlluesit e armëve trimërohen me fjalët: O prite dajë, prite…!
E kemi në qejf të jemi bajraktarë, të parët në katund, t’i kallëzojmë komshiut, mëhallës se kush jemi e çka jemi. Na mbërthejnë emocionet, pa e vrarë mendjen se të tjerëve ua prishim qetësinë dhe mund t’u shkaktojmë ndonjë të keqe.
Në gazeta e portale shohim fotot e atyre me armë të gjata duke shtënë në dasma. Krijohet përshtypja se sheh skenën në Irak, Siri, Afganistan… Vringëlluesit e armëve te ne në Kosovë shtijnë me vullnet të madh. Sikur të kishin shtënë, kur është dashur të shtiejnë gjatë luftës në Kosovë, nuk kishte pasur nevojë të intervenojë NATO-ja. Të tillët do të na kishin zdritur fytyrën… Por të shtiesh në paqe, kjo është një aventurë e rrezikshme. Ky veprim e ka një emër, është krim.
Në kreun XXX të Kodit tonë penal janë paraparë veprat penale të armëve. Veprimin e atij që s’ka leje, ligjvënësi e ka cilësuar – Mbajtja në pronësi, kontroll ose posedim të paautorizuar të armëve (neni 374). Për këtë vepër penale mund të dënohesh deri në pesë vjet burg. Ndërkaq, në nenin 375, paragrafin 2 është paraparë:
“Kushdo që përdor armën apo mjetin e rrezikshëm në mënyrë kërcënuese ose frikësuese,
dënohet me gjobë deri në dhjetëmijë (10.000) euro dhe me burgim prej një (1) deri në dhjetë (10) vjet”.
Armën e “mbushë dreqi”. Ajo nuk ka besë. Dikujt, në dasëm mund t’i rrëshqet dora t’i “korrë” dasmorët, ta vret apo plagos dikë me pahir. Kemi të bëjmë me veprën penale – vrasje nga pakujdesia (neni 181) dhe për këtë dënimi është i paraparë prej gjashtë muaj deri në pesë vjet burg. Me kaq vjet burg mund të dënohesh edhe për lëndim të rëndë trupor (neni 189).
Vringëlluesin e armës mund ta kapë edhe neni 365- Shkaktimi i rrezikut të përgjithshëm. “Kushdo që me anë të zjarrit, vërshimeve, armëve… shkakton rrezik të madh për jetën e njerëzve apo dëm të konsiderueshëm pasuror, dënohet me burgim prej gjashtë muaj deri në pesë vjet”.
A vlen ligji “erga omnes”, njësoj për të gjithë?
Unë them se nuk vlen. Ata që e kanë shpinën e nxehtë, s’i kap ligji. Ndërsa fukarenjtë i kap ligji, i çojnë te vendi.
Po t’u tregohen “dhëmbët” vringëlluesve të armëve, ndryshe do të këndohet kënga.
Kur shteti e shkel ligjin, kësaj i thonë vrasje juridike.